ئایا نەوشیروان مستەفا چریكی لیبراڵ بوو

ئایا نەوشیروان مستەفا چریكی لیبراڵ بوو

860 خوێندراوەتەوە


ماوەیەك بەر لە ئێستە د.فەریدون نوری لە سایتی فراتابی فارسی بابەتێكی بەناونیشانی نەوشیروان مستەفا چریكی لیبرال بڵاوكردەوە و لەبەر پەسنی بابەتەكە لەلایەن بەرپرسانی گۆڕانەوە لەماوەیەكی كورتدا سایتی سبەی سەر بە كۆمپانیای ووشە وەرگیڕایە سەر زمانی كوردی و دوایش كردی بە ڤیدیۆ ئینفۆگرافیك.

ناونیشانی وتارەكە كەتەواوی بیرۆكەكەی لەسەر هەڵچنراوە جێگای مشتومڕە و قسەی زۆر هەڵدەگرێت. چونكە لەیدی ئێمەدا نە نەوشیروان مستەفا سیاسیەكی لیبراڵ بوە و نە لیبراڵیەتیش بە بیركردنەوە و ئەكتی سیاسی نەوشیروان مستەفای خواردووە.

،،

تەنانەت وەك هێمایەك بۆ رەتكردنەوەی سەرمایەداری و سیستمە سیاسیەكەی كە لیبراڵیزمە حەزی بە بەستنی بۆینباخ نەبوو. هەتا لە كۆبونەوە فەرمیەكانیشدا.لەوانەیە ئەوجارانەی كە بە بۆیباخەوە دەركەوتووە بە پەنجەكانی دەست بژمێردرێن.


لە دونیای سیاسەتدا كۆمەڵێك ئایدۆلۆژیای گەورە بونیان هەیە. هەریەكەیان خاوەنی بنەمای فەلسەفی و تێڕوانینی تایبەتن بۆ مرۆڤ و دەسەڵات و جیهان و هەریەكەشیان بریتین لە حیكایەتێكی گەورەی ناو مێژوو.

ئایدۆلۆژیای سیاسی سەردەمی هاوچەرخ شتێكی وای جیاواز نییە لە ئایدۆلۆژیاكانی سەردەمی نوێ و بەگشتی جگە لە هەندێ‌ لق و پۆپ، تائێستا پۆلێنكردنە كلاسیكیەكان وەكو خۆیان ماون.


مرۆڤ بەبێ‌ ئەوەی خۆی ئیدیعای بكات دەتوانرێت بەپێی بیركردنەوەكانی و ئەكتە سیاسییەكانی بزانرێت ئیلهام لەكام ئایدۆلۆژیای سیاسی وەردەگرێت.

لەم روانگەوەیە كە ناوبردنی نەوشیروان مستەفا بە پێشمەرگەی لیبراڵ، هەم مەدحێكی درۆینەیە و هەم زوڵمكردنیشە لە فیكری سیاسی نەوشیروان مستەفا.
ئەتوانم بێ‌ دودڵی بلێم نە ئەوسا و نە لە كۆتاییەكانی تەمەنیشیدا هەرگیز نەوشیروان مستەفا پێشمەرگە و سیاسییەكی لیبراڵ نەبووە، بەڵكو زیاتر لەوەش ئەگەر لەژیاندا بمایە لەوانەیە نازناوێكی لەم جۆرەی زیاتر وەك ئیهانە سەیربكردایە تا ڕێزلێنان.

نەوشیروان مستەفا یەكێكە لە دامەزرێنەرانی كۆمەڵەی ماركسی لینینی كوردستان و دواتریش كۆمەڵەی رەنجدەرانی كوردستان كە رێكخراوێكی چەپی شۆڕشگێڕبوو.


راستە نەوشیروان مستەفا لە ناوەراستی هەفتاكان و بینینی دۆخی وڵاتانی ئەوروپای شەرقی بەتەواوەتی لە ئایدیای چەپ دڕدۆنگ دەبێت و بەو ئەنجامە دەگات كە كۆمۆنیزم ئەنجامێكی ئەوتۆ بۆ كۆمەڵگەی مرۆڤایەتی دەستەبەر ناكات.بەڵام جەختكردنی نەوشیروان مستەفا لە خولگەی دەستەبەری دادپەروەری كۆمەڵایەتیدا، دەیسەلمێنێت كە هەتا زیندوبووە بیری چەپ وەك روبەڕوبونەوەی ناعەدالەتی كۆمەڵایەتیی، بەشێكی گەورەبووە لە بیركردنەوەی سیاسی نەوشیروان مستەفا.

،،


راستە نەوشیروان مستەفا لە ناوەراستی هەفتاكان و بینینی دۆخی وڵاتانی ئەوروپای شەرقی بەتەواوەتی لە ئایدیای چەپ دڕدۆنگ دەبێت و بەو ئەنجامە دەگات كە كۆمۆنیزم ئەنجامێكی ئەوتۆ بۆ كۆمەڵگەی مرۆڤایەتی دەستەبەر ناكات.بەڵام جەختكردنی نەوشیروان مستەفا لە خولگەی دەستەبەری دادپەروەری كۆمەڵایەتیدا، دەیسەلمێنێت كە هەتا زیندوبووە بیری چەپ وەك روبەڕوبونەوەی ناعەدالەتی كۆمەڵایەتیی، بەشێكی گەورەبووە لە بیركردنەوەی سیاسی نەوشیروان مستەفا.


لە دواتریشدا كە یەكێتی نیشتیمانی كوردستان دروست دەبێت و نەوشیروان مستەفا یەكێك دەبێت لە دامەزرێنەرەكانی،وەكو بزوتنەوەیەكی چەپی شۆڕشگێڕ خۆی پێناسە دەكات.


لەژیانی رۆژانەشدا، شێوازی قسەكردن و جلوبەرگ و مامەڵەی زیاتر لە شۆڕشگێڕێكی چەپەوە نزیك بووە تا سیاسییەكی لیبراڵ.

تەنانەت وەك هێمایەك بۆ رەتكردنەوەی سەرمایەداری و سیستمە سیاسیەكەی كە لیبراڵیزمە حەزی بە بەستنی بۆینباخ نەبوو. هەتا لە كۆبونەوە فەرمیەكانیشدا.

لەوانەیە ئەوجارانەی كە بە بۆیباخەوە دەركەوتووە بە پەنجەكانی دەست بژمێردرێن


هەرچەندە لەهەندێ‌ وێستگەدا هەندێ‌ بیركردنەوەی هەن كە بیری ناسیۆنالیزم بەسەریدا زاڵە،بەڵام لە كۆتایدا هەردەگەشتەو ئەو جێگایەی كە بۆ گەیشتن بە خواستە نەتەوەییەكان میكانیزمەكە هەر لە بزوتنەوەیەكی چەپی شۆڕشگێڕەوە سەر دەردەكات تا بزوتنەوەیەكی راست ڕەوو.

تەنانەت لەسەر ئاستی دونیاش بۆ ئەوانەی كێشەی كورد و ناسینی سەركردەكانی كوردیان بۆ گرنگ بوو هەر لەخانەی سەركردەیەكی سیاسی چەپدا پۆلێنی نەوشیروان مستەفایان كردووە.

و،،

جارێك رۆژنامەنوسێكی هاوڕێ‌م، باسی لەوەكرد، پرسیاری لە دیبلۆماتێكی ئەمریكی كردووە دەربارەی نەوشیروان مستەفا،وەڵامەكەی بەوجۆرەبووە كە سەركردەیەكی سیاسی كاریگەرە، بەڵام بەداخەوە چەپە.

جارێك رۆژنامەنوسێكی هاوڕێ‌م، باسی لەوەكرد، پرسیاری لە دیبلۆماتێكی ئەمریكی كردووە دەربارەی نەوشیروان مستەفا،وەڵامەكەی بەوجۆرەبووە كە سەركردەیەكی سیاسی كاریگەرە، بەڵام بەداخەوە چەپە.

نەوشیروان مستەفا لەتەواوی ساڵانی دوای دروستكردنی بزوتنەوەی گۆڕان،كێشەی سەرەكی بریتی بوو لە دادپەروەری كۆمەڵایەتی و پێی وابوو یەكێتی لە هێڵە گشتیەكانی بزوتنەوەیەكی شۆڕشگێڕ لایداوە.

ئەوەی بۆ نەوشیروان مستەفا گرنگ بوو، مەسەلەكانی داهاتی گشتی و سیستمی سیاسی و موچە و داپەروەری كۆمەڵایەتی و موچەی بنەرەتی و كابانی ماڵ و بابەتگەلێكی لەم جۆرەبون كە هەمویان بەجۆرێك لە جۆرەكان نزیكن لە تێگەیشتنی چەپەوە تا بیركردنەوەی لیبراڵانە.

هەموان دەزانین نەوشیروان مستەفا ئەوەندەی مەسەلەی داپەروەری كۆمەڵایەتی بۆ گرنگ بووە، نیو ئەوەندە ئازادی تاكەكەسی و ئازادی جلوبەرگ و مافەكانی ژنان و بابەتگەلێكی لەوجۆرەی بۆ گرنگ نەبووە.ئەسڵەن لەگەڵ زۆر بابەتی ئازادی تاكەكەسیدا نەبوو، لە نمونەی ئازادییە كۆمەڵایەتییەكان، بە بەهانەی ئەوەی كە كۆمەڵگە هەڵدەوەشێنن و شیرازەی خێزان تێكدەدەن.

هەروەها نەوشیروان مستەفا لە وانەبوو، كە زۆر باوەڕی بە بەرزكردنەوەی دروشمی بەرگری كردن لەمافی ئافرەتان نەبوە و پێی وابووە لە كۆمەڵگەدا تەنها زوڵم لە ژنان ناكرێت بەڵكو ژن و پیاو پێكەوە قوربانی زوڵمی كۆمەڵگەن. سەبارەت بە مافی هاوڕەگەز بازیش وەك بەشێك لە ئازادییە كەسییەكان كە لیبراڵەكان شەرم ناكەن لە بەرگری لێكردنی، ئەو بەشێوەیەكی زۆر توند رەتیدەكردەوە و دژی دەوەستایەوە و بە رەوشتێكی قێزەونی دادەنا. لەكاتێكدا هەموو ئەمانە لە فەرهەنگی لیبراڵ و بیركردنەوەی لیبراڵانەدا جێگای دەبێتەوە.

ئەگەر لەسەر بنەمای هەوڵی نەوشیروان مستەفا بۆ ئازادی مرۆڤی كورد و ئازادكردنی كوردستان و داپەروەری كۆمەڵایەتی بكرێتە كەسێكی كەسێكی لیبراڵ. ئەوە دیسان هەڵەیە،چونكە ئەوە دیوە شۆڕشگێڕیەكەی نەوشیروان مستەفایە و ئەو رۆحیەتە شۆڕشگێڕییەش لە فیكری چەپەوە نزیكە تا فیكری لیبراڵ.
كەواتە بەهەموو پێوانەیەك هەرگیز رۆژێك لە رۆژان نەوشیروان مستەفا چریكی لیبراڵ نەبوو، بەڵكو لەوانەیە ئەگەر لەژیاندا بوایە خۆشی لەو چەمكە نەهاتایە و وەكو ئیهانەش سەیری بكردایە.

 

author photo

ڕۆژنامەنوس و مامۆستای زانكۆ

سەرنوسەری دیپلۆماتیك مەگەزین

ڕۆژنامەنوسی تایبەتمەند لە ڕۆژنامەوانی بنكۆڵكاری