ئایدۆلۆژیای " ئەزبەنی" و وەهمی نوێکردنەوە

ئایدۆلۆژیای " ئەزبەنی" و وەهمی نوێکردنەوە

344 خوێندراوەتەوە

ئومێد حەمە عەلی

  زۆر سەیرە! پەیوەندی مرۆڤ و وەهم هێندە تۆکمەو تولانییە وەها بە مێشکا دێ، کە دەردێکی ئەبەدیبێ و هێزی خۆڕاپسکان لێی و خۆڕزگارکردن ئاستەم و نەکردەبێ.

دەردێکە هەزار ڕێگا و بیانوو، هەزار دەموچاو و ناونیشان قەرزدەکا بۆ ئەوەی هەژمونی خۆی تا ئاستی پوچکردنەوەی ئەقڵ و ئەخلاق ببات. وەهم دەبێتە ئایدۆلۆژیا و هەموو پێناسەیەکی حەقیقەت بۆ خۆی قۆرخدەکا و هەزاران ئایدۆلۆژیست و شوێنکەوتووی گوێڕایەڵ بەرهەمدێنێت.

وەهم بووەتە گەورەترین پیشەسازیی سیاسی و سەرزەمینی لەدایکبوونی دەیەها چەشنی بونەوەری داخراو بەسەر خۆیدا و ئامادە بۆ قەبوڵکردنی هەر شتێ گوزارشت لە ئیرادەی ئەو وەهمە بکات.

،،

ئینسانی مۆدێرن لەژێر پەردەی زانست و ئەقلانییەتدا، لەژێر پەردەی دژایەتیکردنی وەهم و خورافەتدا پەرەیانداوە بە فۆرمگەلێکیتر لە وەهمگەرایی و خورافەتپەرستی.

 لە رابردووی دووردا وەهمەکان لە فەرمانڕەواییدا، لە بواری کۆمەڵایەتی و کەلتوریدا و لە تێکڕای پەیوەندییەکاندا بە روونتر لە ئێستا رۆڵیان و کاریگەرییان دیاربووەو بەوپەڕی ڕەزامەندییەوە بەرزنرخێندراون تا ئاستی پەرستنیان، ئەمە شێوازێکی پەیوەندی راستگۆیانەتر و ئەخلاقیترە لەو جۆرە پەیوەندییەی ئینسانی مۆدێرن لەژێر پەردەی زانست و ئەقلانییەتدا، لەژێر پەردەی دژایەتیکردنی وەهم و خورافەتدا پەرەیانداوە بە فۆرمگەلێکیتر لە وەهمگەرایی و خورافەتپەرستی.

ئەم کێشەیە لەئاستێکی فراواندا دەرگیری کۆمەڵگە جیاجیاکان بووەو کۆمەڵگە خۆرهەڵاتییەکان لەو نێوەندەدا قووڵتر چەسپیون بە وەهمەکانەوە، بەتایبەت وەهمە سیاسییەکانیان، وەهمی سەرۆک، وەهمی کارێزماکان و وەهمی شۆڕش و گۆڕان، وەهمی نوێکردنەوەو خۆتازەکردنەوە، بەبێ ئەوەی لەواقیعی مێژوودا ئەم چەمک و واتایانە بوونیان ببێت.

 بەڵام ئەوەی کۆمیدییە موریدانی ئەم وەهمانە وەک راستەقینە تەعامول لەگەل وەهمەکاندا ئەکەن. کێشەی ئەم کۆمەڵگە سیاسییەی ئێمە غیابی بیرکردنەوە و هزری ڕاستەقینەیە، کە بیتوانیایە هەمیشە بە وریایی و هەستیاریی تیژەوە لەهەموو نیاز و کردەوەیەکی سیاسی بڕوانێ و هەڵوێست وەربگرێت.

 نەبوونی وەها بیرکردنەوەیەکی تیژ بووەتە هۆیەکی بەپیت بۆ بەرهەمهێنانەوەی ڕابردوو بە ناوی ژیانی تازەوە. یەکێک لەو چەمکانەی لە دونیای سیاسی ئێمەدا بەکارهێنانێکی زۆری هەیەو لەڕێگەی بانگەشەی خۆنوێکردنەوە و نوێکردنەوەوە هەمان دۆخ و ئەقڵییەت کە پێویستی بەتێپەڕاندنە، دەپارێزرێ و بەهێزدەکرێتەوە.

 

،،

ئەمەش ئەو پیشەسازیی وەهمەیە کە ئیش لەسەر ئەوە دەکات لە ڕەگەزی ڕزیو و هیچ لەبارانەبووی نەوەی خێزانە سیاسییە قۆرخکارەکانەوە بوونێکی پێویست و ئاڵتونی پیشانبدات. ئەفسوس,

 

 کوردستان ئێستا کۆمەڵێک خێزانی سیاسی بەڕێوەی دەبەن، کە هەریەکەیان لەباوانە سیاسییەکانیانەوە، موڵک و ماڵ و سەروەتێکی چەند ملیار دۆلارییان بۆ ماوەتەوە و خاوەندارێتی کۆمپانیا و وزە دەکەن.

لەسەر ئەم ئەساسە خاوەنی حیزب و بریارە سیاسییەکانن. بۆ مانەوەی ئەم رەوشە و رووکەشکردنی، هەرچی هێزی چەواشەکردن و میدیایی خۆیانە بەکاریدەهێنن بۆ بەخشینی ڕۆڵی چاکەخواز و نوێکەرەوە و,

بەکاریزماکردنیان، ئەمەش ئەو پیشەسازیی وەهمەیە کە ئیش لەسەر ئەوە دەکات لە ڕەگەزی ڕزیو و هیچ لەبارانەبووی نەوەی خێزانە سیاسییە قۆرخکارەکانەوە بوونێکی پێویست و ئاڵتونی پیشانبدات. ئەفسوس,

لە کۆمەڵگەی ئێمەدا تا ئێستا ژمارەیەکی زۆر هەن، کە بەرئەنجامی هەژاریی ئەقڵیی و فیکریی، یان بەخاتری بەرژەوەندی باوەڕ بەم وەهمانە ئەکەن و بوونەتە ئامڕازێکی بێ ڕۆح و کۆنتڕۆڵکراوی ئەم ئایدۆلۆژیای ئەزبەنییە. ئایدۆلۆژیای ئەزبەنی هەنووکە بە قووڵاییەکی تردا دەڕوات و باڵکێشی بەسەر زۆربەی هێز و جوڵانەوە سیاسییەکانی ئێمەدا هەیەو، خەریکە پەسەندییەکی ئاشکرا و بێ پەردەی ناوخۆیی هەموو هێزەکان وەردەگرێ، بەهەموو ئەو هێزانەوەش، کە بۆ ماوەیەک رووکەشییانە و پەرچەکردارییانە وەک نەیاری ئایدۆلۆژیای ئەزبەنی دەرکەوتوون.

،،

لەم ئایدۆلۆژیایە هەبێ و، کۆتاییەکی تراژیدییان بۆ خۆیان هەڵبژاردووەو لە مەعبەدی ئایدۆلۆژیای ئەزبەنیدا خۆکوژیی سیاسی و هزریی و ئەخلاقییان ئەنجامداوە.

 ئایدۆلۆژیای ئەزبەنی ئەو فۆرمە لە بیرکردنەوە و ئەخلاقە کە ڕەوایەتی بە دەسەڵاتی بنەماڵەیی دەدات و حوکمی پشتاوپشتی نەوە و مناڵی سەرۆکەکان و خێزانە سیاسییەکانی قەبوڵە و خزمەتی پێدەکات. ئایدۆلۆژیا سیفەتێکی سەرسوڕهێنەری هەیە لە دۆزینەوەی ڕەوایەتی و خافاندنی ئینساندا، بەشێوەیەک زۆرجار دەرگیری ئەو مرۆڤ و هێزانەش دەبین، کە بەبانگەشەی شۆڕشگێڕانە و گۆڕانخوازیی دیموکراتییانەوە دەرکەوتوون.

بەڵام نەیانتوانیوە ئەقڵ و هێزی ڕزگاربونیان لەم ئایدۆلۆژیایە هەبێ و، کۆتاییەکی تراژیدییان بۆ خۆیان هەڵبژاردووەو لە مەعبەدی ئایدۆلۆژیای ئەزبەنیدا خۆکوژیی سیاسی و هزریی و ئەخلاقییان ئەنجامداوە. " ئەوەی بە پلەی یەک بۆ هەر ئینسانێکی ئێمە گرنگە خۆڕزگارکردنێکی هزریی و ئەخلاقی ڕاستەقینەیە لە هەژموونی ئایدۆلۆژیای ئەزبەنی و ناونیشانە جیاوازەکانی".