عه‌بدولفه‌تاح مۆرۆ: ئیسلامه‌یه‌كان له‌ خوێندنه‌وه‌ی واقع هه‌ڵه‌یان كردووه‌

" دواكه‌وتوویی جیهانی ئیسلامی گه‌وره‌تره‌ له‌ ته‌رككردنی نوێژو حیجاب نه‌كردنی ئافره‌ت"

عه‌بدولفه‌تاح مۆرۆ: ئیسلامه‌یه‌كان له‌ خوێندنه‌وه‌ی واقع هه‌ڵه‌یان كردووه‌

1518 خوێندراوەتەوە

وه‌رگێرانی: ئیسحاق عه‌لائه‌دین

"عه‌بدولفه‌تاح مۆرۆ" جێگری سه‌رۆكی بزوتنه‌وه‌ی ڕاپه‌رینی تونسی، باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ دواكه‌وتوویی جیهانی ئیسلامی گه‌وره‌تره‌ له‌ ته‌رككردنی نوێژو حیجاب نه‌كردنی ئافره‌ت‌و ده‌شڵێت:" جیهانی ئیسلامی دواكه‌وتووه‌، چونكه‌ ناتوانێت پارێزگاری له‌ به‌ها ئه‌خلاقیه‌كان بكات، ئه‌و به‌ها ئه‌خلاقیانه‌ی پارێزگاری له‌ مافه‌كانی خه‌ڵك و كه‌رامه‌تیان ده‌كات".

،،

ئیسلامییه‌كان سورن له‌سه‌ر ڕۆچوون له‌سه‌ر تێگه‌یشتنی حاكمیه‌ت، كه‌ ئه‌وه‌ به‌شێكی بچوكه‌و له‌ چوارچێوه‌ی له‌ ناوچوونی خه‌لافه‌تی ئیسلامی ده‌ركه‌وت، و زۆر له‌ پێویستی خۆی گه‌وره‌ كراو بوو به‌ كێشه‌یه‌ك له‌ كێشه‌كانی برایانمان

 

 

عه‌بدولفه‌تاح مۆڕۆ له‌ كاتی به‌شداریكردنی له‌ كۆڕبه‌ندی ده‌یه‌می نیشتیمانی بۆ شێوه‌ی دادو گه‌شه‌پێدان وتی:" ئێمه‌ له‌ ڕۆژئاوا پێشی مامۆستاكانمان له‌ ڕۆژهه‌ڵات هه‌ستمان كردووه‌، كه‌ هه‌ڵه‌ له‌ په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ دیندا نییه‌، به‌ڵكو له‌ توانای هاندانی خه‌ڵكه‌".

مۆڕۆ ده‌ڵێت: ئه‌و تێگه‌شتنه‌ سه‌ره‌تا نه‌بوو، به‌ڵكو دوای ئه‌زموونی كه‌ڵه‌كه‌بو له‌ گرتن و دورخستنه‌وه‌دا دروست بوو، هه‌روه‌ها ئه‌زموونی ئیسلامییه‌كان ده‌ریخست هه‌ڵه‌ن له‌ ئاستی خوێندنه‌وه‌ی ده‌قی ئیسلامی و واقعی وڵاته‌كانیان.

مۆڕۆ ده‌شڵێت:" من لێره‌دا گرینگی ئه‌ده‌م به‌ جوڵانه‌وه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی – برایانی موسڵمان- سوكایه‌تیان پێكراو ئیهانه‌ كران و كرانه‌ قوربانی كوده‌تا، به‌ڵام ئیعتراف ده‌كه‌م كه‌ قوتابیانی مه‌غریبی پێش مامۆستاكانیان له‌ ڕۆژهه‌ڵات كه‌وتنه‌وه‌".

وه‌ مۆڕۆ سوربوو له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی وێنه‌ی هه‌ڵه‌ی ئیسلامیه‌كان به‌هۆی هه‌ڵوێستیانه‌ له‌ ده‌وڵه‌ت:"وه‌ ئێمه‌ تا ئێستا له‌ واتای ڕاسته‌قینه‌ی ده‌وڵه‌تی نیشتیمانی تێنه‌گه‌یشتووین، كه‌ له‌ نیشتیمانه‌كانمان و ناوچه‌كانماندا گه‌شه‌ی كردووه‌، دوور له‌ مڵكه‌چی جیهانی ئیسلامی بۆ داگیركه‌ر، ئێمه‌ گومرا و ملكه‌چی ناوچه‌كانی تر بووین، له‌ وه‌رگرتن له‌گه‌ڵ مه‌سه‌له‌ی ده‌وڵه‌ت".

هه‌روه‌ها وتیشی: له‌ به‌رامبه‌ر نیقاشی ده‌وڵه‌ت، ئێمه‌ی ئیسلامی سه‌رقاڵین به‌ نیقاشی "به‌جیهانیبوونی ئیسلام" و كیشه‌ سه‌ره‌كیه‌كانی وه‌كو نیشتمان و په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ ناموسڵمانه‌كان له‌ ناو نیشتیمانی خۆمان په‌راوێز خستوون، هه‌ڵویستمان له‌ "چه‌په‌كان" و "شوعیه‌كان" و شوێنی "ئافره‌ت" و كێشه‌كانی "مافی كرێكار" و ئازادیه‌ گشتیه‌كان" تا ئێستا ڕوون نییه‌.

مۆرۆ به‌رده‌وامه‌و بۆ ئاینده‌ی جه‌دل ده‌ڵێت:" ئیسلامییه‌كان سورن له‌سه‌ر ڕۆچوون له‌سه‌ر تێگه‌یشتنی حاكمیه‌ت، كه‌ ئه‌وه‌ به‌شێكی بچوكه‌و له‌ چوارچێوه‌ی له‌ ناوچوونی خه‌لافه‌تی ئیسلامی ده‌ركه‌وت، و زۆر له‌ پێویستی خۆی گه‌وره‌ كراو بوو به‌ كێشه‌یه‌ك له‌ كێشه‌كانی برایانمان".

 

،،

پێوویسته‌ ئیسلامییه‌كان كاتێك ده‌گه‌نه‌ ده‌سته‌ڵات لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ (شه‌رعیه‌تی نوێ‌) بكه‌ن، كه‌ گرینگترینیان شه‌رعیه‌تی (به‌رهه‌مهێنانه‌)، و دابینكردنی خزمه‌تگوزاریه‌كان و كارو به‌ده‌ستهێنانی ئاواتی خه‌ڵكه‌، كه‌ هۆكاری ڕاسته‌وخۆی ده‌نگدانیانه‌

 

مۆڕۆ شاهیدی ئه‌دات:" له‌ بیرمان چووه‌ كه‌ كێشه‌مان كێشه‌ی مرۆڤایه‌تی په‌یوه‌سته‌ به‌ تێكۆشان له‌گه‌ڵ چه‌وساوه‌كان له‌ پێناوی رزگاركردنی ئابوری و سیاسی له‌ مه‌رجه‌كانی داگیركارو هێزه‌ ئیمپریالیه‌كان، تێكۆشان له‌گه‌ڵ نائیسلامیه‌كان و ناموسڵمانه‌كان پێوویست تره‌ ".

مۆڕۆ رونی ده‌كاته‌وه‌: "ئوممه‌ كیانێكی نیشتیمانی نییه‌، بوونی كیانی نیشتیمانی له‌سه‌ر جێبه‌جێكردنی شه‌ریعه‌تدا پێش ده‌كه‌وێت، كێشه‌كه‌ جێبه‌جێكردنی یاسا نییه‌، به‌ڵكو گرینگترین شت دروستكردنی ده‌وڵه‌تی دادوه‌ری و دادپه‌روه‌ریه‌، كێشه‌كه‌ كێشه‌ی بڕینی ده‌ست، یان سه‌ر برین ، و هه‌ستان به‌ حه‌د نییه‌، به‌ڵكو دروست كردنی ده‌وڵه‌تی هاوڵاتیه‌".

مۆرۆ زیاتر ده‌ڵێت: "ئێمه‌ هه‌موومان له‌ خوێندنه‌وه‌ی ده‌قی ئیسلامی بۆ لاوانمان هه‌ڵه‌مان كردووه‌، كاتێك زانیمان كه‌ پیر بووین و كۆمه‌ڵێك گه‌نجمان بۆ ماوه‌ته‌وه‌و هیوامان پێیانه‌ له‌سه‌ر هه‌ڵه‌ی ئێمه‌ به‌رده‌وام نه‌بن، و هه‌روه‌ها دواكه‌وتوویی كۆمه‌ڵگا ئیسلامیه‌كان تێپه‌رێنن" .

مۆرۆ پێیوایه‌:" دواكه‌وتوویی جیهانی ئیسلامی، گه‌وره‌تره‌ له‌ ته‌رككردنی نوێژو حیجاب نه‌كردنی ئافره‌ت، و درێژ نه‌كردنی ڕیش، یان كورت كردنه‌وه‌ی جل و به‌رگ، و جێبه‌جێ‌ نه‌كردنی حه‌دده‌كان، جیهانی ئیسلامی دواكه‌وتووه‌ چونكه‌ ناتوانێت پارێزگاری له‌ به‌ها ئه‌خلاقیه‌كان بكات، ئه‌و به‌ها ئه‌خلاقیانه‌ی پارێزگاری له‌ مافه‌كانی خه‌ڵك و كه‌رامه‌تیان ده‌كات".

مۆرۆ هێرش ده‌كاته‌ سه‌ر ئه‌وانه‌ی ده‌یانه‌وێت شه‌ریعه‌ت جێبه‌جێ‌ بكه‌ن، ئه‌وانه‌ی حوكمی شه‌ریعه‌تیان ده‌وێت، و ده‌یانه‌وێت ته‌نها یاسا جێبه‌جێ‌ بكه‌ن، به‌ڵام كێشه‌كه‌ له‌ ده‌قی یاساكه‌دا لاده‌ده‌ن، بۆیه‌ داوا ده‌كات: " ئایا كێشه‌ی ئێمه‌ بریتیه‌ له‌ ده‌قی یاسایی درێژه‌ پێده‌ری شه‌ریعه‌؟".

كه‌سی دووه‌می بزوتنه‌وه‌ی ڕاپه‌رینی تونسی ده‌ڵێت: "بۆته‌ دیارده‌ لامان به‌ خه‌ڵك بڵێین ئێمه‌ له‌ ڕووی ئه‌خلاقیه‌وه‌ ته‌واومان كردووه‌، كه‌چی سه‌ركه‌وتوو نه‌بوین و فه‌شه‌لمان هێناو قه‌ده‌غه‌ی توێژه‌كانی پێشومان كرد له‌ هه‌ڵسوكه‌وتی ڕاسته‌وخۆیان له‌گه‌ل خه‌ڵكداو كورتمان كردنه‌وه‌ له‌وه‌ی ئێمه‌ ته‌نها چاكسازی بۆ نوێژ ده‌كه‌ین، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا پێوویسته‌ له‌سه‌رمان هاوكاربین له‌گه‌ڵیان بۆ چاكسازی نیشتیمان".

 

مۆڕۆ باس له‌ بابه‌تی "شه‌رعیه‌ت" ده‌كات و ده‌ڵێت:" پێوویسته‌ ئیسلامییه‌كان كاتێك ده‌گه‌نه‌ ده‌سته‌ڵات لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ (شه‌رعیه‌تی نوێ‌) بكه‌ن، كه‌ گرینگترینیان شه‌رعیه‌تی (به‌رهه‌مهێنانه‌)، و دابینكردنی خزمه‌تگوزاریه‌كان و كارو به‌ده‌ستهێنانی ئاواتی خه‌ڵكه‌، كه‌ هۆكاری ڕاسته‌وخۆی ده‌نگدانیانه‌".

ئیسلامیه‌كه‌ی تونس پێیوایه‌:" له‌سه‌ر ئیسیلامیه‌كان پێوویسته‌ بگه‌ن به‌ مفاسیڵی حوكم، و گرینگی پێبده‌ن، سوره‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌وا مفاسیڵی حوكم بریتیه‌ له‌ شه‌رعیه‌ت، وه‌ مه‌فاسیڵ بریتیه‌ له‌ هه‌موو ئامرازه‌كانی راسته‌وخۆ بۆ گه‌یشتن به‌ خه‌ڵك، كه‌ بریتین له‌ چوار به‌شی سه‌ره‌كی: ڕاگه‌یاندن، و هونه‌ر، و زانكۆ، و پیاوانی بازرگان".

مۆرۆ دوپاتی ده‌كاته‌وه‌:" نابێت جیهان ته‌نها له‌ مینبه‌ری مزگه‌وتدا كورت بكرێته‌وه‌، ئه‌وانه‌ی ته‌نها مزگه‌وت وه‌رده‌گرن و نابه‌خشن، كارتێكراون كارتێكه‌ر نین، سودمه‌ندن و سود گه‌یه‌نه‌ر نین".

له‌ كۆتایدا ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ كۆمه‌ڵگا به‌ حوكم ناگۆردرێت، به‌ڵكو به‌ حوكم به‌رێوه‌ده‌چێت، هه‌ر وه‌كو ده‌ڵێت:" ئه‌وه‌ی خه‌ڵك ده‌یه‌وێت ئه‌وه‌ بۆ خه‌ڵك بكه‌ن، چونكه‌ ئێوه‌یان له‌ جیاتی كه‌سانیتر هه‌ڵبژاردووه‌، به‌رهه‌مه‌كانی خۆتان پێشكه‌ش به‌ خه‌ڵك بكه‌ن، بۆ ئه‌وه‌ی لێتان ڕازی بن".

 

author photo

شارەزای کاروباریی عێراق