سوپایەك لە تیرۆریستان لەژێر فەرمانی توركیادا

سوپای نیشتیمانی سوریا

سوپایەك لە تیرۆریستان لەژێر فەرمانی توركیادا

579 خوێندراوەتەوە

گروپە ڕادیكاڵەكانی سوریا كە زیاتر لە 30 گروپی توندڕەون و پێشتر لەناو داعشدا بوون یان هاوكاریان بوون، ئێستا بە فەرمانی سوپای توركیا لەژێر ناوی (سوپای نیشتیمانی سوریا) یەكیان گرتوە و شەڕی هێزەكانی سوریای دیموكرات دەكەن ،ئەم گروپانە چەندین تاوانیان لە كوشتن و ڕفاندن و تیرۆر و دزی و تاڵانی دژ بە هاوڵاتیانی مەدەنی ئەنجامداوە.


لەم ڕاپۆرتەدا بە وردی باس لەم گروپە تیرۆرستیانە دەكەین و ئاماژە بە ژمارە و ناو و فەرماندەكانیان و پێشینەیان لەگەڵ داعش و پێگەكانیان دەكەین:

 


ئەو گروپانە كامانەن كە پەیوەندیان كردووە بە سوپای نیشتیمانیەوە؟
زیاتر لە 30 گروپی چەكداری توندڕەون و سوپای نیشتیمانیان پێكهێناوە، كە توركیا پشتگیریان دەكات، دووانیان لە چەكدارە توركمانەكانی سوریان كە چەندین ساڵە هاوكاری سوپای توركیا دەكەن،ئەوانیش بریتین لە كەتائیبی سوڵتان موراد و كەتائبی محمد فاتح.


بەڵام دوو گروپە عەرەبیەكەی دیكە كە تاڕادەیەك لە سوپای ئۆپۆزسیۆندا نوێن ، كەتائبی حەمزە و مونتەسەر بیللان، ئەم دوو گروپە لەسەر دەستی ئەمریكی و توركەكان لە ساڵی 2015ڕاهێنانیان پێدەكرا،بەڵام دواتر گروپە كە پاڵیان دایە داعش و توركیا و ئەمریكاش لە 2017 كۆتایی بە ڕاهێنانیان هێنا.


ئەم گروپانە ڕۆڵێكی بەرچاویان لە ئۆپراسیۆنەكانی توركیادا بینیوە و ئاسانكاریەكی زۆریان بۆ سوپا كردووە لە داگیركردنی ڕۆژئاوای كوردستاندا.

هەروەها گروپەكانی ئیدلب و جەرابلوس دوای قەڵغانی فورات و چەكدارەكانی ناو عەفرین چوونە ناو ئەو سوپایەوە،ئەمە جگە لەوەی چەندین گروپی دیكەی وەك (جیش الاسلام) كە سەر بە توركیان و لە پاڵ سوپای نیشتیمانیدا دەجەنگن، بەڵام هێشتا پەیوەندیان پێوە نەكردون.

 

ڕۆڵی گروپە توندڕەوەكان لەئۆپراسیۆنەكانی توركیادا:
لە ئۆپراسیۆنی ئەم دوایەی توركیادا ئەم گروپانە ڕۆڵێكی گرنگیان بۆ سوپاكەی توركیا گێڕا، لە یەكەم هەنگاویاندا بە هێزێكی 14 هەزار كەسی چونە سەر سنورەكانی ڕۆژئاوای كوردستان (باكوری ڕۆژهەڵاتی سوریا)،هەروەها سێ فیرقەی دیكەش لەسەر سنوری توركیا- سوریا جێگیر كران، دوو لەم فیرقانە چوونە شاری گردە سپی و سەرێ كانی، گروپەكانی دیكەش چاوەڕوانی فەرمانی سوپای توركیا دەكەن، بۆ ئەوەی بچنە ئەو شوێنانەی كە بۆیان دیاری دەكرێت.


كاتێك هێزەكانی توركیا چوونە ناو خاكی ڕۆژئاواوە، هێزەكانی سوپای نیشتیمانی چاوساغیان بۆكردن، چونكە ئەوان شارەزای جوگرافیای ناوچەكە بوون،هەروەها لە دوو ئۆپراسیۆنەكانی پێشووتریشدا،سوپای توركیا دوای داگیركردنی ناوچەكان، شوێنەكانی بۆ ئەم گروپانە جێدەهێشت.

 
ڕێكخستنی گروپەكان و ژمارەیان:
ئەم گروپانە ئەوانەن كە لە سەرهەڵدانی جەنگی ناوخۆی سوریادا لە ساڵی 2011دا دژ بە بەشار ئەسەد دەجەنگان و توركیا هاوكاری سەربازی و مادی دەكردن،زۆرینەی ئەم گروپانە پێش دەستپێكردنی ئۆپراسیۆنی قەڵغانی فورات لە ئابی 2016دا لەژێر ناوی (سوپای سوریای ئازاد)كۆكرابوونەوە.


ئامانج لە كۆكردنەوە و ڕێكخستنەوەیان ئەوەبوو، كە بۆ سوپای توركیا ئاسانترە مامەڵەیان لەگەڵ بكات و هەروەها لەهەر پێكدادانێكی ناوخۆیش بە دووریان بگرێت.


هەروەها پێش دەستپێكردنی ئۆپراسیۆنی داگیركردنی عەفرین، ئەم گروپانە دووبارە ڕێكخرانەوە و ناویشیان بۆ (سوپای نیشتیمانیی سوریا) گۆڕدرا، بەڵام هێشتا گروپی بەرەی ئازادی ئیدلب پەیوەندیان بەم گروپەوە نەكرد، بۆیە توركیا پێش ئۆپراسیۆنی بەناو (كانی ئاشتی) ئەم چەكدارانەشی ڕازی كرد بچنە پاڵ سوپای نیشتیمانی.


ئێستا سوپای نیشتیمانیی لەم گروپانە دروستكراوە و لیوا (سەلیم ئیدریس) كە یەكێك بوو لە فەرماندەكانی سوپای ئازاد فەرماندەییان دەكات.


دەربارەی ژمارەی ئەم سوپا نوێیە، ئەوە زانراوە كە نزیكەی 40 هەزار چەكدار لە عەفرین و ئەو ناوچانەی كەوتنە ناو ئۆپراسیۆنی (قەڵغانی فورات) پەیوەندیان بە سوپای نیشتیمانیەوە كردووە،هەروەها 70 هەزار چەكداری دیكەش كە لە ناو (بەرەی ڕزگاری ئیدلب)بون پەیوەندیان بە هەمان سوپاوە كرد.


تاكو ئێستا ژمارەی تەواو لە بەردەستدا نیە، بەڵام فەرماندەی ئەو سوپایە بۆ (TRT) ئاماژە بەوە دەكات كە ئەو چەكدارانەی ژمارەیان 40 هەزار دەبێت، نزیكەی 14 هەزارمان بۆ شەڕ ناردۆتە باكوری ڕۆژهەلاتی سوریا، گەر پێویست بكات ژمارەكەش زیاتر دەكەین.

 
چەكدارەكانی ئەم سوپایە تیرۆرستن و پێشتر لەناو داعشدا بوون:
رامی عەبدولرەحمان بەڕێوەبەری ڕوانگەی سوریا بۆ مافەكانی مرۆڤ لە لێدوانێكیدا بۆ كەناڵی حەدەسی سعودیە وتی: " خەڵكی سوریا باش ئەم چەكدارانەی (سوپای نیشتیمانیی) دەناسنەوە، كاتێك لە (السخنە)یان (القلمون) یان ریفی حەسەكە و زۆر شوێنی دیكە لە ناو ڕێزەكانی داعشدا بوون".

دەشڵێت:" ئێمە بە بەڵگەوە ناو و وێنەی (8) چەكدارمان لایە، كە ئێستا پەیوەندیان كردووە بە (فرقە الحمزات)، ئەوان دەڵێن وازمان لە داعش هێناوە و پەیوەندیمان بەو گروپەوە كردووە.. چۆن دەبێت چەكدارێكی پێشووی داعش كە تیرۆرست بووە، ئێستا بچێتە ناو ئەو گروپەوە".


رامی عەبدولرەحمان لە بەشێكی دیكەی قسەكانیدا دەڵێت:" ئەمە وای لە ئێمە كرد بەدواداچوونی زیاتر بكەین ، لە ئەنجامدا چەندین چەكداری دیكەمان بینیەوە، كە سەر بە داعشن و لە ناوچەكانی ڕۆژهەڵاتی فورات و ئەو ناوچانەی دیكە ڕایانكردووە كە ڕژێمەكەی ئەسەد كۆنتڕۆڵی كردونەتەوە، ئێمە زانیاری زیاتر لە 400 چەكدارمان لایە، كە داعش بوون و ئێستا لە ناو سوپای نیشتیمانیدان، هەشت چەكداریشیان بە ناو و وێنە لەلامانە".


لە كۆتایشدا رامی عەبدولرەحمان بەڕێًوەبەری ڕوانگەی سوریا بۆ مافەكانی مرۆڤ، دەڵێت:" ئێمە ئێستا كار دەكەین كە سكاڵایەكی یاسایی لە دژی سوپای توركیا بجوڵێنین،چونكە ئەو سوپایە هاوكاری ئەو تیرۆرستانە دەكات، هەروەها لە داهاتوویەكی نزیكدا هەموو زانیاریەكان ئاشكرا دەكەین، كە چۆن چەكدارانی داعش توركیا وەك پرد بەكاردەهێنن و دەچن بۆ باكوری ئەفریقا... چەندەها چەكداری داعش ئێستا لە ناوچەكانی (قەڵغانی فورات)دا بوونیان هەیە، واتە ئەو ناوچەیەی كە توركیا كۆنتڕۆڵی كردووە، بۆیە ئێستا لەگەڵ یاداشتنامەیەك خەریكین بۆ ئەوەی چەندین بەڵگە بخەینە ڕوو كە سوپای توركیا تاوانی جەنگی ئەنجام داوە و هاوكاری داعش دەكات، ئەمە جگە لەوەی باس لە گروپە توندڕەوەكان دەكەین كە پاشماوەی داعشن و توركیا هاوكاریان دەكات،بۆیە ئێمە بە خێرایی لەگەڵ لایەنی ئەوروپا لەسەر ئەم كەیسانە كار دەكەین بۆ ئەوەی سوپای توركیا بدەین بە دادگا".

 

author photo

نوسەر و رۆژنامەنوس

 بروانامەی بەکالۆریۆس لە زمان و ئەدەبی عەرەبی