خۆپیشاندانه‌كانی عیراق و ئێران چه‌ندين خاڵی هاوبه‌ش كۆیان ده‌كاته‌وه‌

خۆپیشاندانه‌كانی عیراق و ئێران چه‌ندين خاڵی هاوبه‌ش كۆیان ده‌كاته‌وه‌

419 خوێندراوەتەوە

ترسی ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێران بوو به‌ڕاستی ،دوای ئه‌وه‌ی خۆپیشاندانه‌كانی عیراق و لوبنان گه‌یشته‌ تارانی پایته‌خت و زۆرینه‌ی شاره‌ گه‌وره‌كانی ئه‌و وڵاته‌ی گرته‌وه‌، هه‌روه‌ها به‌هۆی ئه‌م خۆپیشاندانانه‌وه‌ تاكو ئێستا چوار كه‌س به‌ ته‌قه‌ی هێزه‌ ئه‌منیه‌كان كوژراون و 12ی دیكه‌ش برینداربوون.

له‌ ماوه‌كانی ڕابردوودا به‌رپرسانی باڵای ئێران، ڕووداوه‌كانی عیراق و لوبنانیان به‌ (فیتنه‌) ناوزه‌ند كرد، كه‌ وڵاتانی ڕۆژئاوا و هه‌رێمی له‌پشت خۆپیشانده‌رانه‌وه‌ن و ده‌یانه‌وێت دۆخی ناوچه‌كه‌ ئاڵۆز بكه‌ن، هه‌روه‌ها خۆپیشانده‌رانیشیان به‌وه‌ تۆمه‌تبار ده‌كرد، كه‌ به‌فیتی ئه‌مریكا و ئیسرائیل ده‌جوڵێنه‌وه‌.

،،

ده‌توانین چه‌ندین خاڵی هاوبه‌ش له‌ نێوان هه‌ردوو خۆپیشاندانه‌كانه‌وه‌ به‌دی بكه‌ین.

 چاودێران پێیان وایه‌ كه‌ هه‌ڵوێستی تاران له‌مه‌ڕ خۆپیشاندانه‌كانی عیراق و لوبنان، هه‌نگاوێكی پێشوه‌خته‌ بوو، بۆ ئه‌وه‌ی خۆپیشاندانه‌كان نه‌گاته‌ شه‌قامه‌كانی وڵاته‌كه‌یان، كه‌ ئێستا به‌ ده‌ست خراپی لایه‌نی ئابووری و هه‌ژاری و دابه‌زینی به‌های تمه‌ن و گۆشه‌گیركردنی ئێرانه‌وه‌ ده‌ناڵێنن.

ئه‌وه‌ی تێبینی ده‌كرێت، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی ئێران هاوشێوه‌ی وڵاتانی دیكه‌ی ڕۆژهه‌ڵات به‌تایبه‌ت عیراق مامه‌ڵه‌ ده‌كه‌ن،بۆیه‌ ده‌توانین چه‌ندین خاڵی هاوبه‌ش له‌ نێوان هه‌ردوو خۆپیشاندانه‌كانه‌وه‌ به‌دی بكه‌ین.

كه‌ ئه‌مه‌ گرنگترینیانن:

پچڕانی هێڵی ئینته‌رنێت:

له‌ ئێران كێشه‌ی ئینته‌رنێت سه‌ری هه‌ڵدا، به‌شێوه‌یه‌ك له‌ ئێواره‌ی ڕۆژی هه‌ینی بۆ به‌یانی ڕۆژی شه‌ممه‌ هیڵه‌كانی ئینته‌رنێت كێشه‌یان تێكه‌وت، له‌و باره‌یه‌وه‌ ڕوانگه‌ی نتبلۆكس كه‌ چاودێری هێڵه‌كانی ئینته‌رنێت له‌ سه‌رانسه‌ری جیهان ده‌كات، ده‌ڵێت:" هۆكاری ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، كه‌ ده‌سه‌ڵات ویستی سنورێك بۆ خۆپیشاندانه‌كانی ئه‌و وڵاته‌ دیاری بكات و ڕێگا نه‌دات ڕاگه‌یاندن به‌ هه‌موو جۆره‌كانیه‌وه‌ ڕوماڵی خۆپیشاندانه‌كان بكه‌ن".

ڕوانگه‌كه‌ ده‌شڵێت:

دیارترین ئه‌و شارانه‌ی هێڵی ئینته‌رنێتی بڕدرا، شاره‌كانی تاران و مه‌شهه‌د و شیراز و ئه‌هواز بوون. پێشتر ئه‌م دیمه‌ن و هه‌ڵسوكه‌وته‌ له‌ عیراق بینرا، كه‌ حكومه‌تی به‌غداد له‌ ترسی بڵاو بوونه‌وه‌ی وێنه‌ و گرته‌ی ڤیدیۆیی سه‌ركوتكردنی خۆپیشاندانه‌كان ، هێڵی ئینته‌رنێتی بڕی و نامه‌ وهه‌ندێك ئه‌پڵیكه‌یشنی په‌یوه‌ست به‌و بواره‌ش ڕاگیران.

،،

" هه‌ندێك (تێكده‌ر) ئاگریان به‌ بانكێكه‌وه‌ ناوه‌ له‌ ئه‌هواز، دواتریش چه‌ند چه‌كدارێكی نه‌ناسرا و كه‌ گومانیان له‌سه‌ره‌، ته‌قه‌یان له‌وانه‌ كردووه‌ كه‌ ئاگره‌كه‌یان پێبوه‌، له‌ ئه‌نجامدا هه‌ندێكیان بریندار بون".

تێكده‌ر و خائین:

ماڵپه‌ری فه‌رمی ته‌له‌فزیۆنی حكومه‌ت (ده‌زگا ڕاگه‌یاندنه‌ دوژمنه‌كاره‌نی)ی تۆمه‌تبار كرد به‌وه‌ی هه‌واڵ و وێنه‌ و گرته‌ی ڤیدیۆیی درۆ له‌ تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان بڵاو ده‌كه‌نه‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی وا نیشانی بده‌ن كه‌ خۆپیشاندانه‌كان به‌رفراوانن و ناوچه‌یه‌كی زۆری گرتۆته‌وه‌.

ده‌شڵێت:" هه‌ندێك (تێكده‌ر) ئاگریان به‌ بانكێكه‌وه‌ ناوه‌ له‌ ئه‌هواز، دواتریش چه‌ند چه‌كدارێكی نه‌ناسرا و كه‌ گومانیان له‌سه‌ره‌، ته‌قه‌یان له‌وانه‌ كردووه‌ كه‌ ئاگره‌كه‌یان پێبوه‌، له‌ ئه‌نجامدا هه‌ندێكیان بریندار بون".

له‌لای خۆشیه‌وه‌ محمد جعفر مونته‌زه‌ری داوكاری گشتی ئه‌و وڵاته‌ ده‌ڵێت:

خه‌ڵكی خۆیان به‌ دوور ده‌گرت له‌و (كۆمه‌ڵه‌ كه‌سانه‌ تێكده‌رانه‌ی) كه‌ كاره‌كانیان وا ده‌رده‌كه‌وت دژی حكومه‌ت بن".

له‌ عیراقیش به‌ هه‌مان شێوه‌ خۆپیشانده‌ران به‌ تێكده‌ر و هه‌ڵگه‌ڕاوه‌ ناو زه‌ندكران، فالح فه‌یاز سه‌رۆكی ده‌سته‌ی حه‌شدی شه‌عبی له‌ (7ی ئۆكتۆبه‌ر) ڕاگه‌یاند" چه‌كدارانی ده‌سته‌كه‌مان ئاماده‌ن ده‌ستوه‌ردان بكه‌ن، بۆ ئه‌وه‌ی (هه‌ڵگه‌رانه‌وه‌ یان یاخی بوون) له‌ عیراق ڕوونه‌دات".

وتیشی: ئێمه‌ ده‌زانین كه‌ كێ له‌ پشت خۆپیشاندانه‌كانه‌وه‌یه‌، پلانی ڕوخانی حكومه‌ت شكستی هێناوه‌، بۆیه‌ هه‌ركه‌سێك خراپه‌ی بۆ عیراق بوێت ئه‌وا سزای بۆ دانراوه‌".

داخستنی شه‌قام:

له‌ تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان وێنه‌ و گرته‌ی ڤیدیۆیی داخستنی شه‌قامی سه‌ره‌كی (ستاری) له‌ تارانی پایته‌خت بڵاو كراوه‌یه‌وه‌، هه‌روه‌ها خۆپیشانده‌ران شه‌قامی (ئایاتوڵڵا كاشانی)یان له‌ پایته‌ختی ئێران داخست. هه‌روه‌ها له‌ زۆرینه‌ی شاره‌كانی ئێران شه‌قامه‌كان داخران، كه‌ هه‌ندێكیان به‌ ئۆتۆمبیڵ بوون، وه‌ك شاره‌كانی سنه‌، كه‌ره‌ج شیراز، تاران، ئه‌سفه‌هان و چه‌ندین شاری دیكه‌.

له‌ عیراقیش به‌ هه‌مان شێوه‌ گه‌نجانی ناڕازی به‌ سوتاندنی تایه‌ و دانانی له‌مپه‌ر شه‌قامه‌كانیان داخست، بۆ ئه‌وه‌ی له‌لایه‌ك هێزه‌ ئه‌منیه‌كان نه‌یانگه‌نێ و له‌لایه‌كی دیكه‌شه‌وه‌ خنكانی هاتوچۆ ڕووبدات.

،،

هه‌روه‌ها خۆپیشانده‌ران له‌ شاری كه‌ره‌جی ناوه‌ڕاستی ئێران دروشمی توندیان دژی ده‌سه‌ڵات ده‌وته‌وه‌ و داوای ڕوخانی حكومه‌تیان ده‌كرد و دروشمی (مه‌رگ بۆ دیكتاتۆر)یان ده‌وته‌وه‌.

له‌ (ئابوریه‌وه‌) بۆ (ڕووخانی حكومه‌ت): خۆپیشاندانه‌كانی ئێران به‌هۆی گرانبونی نرخی به‌نزینه‌وه‌ بوو، كه‌ حكومه‌ت به‌ ڕێژه‌ی له‌ %50 نرخی گران كرد. حكومه‌تی ئێران ده‌ڵێت: هۆكاری گرانكردنی نرخی سوته‌مه‌نی بۆ ئه‌وه‌یه‌، كه‌ هاوكاری خێزانه‌ هه‌ژاره‌كان بكرێت.

به‌ڵام ئه‌م بیانوه‌ نه‌بووه‌ هۆی ئه‌وه‌ی خه‌ڵكی نه‌ڕژێنه‌ سه‌ر شه‌قامه‌كان، ئه‌وه‌بوو چه‌ندین دروشمیان دژی گرانكردنه‌كه‌ ده‌وته‌وه‌، به‌ڵام دواتر دروشمه‌كه‌ به‌ خێرایی گۆڕا بۆ (ڕوحانی عه‌یبه‌ بۆ تۆ! وڵات به‌ ته‌نیا جێبهێڵه‌!). هه‌روه‌ها خۆپیشانده‌ران له‌ شاری كه‌ره‌جی ناوه‌ڕاستی ئێران دروشمی توندیان دژی ده‌سه‌ڵات ده‌وته‌وه‌ و داوای ڕوخانی حكومه‌تیان ده‌كرد و دروشمی (مه‌رگ بۆ دیكتاتۆر)یان ده‌وته‌وه‌.

هه‌روه‌ها له‌شاری كرمسار، خۆپیشانده‌ران دروشمی (نه‌ بۆ غه‌زه‌ و نه‌ بۆ لوبنان، ڕوحم به‌ فیدای ئێران)یان ده‌وته‌وه‌. هه‌روه‌ها له‌ شاری سه‌لام شه‌هر ، خۆپیشانده‌ران وێنه‌ی عه‌لی خامه‌نه‌ئی ڕێبه‌ری باڵای ئه‌و وڵاته‌یان سوتاند. له‌ عیراقیشدا سه‌ره‌تا خۆپیشاندانه‌كان بۆ چاكسازی و دژایه‌تی گه‌نده‌ڵی بوو، به‌ڵام دواتر هه‌ڵكشا بۆ ڕوخانی حكومه‌ت و هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خته‌ و كۆتایی هاتن به‌ ده‌ستوه‌ردانی ئێران له‌ كاروباری ناوخۆی عیراق.