مردن ئەڕای کۆبانێ

"كورده‌كان به‌ چه‌كى ساده‌و وره‌یه‌كى پۆڵایینه‌وه‌ شه‌ڕ ده‌كه‌ن"

مردن ئەڕای کۆبانێ

530 خوێندراوەتەوە

داستانی بەرگریری‌و خۆڕاگری شەرەڤانانی کۆبانێ، هەموو جیهانی سەرسام کردو وایکرد کە ڕۆژنامەنوسانی نێودەوڵەتی خۆیان بچنە جەنگەکەوەو هەموو ئەو خۆڕاگری و قارەمانێتییە بەچاوی خۆیان ببین و پاشان لەشێوەی یاداشت، یان چیرۆک بینوسنەوە.

مردن " ئەڕای کۆبانێ" یەکێکە لە بەرهەمەکانی نوسەرو ڕۆژنامەنوسی فەڕەنسی ( پاتریس فرانچێسکی)  کە لە دوو توێ کتێبێکی  193دایه‌.

 مردن ئەڕای کۆبانێ، بەبێ هێمای پرسیار بەسەرهاتی دووساڵ هاوڕێیەتیە لەگەڵ کوردەکانی سوریا، بەسەرهاتی خاک و پابەندییە لەگەڵ کوردەکانی سوریا لەودیوی ئەوشتانەی ڕەنگە هێشتا نەگوترابن، بەسەرهاتێک کەگەرەکیەتی ڕێگە بۆبینین و تێگەیشتن لەژیانی ڕۆژانەی گەلێک خۆشبکا کەبەبێ بیرکردنەوە لەپاشەکشە لەپێناوی ئەوبەهایانەدا شەڕدەکا کەلەگەڵ بەهاکانی مرۆڤایەتیدا یەکسانە.

 

 

 

،،

هاوسەرۆکی  پەیەدە ساڵح مووسلیمە کەپیاوێکی باڵاکورت، بەڵام پیاوێکی بەهێزو به‌ ئیرادە، پێش گه‌شتن به‌ وڵاتەکەی جارێکیان پێیوتم پێوستە خەڵک ئەو دەستپێشخەرییەی دیموکراتەکەیان  پێی بدرێت کەدەیانەوێ شۆرش بە شێوەیە بەرەو پێش دەچێت، ئاوا نەبێت ناتوانین کۆمەڵگەکەمان بخەینە نێو مۆدێرنێتەوە، خەڵکیش دواجار تێدەگەن کەژن لەگەل پیاویەکسانەوعەلمانیەت داهاتوومانە.

 
 ناونیشانی کتێبەکەی لەچییەوە سەرچاوە دەگرێت؟

ساڵی ١٩٣٩ سۆسیالیت و ئاشتیخواز، "مارسێل دیئا" لەرۆژنامەی "لۆڤر"دا وتارێکی بڵاو کردەوە کە ناوبانگی دەرکرد، بەناونیشانی " مردن ئەڕای دانتزیگ" ئەم شارە کە دوا بەدوای پەیمانی ڤێرسایلەلایەن هیتلەرەوە هەڕەشەی ئەوەی لەسەربوو بەئەڵمانیەوە بلکێنرێت، چونکە شارەکە ڕایشی ئەڵمانیای کردبووە دوولەت " دیئا، بەبیری خۆ بواردن لەجەنگ لەگەڵ ئەوەدابوون پۆڵەنییەکان خۆیان ڕادەست بکەن، " دانتزیگ" بەچارەنووسی خۆی سپێردرا، هیتلەر پەلاماری پۆڵۆنیای دا جەنگی جیهانی دووه‌م تەقیەوە "دێئا" بوو بە هاودەستی نازییەکان .

حەفتاو پێنج ساڵ پاش دانتزیگ كۆبانێ خۆڕاگرییەکی تری کردە سمبول خۆڕاگری کوردەکان دژ بەتۆتالیزمێکی نوێی ئیسلامی ڕادیکاڵ، نوسەر دەڵێت ئەمە ڕووداوە وای لێکردم وشەی ئەڕا بەکار بێنمەوە بۆ کۆبانێ بۆیە ناوی کتێبەکەم لێنا( مردن ئەڕای کۆبانێی).

 

پاتریس فرانچێسکی، دەست دەکات بە چیرۆکی گەشتە مەترسیدارەکەی بۆ کۆبانێ و دەڵیت:" سوریا، ئۆکتۆبەری ٢٠١٤، تەل خەنزیر بەرەو ڕۆژهەڵاتی جەزیرە، بەدەستپێکی خەزان، هەوا هەروا گەرمە، بگرە شنەیەک لەم دەشتە پانۆڕەی کوردەواری هەڵناکا، کە بەجارێ تاڕووباری فوڕات درێژ بۆتەوە، چەند تەپۆڵکەیەکی دەگمەن بەرزی‌و نزمییان بەم چۆڵەوانیە تاریکە بەخشیوە، دەشتێکی هاوکات وشکوبرینگ و دڵگیر.

پەناگای دوژمن لەپشتمانەوە، پەناگای دۆست لەپاشمان، ئێمە لەپێشی پێشەوەی خاکی ئازادکراوی کوردانی ڕۆژئاواین، نزیک دەبینەوە له‌کۆبانێ و دووژمن دەبینین، ئەو ئیسلامیە ڕادیکاڵانە زۆر مەترسیدارن کە هەمووجارێک دەگەمە ئەوبڕوایەی کە تەنها کوردەکان دەتوانن پێش بە داعش بگرن، ئەوان چەکی قورسیان پێیە، بەڵام کوردەکان چەکەکانیان زۆر سادەیە، بەڵام بەورەیەکی پۆڵاینەوە شەڕ دەکەن، من نزیکتر دەبمەوە لێیان‌و پەیوەندی دەکەم بەیه‌كێک لە بەرپرسەکانی شەرەڤانان و زۆر بەگەرمی پێشوازی لێکردم، هەرلەیەکەم چرکەی ناسین و ئاشنابوونمان، وام نەدەزانی کە لەگەڵ میلەتێکی بێگانەدام، بەڵکو زۆر ئاسودەبووم لەگەڵیان و هاورێیەتی کوردان زۆر ڕاستگۆیانەیە".

 

 

پاتریس فرانچێسکی  باس لەوە دەکات کە لەکاتی ڕۆیشتن بۆ کۆبانێ لە لەسنوری تورکیا بینم بنکەیەکی سەربازی خۆی دەنوێنێ، تانکێک بەڕەنگی لم ڕووی لوکەکەی لەئێمە کردووە.

حوسەین کە یەکێکە لەبەرپرسەکانی شەرەڤانان پرسارم لێکرد ئەم هەڕەشانە بۆ ئیسلامیە ڕادیکاڵەکانە بەڵام حوسەین وتی نەخێر ئەم هەڕەشانەی تورکیا بۆ ئیسلامیەکان نییە  بەڵکو ڕووی هەڕەشەکانی لەئێمەیە، ئەوان هەموو جوموجۆڵێکمان دەخەنە ژێر چاودێرییەوە، هەرکە من هێز کۆدەکەمەوە تورکیا بەڕادیۆ ئەوانەی ئەولا ئاگادار ئەکاتەوە.؟

سی ساڵە تورکیا لەگەڵ پازدە ملیۆن کوردی وڵاتەکەی لەکێشەدان، ئه‌و سەرکوت‌و زەخت و زۆرەی بەردەوام لەسەر ئەم کەمینەیە پەیڕه‌وى کردووە لەساڵانی هەشتاکانه‌وه‌ بووە هۆی دەرکەوتنی پەکەکە، تورکیا وەک مۆتەکەیەک سەیری ئەو ئۆتۆنۆمییە دەکەن کەکوردەکانی ژێر دەسەڵاتی ڕژێمی دیمەشق دووساڵ لەمەوپێش بەدەستیان هێناوە، لەوە دەترسن ئەم ئۆتۆنۆمییە دزە بکاتە وڵاتەکەیانەوە.

حوسیەن قسەکانی ئاوا کۆتایی پێدێنێ:" ئەگەر ئیسلامییەکان دزەبکەنە بەرەکانی ئێمەوە، سەدان هەزار کەس لەژنان و منداڵانی ئێمە ڕەوانەی نێو ئەم تێڵدڕۆیانە دەکرێن و قەتڵوعام دەکرێن، بۆیە خەباتگێڕانمان هەرگیز پاشەکشەناکەن".

 

 

پاتریس فرانچێسکی درێژە بە قسەکانی ئەدات‌و باس لە دیمەنەکانی ناوشاری کۆبانێ َدەکات و دەڵێت، هەموو کوچەو کۆڵانێکی  وێنەی عه‌بدوڵا ئۆجەلانی لێهەڵواسراوە، هەرچەندە ئۆجەلان سەرۆکی پەیەدە نییە، بەڵکو به‌ چاویلکەی کاریزمایەتیەتی پەیەدە بەئامۆزای پەکەکە هەژمار دەکرێت، هاوسەرۆکی  پەیەدە ساڵح مووسلیمە کەپیاوێکی باڵاکورت، بەڵام پیاوێکی بەهێزو به‌ ئیرادە، پێش گه‌شتن به‌ وڵاتەکەی جارێکیان پێیوتم پێوستە خەڵک ئەو دەستپێشخەرییەی دیموکراتەکەیان  پێی بدرێت کەدەیانەوێ شۆرش بە شێوەیە بەرەو پێش دەچێت، ئاوا نەبێت ناتوانین کۆمەڵگەکەمان بخەینە نێو مۆدێرنێتەوە، خەڵکیش دواجار تێدەگەن کەژن لەگەل پیاویەکسانەوعەلمانیەت داهاتوومانە.

 

پاتریس فرانچێسکی دەڵێت، لێم پرسی ئەگەر سەرکەوتوو نەبوون چى؟ سالح موسلیم بزه‌یه‌كى كردو وتی باشە بۆچی سەرکەوتوو نابین.

 

 

لەکۆتایی گەشەتەکەی نووسەر باس لەوە دەکات کە ئەوشەرەڤانانەی کەشەردەکەن و بەرگریدەکەن تەمەنیان هەرلە نزیکی ٢٠ساڵیدایە، بەڵام به‌ عەقڵیەتێکی گەورە، کەمن زۆر سەرسامم بە ئازایەتی و نەبه‌ردیان، وەک خۆیان دەڵێن ئێمە لەمردن ناترسین، بەڵکو ئێمە هەمیشە بیر لەوەدەکەینەوە کە خاکمان داگیر نەکرێت.

 

پاتریس فرانچێسکی دەڵیت:" لێرەوە بەدواوە ئەوەڕوون بۆیەوە کەکوردەکان خاوەنی بەهاکانی ئێمەن، تەنها کەسانێکن دەست لەنێودەست مەسیحیەکان دەڕۆنە پێش تەنها ئەوانن کە مسوڵمانەکانی خاکی خۆیان دەپارێزن، تەنها ئەوانن ڕێز لە کەمە ئاینییەکانی خۆیان دەگرن".

 

 

 

author photo

ڕۆژنامەنوس