جەنگ و ئەگەرە چاوەڕوان كراوەكانی،دوای جەنگی ئەمەریكا و ئێران

جەنگ و ئەگەرە چاوەڕوان كراوەكانی،دوای جەنگی ئەمەریكا و ئێران

317 خوێندراوەتەوە

ناسیح مەجید

هەرچەندە وڵاتانێكی زۆر چ لەسەر ئاستی هەرێمی وەك وڵاتی قەتەر و چ لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی وەك وڵاتانی یەكیەتی ئەوروپا بەنیاز بوون ناوبژیوانی نێوان ئەمەریكا و ئیڕان بكەن 

بەڵام ئێران هەموو ئەو هەوڵە دبلۆماسیانەی دایە دواوەو ڕایگەیاند كە وەشاندنی گورزی سەربازی لە ئەمەریكا شتێكە و مەحاڵە گەڕاندنەوەی ،لەگەڵ ئەوەشدا تێكڕای ڕێكەوتننامەكەی خۆی لەگەڵ وڵاتانی (پێنج كۆیە یەك) لەبارەی ناوەندەكانی وزەی ناوەكیەوە كەلەگەڵ ئەو وڵاتانە واژۆ كردوو،هەڵسپاردو كەوتە زیاتر كردنی ڕێژەی پیتاندنی یۆڕانیۆم ،لەبەرانبەریشدا هەنگاوەكانی خۆ ئامادەكردنی ئەمەریكا بۆ جەنگ ڕۆژلەدوای ڕۆژ زیاتر ئەبن ،بەڵام ئەمەریكا بەچاوكراوەیەكی زۆرەوە خەریكی هاندانی وڵاتانە بۆ پەلكێش كردنیان بۆ ئەو جەنگەی كە خۆی مەبەستیەتی ،ئێمە ناچینە ناو وردەكاری خۆ ئامادەكردنەكانەوە، بەڵام ئەوەی دەبینرێت كە چاوەڕوان بكرێت ،

ئەمەیەكە : ئەمەریكا چ جۆرە مامەڵەیەكی كرد لە گەڵ عیراق لەدوای داگیر كردنی كوەیتەوە هەمان سینایۆش لەگەڵ ئێران دووبارە دەكاتەوە لە ڕووی :


1- هێشتنەوەو بەردەوامی گەمارۆ ئابوورییەكانی لەسەر ئێران .

2- دوور خستنەوەی دەسەڵاتی ئێران لەسەر وڵاتانی عێراق – سوریا – لبنان – یەمەن و هەروڵاتێكی تر .

3- ڕێكەوتنێكی نێوی نێودەوڵەتی لەسەر بەرنامە ناوەكییەكانی داهاتووی ئێران .

،،

(چونكە ئەوەی ئێستا هەیە ئەگەر جەنگ ڕوو بدات بەشی زۆری لەناو ئەچێت بەهۆی هەڵمەتە سەربازییەكانی ئەمەریكاو قەوارەی جولەكەوە).


4- چەك كردنی ئێران لەزۆرێك لەبەرنامە سەربازییەكانی بەتایبەتی بەرنامە موشەكیەكانی .

5- لەمەودایەكی زۆر دووردا ئەمەریكاو هاوپەیمانەكانی ، هەوڵی داگیر كردنی ئێران ئەدەن ئەمەش لەدوای لاواز كردنی بەشێوەیەك ،كەبەئاسانی دەستی بەسەردا بگرن .


ئەگەری ڕوودانی ئەم پێش بینیانەش دەرگەڕێتەوە بۆ ئەوەی كەئەمەریكا و هاوپەیمانەكانی هیچ شتێكی نوێیان نەهێناوە ، پێشكەشی بكەن یان دایبهێنن و ئەوەی كە هەیە بریتیە لەدوبارە كردنەوەی سیاریۆیەك كە پێشتر ئەنجام دراوە بۆنمونە،لە جەنگی گەردەلولی بیاباندا كە هێزە عێراقیەكان لە وڵاتی كوەیت دەركران ،ئەمەریكا بەناوی كۆمەڵگەی نێو نەتەوەیەوە عێراقی چەك كردو لەكاتی داگیر كردنیشی دا لە ساڵی 2003 دا پاش سیازدە ساڵ لەگەمارۆدان ،هەمان ئەو سیناریۆیانەی دووبارە كردەوە كە وڵاتی بەریتانیان سودی لێوەر گرتبوون لە داگیر كردنی عێراقدا لەساڵی 1913 – 1917 دا .

كەواتە ئەمەریكاش ئەمڕۆ كە هێزە بەریتاینیەكانی ئامادە كردووە بۆ جەنگ هەر وڵاتێكی تریش كەبەشداری پەلامارە سەربازییەكە دەبێت ، هەر پشت ئەستورە بەو سیناریۆیەی كەلەجەنگی سێیەمی كەنداودا گرتیەبەر .لە كۆتایشدا تەنها وڵاتی ئێران بە زیانباری دەمێنێتەوە.