مامۆستایانى ناڕازى چییان كرد و چییان چنییه‌وه‌؟

"حكومه‌تمان ناچار كرد ده‌ستكاریی موچه‌ بكات‌ و خۆپیشاندانەكانیشمان گه‌یانده‌ زۆنى زه‌رد"

مامۆستایانى ناڕازى چییان كرد و چییان چنییه‌وه‌؟

2149 خوێندراوەتەوە

گه‌شتنى خۆپیشاندان‌و ناڕه‌زاییه‌كان به‌ دهۆك‌و هه‌ولێر، به‌ ده‌ستكه‌وتى خۆیان ده‌زانن‌و ده‌شڵێن له‌ ژێر فشارى ئێمه‌دا حكومه‌ت ناچار بووه‌ پێداچوونه‌وه‌ به‌ سیستمى پاشه‌كه‌وتى مووچه‌دا بكات.

قۆناغێكى نوێ له‌ خۆپیشاندان‌ و خه‌باتى مه‌ده‌نى

مامۆستایانى ناڕازى پێیانوایه‌، له‌ خه‌باتى مه‌ده‌نى‌و خۆپیشاندان‌و فشار دروستكردندا بۆ سه‌ر ده‌سه‌ڵات، قۆناغێكى نوێیان تۆمار كردووه‌ و له‌ڕووى به‌رده‌وامی‌و فراوانى ناڕه‌زایه‌تییه‌كانیشه‌وه‌، ئه‌وه‌ى ئه‌مان كردوویانه‌ پێشتر نه‌كراوه‌.


عوسمان گوڵپى، ئه‌ندامى ده‌سته‌ى مامۆستایانى ناڕازیی سلێمانى، باسله‌وه‌ ده‌كات، كه‌ مامۆستایان توانیوویانه‌، هه‌نگاوێكی گه‌وره‌ هه‌ڵگرن له‌ گواستنه‌وه‌ی خه‌باتی مه‌ده‌نی‌و فشاری ئاشتیانه‌و فراوانبوونی ناڕه‌زایییه‌كان، عوسمان به‌ " دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین"ى وت:" به‌رده‌وامی‌و فراوانی‌و هاوهه‌ڵوێستی‌و ڕێكخراو بوونی ناڕه‌زاییه‌كان ئاماژه‌یه‌كی گه‌وره‌یه‌ بۆ كاریگه‌رى فشاره‌كان‌و پێشه‌نگ بوونی مامۆستایان‌و ڕۆشنبیران‌و چالاكوانان‌و ئه‌مه‌ش یه‌كێكه‌ له‌ باشترین ئاماژه‌كانی گه‌شه‌سه‌ندنی خه‌باتی مه‌ده‌نی، ده‌سه‌ڵاتیش له‌م په‌یامه‌ تێگه‌شتووه‌، له‌وه‌ش دڵنیابووه‌ فشاری ئه‌منی ناتوانێ ڕێگربێ له‌به‌رده‌م ناڕه‌زاییه‌كاندا".

،،

"به‌رده‌وامی‌و فراوانی‌و هاوهه‌ڵوێستی‌و ڕێكخراو بوونی ناڕه‌زاییه‌كان ئاماژه‌یه‌كی گه‌وره‌یه‌ بۆ كاریگه‌رى فشاره‌كان‌  و ئاماژه‌كانی گه‌شه‌سه‌ندنی خه‌باتی مه‌ده‌نی، ده‌سه‌ڵاتیش له‌م په‌یامه‌ تێگه‌شتووه‌، له‌وه‌ش دڵنیابووه‌ فشاری ئه‌منی ناتوانێ ڕێگربێ له‌به‌رده‌م ناڕه‌زاییه‌كاندا".


له‌نجه‌ حسه‌ین، له‌ ده‌سته‌ى مامۆستایانى ناڕازى هه‌ڵه‌بجه‌، ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كات كه‌ مامۆستایان به‌ بایكۆت‌و خۆپیشاندان‌و جۆشدانى شه‌قام، توانیویانه‌ سنور بۆ ده‌سه‌ڵات دابنێن، ئه‌و به‌ " دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین"ى ڕاگه‌یاند:" مامۆستایان توانیان له‌م دۆخه‌دا سنورێك بۆ ده‌سه‌ڵات دابنێن، ئاگاداری بكه‌نه‌وه‌ كه‌ توێژێكن، ناحه‌قی قبوڵ ناكه‌ن، ناتوانرێ یاری به‌ چاره‌نووسیان بكرێت، توانیان به‌ ده‌سه‌ڵات بڵێن، ئێمه‌ هه‌ین، ده‌نگ‌و ڕه‌نگمان هه‌یه‌، شه‌قام جۆش ده‌ده‌ین‌و به‌ئاشتییانه‌ داوای قوتی دزراو و مافى خۆمان ده‌كه‌ین".

ase
خۆپیشاندانی مامۆستایان و موچەخۆران ـ ڕانیە

ئاوات عه‌بدووڵا، نووسه‌رو چالاكى كۆمه‌ڵگه‌ى مه‌ده‌نى، بڕوایوایه‌ مامۆستایان كارى گرنگیان كردووه‌و له‌م قۆناغه‌دا ئه‌وه‌ى كه‌ له‌سه‌ریان پێوویست بووبێت، تاڕاده‌یه‌كی زۆر ئه‌نجامیانداوه‌،" له‌ماوه‌ی چوار ساڵی ڕابردوودا، به‌ له‌به‌رچاوگرتنی ئه‌وه‌ی جگه‌ له‌وان سه‌رجه‌می چین‌و توێژه‌كانی دیكه‌ش به‌ر زه‌بری " قه‌یرانی دارایی"‌و بێ مووچه‌یی كه‌وتوون، به‌ڵام پێشه‌نگی ناڕه‌زاییه‌كان له‌دژی ئه‌و دۆخه‌ داسه‌پاوه‌، ده‌توانین بڵێین مامۆستایان بوون، تاكه‌ ڕه‌خنه‌یه‌ك كه‌ده‌كرێت لێیان بگیرێت ئه‌وه‌یه‌ كه‌ مامۆستایان یه‌كگرتوو، یه‌ك ده‌ست نه‌بوون، له‌زۆرینه‌ی هه‌ڵووێسته‌كاندا زۆرجار بوون به‌چه‌ند به‌شێكه‌وه‌و ڕێكخراوه‌كانی حزب كاریگه‌ریان له‌سه‌ریان هه‌بووه‌".

،،

"مامۆستایان توانیان له‌م دۆخه‌دا سنورێك بۆ ده‌سه‌ڵات دابنێن، ئاگاداری بكه‌نه‌وه‌ كه‌ توێژێكن، ناحه‌قی قبوڵ ناكه‌ن، ناتوانرێ یاری به‌ چاره‌نووسیان بكرێت، توانیان به‌ ده‌سه‌ڵات بڵێن، ئێمه‌ هه‌ین، ده‌نگ‌و ڕه‌نگمان هه‌یه‌، شه‌قام جۆش ده‌ده‌ین‌و به‌ئاشتییانه‌ داوای قوتی دزراو و مافى خۆمان ده‌كه‌ین".


ئاكۆ جه‌مال، ئه‌ندامى ده‌سته‌ى مامۆستایانى ناڕازى له‌ سلێمانى، باسله‌وه‌ ده‌كات، له‌ سێ ساڵى ڕابردوودا، به‌هۆى خه‌باتى مامۆستایانى ناڕازییه‌وه‌، به‌رده‌وام شه‌قام جمه‌ى هاتووه‌ له‌ خه‌ڵكى ناڕازى‌و ئه‌وان توانیویانه‌ له‌ پێناو نان‌و ژیان‌و دژ به‌سته‌مى ده‌سه‌ڵاتى كوردیدا، خه‌ڵك‌و شه‌قام بخرۆشێنن.

ئارام قادر حه‌مه‌ سوور، ڕۆژنامه‌نووس‌و چالاكى مه‌ده‌نى‌و یه‌كێك له‌ به‌شدارانى خۆپیشاندانه‌كانى ڕانییه‌، ده‌ڵێت:" خۆپیشاندانی ئه‌مجاره‌ی مامۆستایان درێژخایه‌ن‌و ئارامبوو، خه‌باتی مه‌ده‌نی جوانتركرد، خۆپیشانده‌ران هۆشیارانه‌ كۆنتڕۆڵی خۆپیشاندان‌و سه‌كۆكانیان ده‌ كرد، بۆ ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات نه‌توانێت وه‌ك هه‌ندێ خۆپیشاندانی ڕابردوو، له‌ڕێگه‌ی جاسوس‌و كه‌سانی حیزبی ئاڕاسته‌كانی خۆپیشاندان بگۆڕێت".

sda
خۆپیشاندانی مامۆستایان و موچەخۆران ـ بەردەم دادگای سلێمانی ـ ٢٠١٨.٣.٢٨



تێپه‌ڕاندنى سنورى دێگه‌ڵه‌
مامۆستایانى ناڕازى، سه‌رهه‌ڵدانى خۆپیشاندانه‌كان له‌زۆنى زه‌ردو ناوچه‌كانى ژێر قه‌ڵه‌مڕه‌وى پارتى، به‌ ده‌ستكه‌وت‌و خه‌باتى خۆیان ده‌زانن.


ئاكۆ جه‌مال ده‌ڵێت:" به‌دڵنیاییه‌وه‌ په‌ڕینه‌وه‌ی ناڕه‌زایی‌و خۆپیشاندانی مامۆستایان بۆسنوری ئه‌ودیو دێگه‌ڵه‌و بۆ پارێزگاكانى هه‌ولێرو دهۆك، به‌ده‌ستكه‌وتی خه‌باتی به‌رده‌وامی مامۆستایان‌و فه‌رمانبه‌رانی ده‌زانین له‌ ۲٥ی ئازاردا، چونكه‌ له‌ماوه‌ی سێ ساڵی رابردوودا، به‌رده‌وام جه‌ختمان له‌ گرنگی په‌ڕینه‌وه‌ی ئه‌م فۆرمه‌ له‌ناڕه‌زایی مه‌ده‌نیى‌و ئاشتیانه‌ كردووەته‌وه‌ بۆ ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌، بیگومان ئه‌مه‌ش به‌ ده‌ستكه‌وتی گه‌وره‌ ده‌زانین، بۆ یه‌كه‌مجاره‌ له‌سه‌رده‌ستی مامۆستایان‌و فه‌رمانبه‌رانی ناڕازی بایكۆت‌ و خۆپیشاندانى به‌و جۆره‌ له‌و ده‌ڤه‌ره‌ سه‌ر هه‌ڵبدات".


به‌ هه‌مانجۆر، عوسمان گوڵپى، گه‌شتنى ناڕه‌زایی‌و خۆپیشاندانه‌كان به‌زۆنى زه‌رد، به‌ به‌رهه‌مى خه‌باتى مامۆستایان ده‌زانێت‌و ده‌ڵێت:" به‌ڵێ، ئه‌وه‌ی له‌ هه‌ولێرو دهۆك كرا به‌رده‌وامی خه‌باتی مامۆستایان بوو، وه‌ بانگه‌شه‌كارانی ناڕه‌زاییه‌كان مامۆستایانی ناڕازیبوون، ئێمه‌ په‌یوه‌ندی باشیشمان هه‌بووه‌ پێكه‌وه‌، جوڵاندن‌و گه‌شتنی ناڕه‌زایی به‌ هه‌ولێرو دهۆك، ده‌ستكه‌وتێكی گه‌وره‌بوو، كه‌ یه‌كه‌مجاره‌، به‌و شێوازه‌، دیواری ترس‌و ڕێگری، له‌و ناوچه‌یه‌ ده‌شكێت".

،، 

" به‌دڵنیاییه‌وه‌ په‌ڕینه‌وه‌ی ناڕه‌زایی‌و خۆپیشاندانی مامۆستایان بۆسنوری ئه‌ودیو دێگه‌ڵه‌و بۆ پارێزگاكانى هه‌ولێرو دهۆك، به‌ده‌ستكه‌وتی خه‌باتی به‌رده‌وامی مامۆستایان‌و فه‌رمانبه‌رانی ده‌زانین له‌ ۲٥ی ئازاردا".

به‌بڕواى ئارام قادر حه‌مه‌سور، گه‌شتنى خۆپیشاندانه‌كان به‌ ناوچه‌كانى ژێر ده‌سه‌ڵاتى پارتى، به‌ڵگه‌ى سه‌ختى‌و گه‌وره‌یی قه‌یرانه‌كانه‌:" گه‌شتنی شه‌پۆلی خۆپیشاندانه‌كان بۆ ناوچه‌ی زه‌رد، به‌ڵگه‌ی گه‌وره‌ی كاریگه‌ری قه‌یرانه‌كان بوو بۆ سه‌ر خه‌ڵك، خۆپیشاندانه‌كانی سلێمانی كاریگه‌ری هه‌بووه‌، به‌ڵام كاریگه‌رییه‌ قوڵه‌كه‌ی ئابوری بوسه‌ر خه‌ڵك، ئه‌م جوڵه‌ی دروستكرد، من خۆپیشاندانه‌كانی ناوچه‌ی زه‌رد به‌ شۆڕشی سپی ناوده‌نێم، چونكه‌ هه‌موو وه‌همه‌كانی پارتی شكاند، ئه‌و وه‌همانه‌ی پارتی دروستیكردبوون، وه‌ك هه‌ولێر ئارامه‌و، ئێمه‌ هه‌ولێر ده‌كه‌ینه‌ دوبه‌ی، نیشانیشیدا كه‌ هاونیشتمانیانی ناوچه‌ی زه‌رد، بێده‌نگ نین، به‌ڵكو بێده‌نگكراون".

له‌نجه‌ حسه‌ین، باسله‌وه‌ ده‌كات كه‌ خه‌باتى مامۆستایانى ناڕازى ئه‌و زۆن به‌ندییه‌ى تێكشاندووه‌ كه‌ دوو هێزى ده‌سه‌ڵاتدار دروستیان كردووه‌،:" ئه‌وه‌ی ئێمه‌ی مامۆستا كردوومانه‌ تێكشاكاندنی ئه‌و زۆنبه‌ندییه‌یه‌، كه‌ بۆ په‌رژه‌وه‌ندی حیزبایه‌تی ته‌سك دروستكراوه‌، ئه‌مه‌ له‌ دیدی سیاسیه‌كاندایه‌، ده‌نا له‌دیدی ئێمه‌ی مامۆستاوه‌ شتێك نییه‌ ناوی زۆنی زه‌ردو زۆنی سه‌وزبێت".

scv
خۆپیشاندانی مامۆستایان ـ هەولێر ـ ٢٠١٨.٣.٢٥


ئاوات عه‌بدوڵا، پێیوایه‌ گه‌شتنى خۆپیشاندان‌و ناڕه‌زاییه‌كان به‌ به‌هه‌ولێرو دهۆك ته‌نها به‌رهه‌مى خه‌باتى مامۆستایان نه‌بووه‌و له‌مڕووه‌وه‌ به‌ " دیپلۆماتیك مه‌گه‌زین"ى وت:" بردنی خۆپیشاندانه‌كان بۆ هه‌ولێر ته‌نیا مامۆستایان نه‌بوون، به‌ڵكو هاتنه‌ سه‌رخه‌تی ته‌ندروستكاران، كاریگه‌ریه‌كی ئێجگار زۆری هه‌بوو، جگه‌له‌وه‌ی به‌شێك له‌و هێزانه‌ی خۆیان ناوناوه‌ ئۆپۆزیسیۆن، توانیان ئه‌م جاره‌، جورئه‌ت بخه‌نه‌ به‌ر لایه‌نگره‌كانیان‌و به‌شداری ئه‌وانیش ڕۆڵێكی سه‌ره‌كی هه‌بوو، به‌ڵام له‌هه‌موو حاڵه‌ته‌كاندا ده‌كرێت بوترێت مامۆستایان‌و ته‌ندروستكاران توانیان هه‌ولێرو زۆنی زه‌رد بجوڵێنن".

،، 

" گه‌يشتنی شه‌پۆلی خۆپیشاندانه‌كان بۆ ناوچه‌ی زه‌رد، به‌ڵگه‌ی گه‌وره‌ی كاریگه‌ری قه‌یرانه‌كان بوو بۆ سه‌ر خه‌ڵك، خۆپیشاندانه‌كانی سلێمانی كاریگه‌ری هه‌بووه‌، به‌ڵام كاریگه‌رییه‌ قوڵه‌كه‌ی ئابوری بوسه‌ر خه‌ڵك، ئه‌م جوڵه‌ی دروستكرد، من خۆپیشاندانه‌كانی ناوچه‌ی زه‌رد به‌ شۆڕشی سپی ناوده‌نێم"

ده‌ستكاریكردنى سیستمى پاشه‌كه‌وتى موچه‌
مامۆستایانى ناڕازى، ده‌ستكاریكردنى سیستمى پاشه‌كه‌وتى مووچه‌ به‌ به‌رهه‌مى خه‌بات‌و فشاره‌كانیان ناو ده‌به‌ن‌و ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن گه‌ر خۆپیشاندانه‌ به‌رده‌وامه‌كانى ئه‌وان نه‌وایه‌، دسه‌ڵات ده‌ستكارى مووچه‌ى فه‌رمانبه‌رانى نه‌ده‌كرد.

عوسمان گوڵپى، ده‌ڵێت:" ده‌سه‌ڵات به‌ هیچ جۆرێك بیری له‌ده‌ستكاریكردنی ئه‌م سیسته‌مه‌ نه‌كردبووه‌وه‌، به‌ڵام فشاری فراوانی ئه‌مجاره‌ ئه‌و بڕیاره‌ی پێدا".


له‌نجه‌ حسه‌ین، پێیوایه‌ مامۆستایانى ناڕازى هه‌م فه‌رمانبه‌رانیان له‌به‌رانبه‌ر بڕینى مووچه‌كانیان ئاگادار كردووه‌ته‌وه‌و هه‌م ده‌سه‌ڵاتیشیان ناچار كردووه‌ به‌ده‌ستكاریكردنى سیستمى مووچه‌، له‌نجه‌ ده‌پرسێت‌و ده‌ڵێت:" ئه‌گه‌ر ئه‌م فشاره‌ مه‌ده‌نیه‌ نه‌بوایه‌، ئایا ده‌سه‌ڵاتداران بیریان له‌وه‌ ده‌كرده‌وه‌ كه‌ موچه‌یه‌كی شایسته‌ ده‌سته‌به‌ر بكه‌ن بۆ فه‌رمانبه‌ران‌و مامۆستایان؟ ئایا ده‌نگی مامۆستیان نه‌بوو وه‌ك زه‌نگێك هه‌موانی ئاگاداركرده‌وه‌ كه‌ به‌رامبه‌ر قوتی خۆیان بێده‌نگ نه‌بن؟ ئه‌ی ئه‌م هه‌ڵووێسته‌ نه‌بوو كه‌ میكانیزمه‌ بۆ داڕێژراوه‌كه‌ی هه‌رێمی گۆڕی‌و به‌ره‌و به‌غدای ڕه‌وانه‌كردنه‌وه‌، تا سنوورێك بۆدزی‌و گه‌نده‌ڵیه‌كانیان دانێن ـ كه‌ قوتی خه‌ڵك هێڵی سووره‌و نابێت ده‌ستی لێبدرێت‌و بدزرێت‌و به‌كاری بێنن بۆ مه‌رامی خۆیان".


به‌وته‌ى ئاكۆ جه‌مال، ده‌ستكاریكردنى سیستمى مووچه‌ له‌ژێر فشارى مامۆستایاندا، ده‌كرێت بۆ ئه‌م قۆناغه‌ به‌ ده‌ستكه‌وت ته‌ماشا بكرێت‌و له‌و ڕووه‌وه‌ ده‌ڵێت:" ئه‌مه‌ له‌ئاستی چاوه‌ڕوانی مامۆستایاندا نه‌بوو، چونكه‌ مه‌رج‌و داواكاری مامۆستایان، لابردنی ته‌واوه‌تی پاشه‌كه‌وته‌، نه‌ك كه‌م كردنه‌وه‌ی، به‌ڵام ده‌كرێت له‌ئیستادا، وه‌ك ده‌ستكه‌وتی خه‌باتی مه‌ده‌نی مامۆستایان سه‌یر بكریت".

عوسمان پێیوایه‌ له‌ پاڵ ده‌ستكه‌وته‌ مادییه‌كه‌دا ده‌ستكه‌وتى گه‌وره‌ى مه‌عنه‌وییان به‌ده‌ستهێناوه‌:" ئه‌گه‌ر ده‌ستكه‌ته‌ داراییه‌كه‌ش به‌دڵی ئێمه‌ نه‌بێت و زۆر كه‌مبێت، ئه‌وا ده‌ستكه‌وتی مه‌عنه‌وی گه‌وره‌مان به‌ده‌ست هێناوه‌و توانیمان پێكه‌وه‌ قۆناغێكی گه‌وره‌ی مه‌ده‌نی تێپه‌ڕێنین، جارێكیتر ئیراده‌ی تاكی كورد به‌هێز بوویه‌وه‌، نه‌ك ته‌نها به‌رامبه‌ر حكومه‌ت، به‌ڵكو به‌رامبه‌ر حیزبه‌كانیش".

scv
خۆپیشاندانی بەشێک لە مامۆستایان و موچەخۆران ـ هەڵەبجە

،، 

" ئه‌گه‌ر ده‌ستكه‌ته‌ داراییه‌كه‌ش به‌دڵی ئێمه‌ نه‌بێت و زۆر كه‌مبێت، ئه‌وا ده‌ستكه‌وتی مه‌عنه‌وی گه‌وره‌مان به‌ده‌ست هێناوه‌و توانیمان پێكه‌وه‌ قۆناغێكی گه‌وره‌ی مه‌ده‌نی تێپه‌ڕێنین، جارێكیتر ئیراده‌ی تاكی كورد به‌هێز بوویه‌وه‌، نه‌ك ته‌نها به‌رامبه‌ر حكومه‌ت، به‌ڵكو به‌رامبه‌ر حیزبه‌كانیش".

هه‌ندێك ڕه‌خنه‌ له‌وه‌ ده‌گرن كه‌ دروشم‌و داواكارییه‌كانى مامۆستایان له‌ مووچه‌و لابردنى سیستمى مووچه‌دا چڕبووه‌ته‌وه‌، ده‌ڵێن ده‌بوایه‌ داواكارییه‌كانى مامۆستایان له‌مه‌ فراوانتر بووایه‌.


ئاوات عه‌بدوڵا، ئه‌وه‌ به‌ خاڵى لاوازى مامۆستایان نازانێت‌و ده‌ڵێت:" نه‌خێر ئه‌وه‌ خاڵی لاواز نییه‌، له‌كوێی دنیادا لابردن‌و ڕوخاندنی حكومه‌ت كاری مامۆستایان بووه‌، له‌هه‌موو شوێنێكی دنیا، سه‌رجه‌م چین‌و توێژه‌كان، ته‌نیا ئه‌ركیان ئه‌وه‌یه‌ داوای مافی خۆیان ده‌كه‌ن، مامۆستایان به‌ته‌نیا موكه‌له‌ف نین بۆ ئه‌وه‌ی جگه‌ له‌داوای مافه‌كانیان داوای گۆڕینی حكومه‌ت بكه‌ن، چونكه‌ ئه‌وه‌ كێشه‌ی كۆی كۆمه‌ڵگایه‌ نه‌ك چینێكی دیاریكراو".


ئارام قادر، داواكارى مووچه‌ش به‌ داواكارى سیاسى ناو ده‌بات‌و ئاماژه‌ش به‌وه‌ ده‌كات كه‌ له‌پاڵ داواكارى لابردنى سته‌مى مووچه‌دا داواكارى سیاسیش به‌رزكراوه‌ته‌وه‌و ده‌ڵێت:" قه‌یرانی دروستكراوی موچه‌ هۆكاری ئه‌م جوڵه‌ گه‌وره‌یه‌ بووه‌، به‌ڵام له‌پاڵ داواكاری موچه‌ چه‌ندین داواكاری گه‌وره‌تر ده‌بینرێت، بینیمان له‌ ڕانیه‌و هه‌ڵه‌بجه‌، كارتی سورو دروشمی ئیرحه‌ل بۆئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ جووتحیزبیه‌ به‌رزكرایه‌وه‌، داواكاری موچه‌ش خۆی داواكارییه‌كی سیاسییه‌و په‌یوه‌ندی به‌سیاسه‌تی چه‌ته‌گه‌ریی ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ هه‌یه‌".

 

author photo

ڕۆژنامەنوسی سیاسی و دیكۆمێنتەری سیاسی و مێژویی