ئابڕوچوونێكی تری فەیسبووك.. سیخوڕیی بەسەر نامە تایبەتەکانەوە دەکات

"مانگی ڕابردوو زانیاریی لەسەر 50 ملیۆن بەكارهێنەر كۆكردووەتەوە و بۆ مەبەستی سیاسیی و پروپاگەندە بەكاریهێناوە"

ئابڕوچوونێكی تری فەیسبووك.. سیخوڕیی بەسەر نامە تایبەتەکانەوە دەکات

1725 خوێندراوەتەوە

و: گۆران قادر ئەحمەد 

لە كاتێكدا لەسەر ئاشكرا كردن و فرۆشتنی تایبەتمەندیەكانی بەكارهێنەران  زیانە مادیەكانی فەیسبووك گەیشتۆتە ملیارەها دۆلار و ڕەخنەیەكی زۆری لێدەگیرێت ، فەیسبووك توشی ئابروچونێكی تر بووەوە كە ئەم جارە تایبەتە بە چاودێری كردنی نامەكانی  ( فەیسبووك ماسنجەر).

 

 كۆمپانیای فەیسبووك دانی بەوەدانا كە سەرجەم نامە نێردراوەكانی  ماسنجەر  ( نوسراو، لینك، وێنە، ڤیدیۆ) دەخوێنێتەوە، ئامانجیشی لەم كارە بۆ ئەوەیە كە دڵنیا بێتەوە لەوەی كە نامەكان لەگەڵ پێوەر و یاساكانی كۆمپانیاكە گونجاوە یاخود نا،  لەوەش زیاتر كۆمپانیاكە ئەو نامانە دەسڕێتەوە كە نا هاوتایە لەگەڵ سیاسەتی تۆرەكە.

 

دان پێدانانی ئەم زانیاریانە دوای چاوپێكەوتنێكی ( مارك زوكربێگ) دامەزرێنەری كۆمپامانیاكە هات لەگەڵ ماڵپەری ( (VOX ی ئەمریكی، لە چاوپێكەوتنەكەدا مارك وتی: كۆمپانیاكە ئەو نامە هەستیارانەی كە تایبەتە بە گرژییەكانی میانمار داخستووە، هەر نامەیەك كە پشتگیری لایەنێكی میانماری تێدا بێت ڕێگری لێكراوە و سڕدراوەتەوە.

،، 

 ( مارك زوكربێگ) دامەزرێنەری كۆمپامانیای فەیسبووک لە چاوپێكەوتنێکدا لەگەڵ ماڵپەری ( (VOX ی ئەمریكی وتی كۆمپانیاكە ئەو نامە هەستیارانەی كە تایبەتە بە گرژییەكانی میانمار داخستووە، هەر نامەیەك كە پشتگیری لایەنێكی میانماری تێدا بێت ڕێگری لێكراوە و سڕدراوەتەوە.

 

 شارەزایانی  مافی مرۆڤی نەتەوە یەكگرتووەكان لێكۆڵینەوەیان لە كۆمەڵكوژیەكانی میانمار  دژ بە رۆهینگەكان كرد ، لە كاتی لێكۆڵینەوەدا بۆیان دەركەوت  كە  فەیسبووك رۆڵێكی زۆری هەبووە لە بڵاو بوونەوەی رق و كینە لە نێوان لایەنەكانی میانماردا.

acv
ئۆفیسی سەرەکی فەیسبووک ـ  کالیفۆرنیا

 

مارک زوکربێرگ  لە رێگەی لێدوانەكەیەوە ویستی بەرگری لە كارەكانی كۆمپانیاكە بكات كە ڕێگەی نەداوە رق و قینە بڵاوبێتەوە، بەڵام لێدوانەكەی  كاردانەوەی توندی بە دوای خۆیدا هێنا و بەوەی چاودێری نامەی بەكاربەران دەكات، بەمەش ناراستەوخۆ دانی بەوەدا نا كە چاودێری سەرجەم نامەكانی ماسنجەر دەكات.

،، 

وتەبێژی كۆمپانیای فەیسبووك لە لێدوانێكیدا بۆ ماڵپەری (بلومبێرگ)  ڕایگەیاند سەرجەم ئەو زانیاریانەی لەسەر بەكاربەران لە ماسنجەر كۆ كراوەتەوە لە ڕیكلامدا بەكار نەهاتووە ، تەنها بۆ ئەوە بووە كە دڵنیابین خزمەتگوزارییەكانی كۆمپانیاكەمان سودی خراپی لێنابینرێت،  بەكاربەرانی ماسنجەر  هەلبژاردەی ( پاسۆرد) یان هەیە، ئەم تایبەتمەندیاش خۆ كردە كارا نابێت.

لەلایەكی ترەوە وتەبێژی كۆمپانیای فەیسبووك لە لێدوانێكیدا بۆ ماڵپەری (بلومبێرگ)  ڕایگەیاند سەرجەم ئەو زانیاریانەی لەسەر بەكاربەران لە ماسنجەر كۆ كراوەتەوە لە ڕیكلامدا بەكار نەهاتووە ، تەنها بۆ ئەوە بووە كە دڵنیابین خزمەتگوزارییەكانی كۆمپانیاكەمان سودی خراپی لێنابینرێت،  وتیشی بەكاربەرانی ماسنجەر  هەلبژاردەی ( پاسوۆرد) یان هەیە، ئەم تایبەتمەندیاش خۆ كردە كارا نابێت.

 

فەیسبووك لە ماوەكانی ڕابردوودا ئاشكرای كرد كە 87 ملیۆن بەكارهێنەربەهۆی ئاشكرا كردنی زانیاریەكانەوە  زیانیان پێگەیشتووە، هەروەها كەناڵی (BBC) ئاشكرای كرد تەنها لە بەریتانیا 1.1 ملیۆن بەكارهێنەر زانیاریەكانیان لەلایەن كۆمپانیا ئەمریكیەوە  ئاشكرا كراوە .

dfc
کارمەندانی کۆمپانیای فەیسبووک لە ناو ئۆفیسی سەرەکیدا ـ کالیفۆرنیا

،، 

كریستۆڤەر ویلی یەكێك لە كارمەندانی ( كامبریدج ئەنالیتكا)كە شارەزای شیكردنەوەی زانیارییەكان و هەڵمەتی هەڵبژاردنە ئاشكرای كرد كە چۆن مانگی ڕابردوو كۆمپانیاكە زانیاری 50 ملیۆن بەكارهێنەری كۆكردووەتەوە  و بە مەبەستی سیاسی و پروپاگەندەدا بەكاریهێناوە.

 

هەر لەسەر ئەم پرسە وا بریارە مارك زوكبێرگ دامەزرێنەری كۆمپانیای فەیسبووك لەلایەن كۆنگرێسی ئەمریكا بانگهێشت بكرێت ووتەی لێوەربگیرێت.

 

كریستۆڤەر ویلی یەكێك لە كارمەندانی ( كامبریدج ئەنالیتكا)كە شارەزای شیكردنەوەی زانیاریەكان و هەڵمەتی هەلبژاردنە ئاشكرای كرد كە چۆن مانگی ڕابردوو كۆمپانیاكە زانیاری 50 ملیۆن بەكارهێنەری كۆكردووەتەوە  و بە مەبەستی سیاسی و پروپاگەندەدا بەكاری هێناوە، زانیاریەكان تایبەتن بوون بە بڵاوكردنەوەی هەواڵی نا راست لە كاتی هەڵمەتی هەڵبژاردنەكانی ئەم دوایانەی  ئەمریكادا، ئەم كارەش بووە هۆی زیان گەیاندن بە كۆمپانیاكە كە خاوەنی 37 ملیار دۆلارە ، بۆیە دامەزرێنەری كۆمپانیاكە داوای لێبوردنی لە ئەمریكیەكان كرد.

 

 

 و/ گۆران قادر احمد

 

author photo

نوسەر و رۆژنامەنوس

 بروانامەی بەکالۆریۆس لە زمان و ئەدەبی عەرەبی