12 هه‌زار كه‌س له‌ عیراقدا ڕفێنراون و بێ سه‌روشوێنن: ئایا حكومه‌ته‌كه‌ی كازمی چاره‌نوسیان ئاشكرا ده‌كات؟

12 هه‌زار كه‌س له‌ عیراقدا ڕفێنراون و بێ سه‌روشوێنن: ئایا حكومه‌ته‌كه‌ی كازمی چاره‌نوسیان ئاشكرا ده‌كات؟

377 خوێندراوەتەوە

مسته‌فا كازمی سه‌رۆك وه‌زیرانی عێراق دووباره‌ كه‌یسی ڕفێنراو و بێ سه‌روشوێنه‌كانی هه‌ڵده‌داته‌وه‌ و وه‌زاره‌تی ناوخۆی ڕاسپاردووه‌ به‌ زووترین كات چاره‌نوسی بێ سه‌روشوێنه‌كان ئاشكرا بكات.

 

كه‌یسی بێ سه‌روشوێنه‌كان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ساڵانی جه‌نگی دژی داعش له‌ شاره‌كانی ڕۆژئاوا و باكوری عیراق، زۆرینه‌ی ڕفێنراوه‌كانیش له‌ سونیه‌كانن و له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك پێشمه‌رگه‌ كه‌ له‌ شه‌ڕی داعشدا كه‌وتونه‌ته‌ ده‌ستی گروپی داعش و دوای كۆنترۆڵ كردنی ناوچه‌كانیان ده‌وترێت كه‌وتونه‌ته‌ ده‌ستی میلیشیا شیعیه‌كان،بۆیه‌ په‌نجه‌ی تۆمه‌ت بۆ میلیشیا شیعیه‌كان ڕاده‌كێشرێت، كه‌ له‌ پشت ڕفاندنی سونیه‌كانه‌وه‌ن و پێشمه‌رگه‌ دیله‌كانیش هه‌ر لای ئه‌وانه‌ن.

 

,,

ژماره‌ی ڕفێنراوه‌كان هه‌زاره‌ها كه‌سن

 

 له‌سه‌ر ئه‌م كه‌یسه‌، ئه‌حمه‌د مساری سه‌ركرده‌ له‌ (به‌ره‌ی ڕزگاریی و گه‌شه‌پێدانی)ی سونه‌ له‌ لێدوانێكیدا ده‌ڵێت:" هیواخوازین ئه‌م ڕاسپاردنه‌ ته‌نها حیبری سه‌ر كاغه‌ز نه‌بێت، چونكه‌ هه‌ڵدانه‌وه‌ی ئه‌م كه‌یسه‌ كارێكی ڕاست و پێویست بوو، خاڵێكی ئه‌رێنیه‌ له‌ كاره‌كانی سه‌رۆك وه‌زیراندا، ئه‌وه‌ی لای ئێمه‌ گرنگ بێت،ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌دواداچوون بۆ ئه‌م ڕاسپارده‌یه‌ بكرێت و بگه‌نه‌ ئه‌نجام".

وتیشی:" ئێمه‌ له‌به‌ره‌ی ڕزگاریی چه‌ندین به‌ڵگه‌نامه‌مان پێشكه‌ش كردووه‌، كه‌ ڕاستی و دروستی ڕووداوه‌كه‌ ده‌سه‌لمێنێت، هه‌روه‌ها چه‌ندین لیژنه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ لایه‌نه‌ فه‌رمیه‌كانی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و ده‌زگاكانی هه‌واڵگری و ئه‌منی و حه‌شدی شه‌عبی بۆ ئه‌م كه‌یسه‌ پێكهێنراوه‌، كه‌ سه‌لمێنه‌ری ڕاستی ڕووداوه‌كه‌یه‌".

ئه‌و سه‌ركرده‌ سونیه‌ له‌ به‌شێكی دیكه‌ی لێدوانه‌كه‌یدا ده‌ڵێت" هیواخوازم ئه‌م هه‌نگاوه‌ی كازمی له‌سه‌ر ئه‌رزی واقیع ئه‌نجامی باشی هه‌بێت، ئێمه‌ش ئاماده‌ی هه‌موو هاوكاریه‌كین و زانیاریان پێده‌ده‌ین، چاوه‌ڕوانی جێبه‌جێ كردنی ڕاسپارده‌كه‌ی سه‌رۆك وه‌زیرانین به‌ ئاڕاسته‌ی ئاشكرا كردنی چاره‌نوسی بێ سه‌روشوێنه‌كان".

تایبه‌ت به‌ ژماره‌ی بێ سه‌رو شوێن و ڕفێنراوه‌كان مساری ده‌ڵێت:

" ژماره‌ی بێ سه‌روشوێنه‌كان كه‌ له‌ كۆمسیۆنی مافه‌كانی مرۆڤ تۆمار كراوه‌، ده‌گاته‌ 12 هه‌زار بێ سه‌روشوێن، هه‌زار و 800 كه‌س له‌ رزازه‌ ڕفێنراون، 673 كه‌س له‌ سه‌قڵاوه‌ی ئه‌نبار،500 له‌ جرف صخری بابل،400 له‌ سامرا، 400 كه‌سی دیكه‌ش له‌ پشتێنه‌ی به‌غداد،له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌كی دیكه‌ی ڕفێنراو".

ده‌رباره‌ی ئه‌وه‌ی كه‌ پێده‌چێت ئه‌و بێ سه‌روشوێنانه‌ له‌ ناوچه‌ی جرف صخر بن مساری وتی:" من پێشتر له‌گه‌ڵ عادل عه‌بدولمه‌هدی قسه‌م كرد، بچێته‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌، چونكه‌ ئه‌وێ له‌ژێر كۆنترۆڵی ده‌وڵه‌تدا نیه‌، هه‌موو كه‌س ئه‌وه‌ ده‌زانێت".

به‌ وته‌ی په‌رله‌مانتارێكی پێشوو" ئه‌و میلیشیاو گروپانه‌ی جه‌رف صخر –یان كۆنترۆڵ كردووه‌ ناچنه‌ ژێر فه‌رمانی ده‌زگا فه‌رمیه‌كانی ده‌وڵه‌ت،بۆیه‌ ئه‌رگی مسته‌فا كازمیه‌ كه‌ كۆنترۆڵی ئه‌و ناوچه‌یه‌ بكاته‌وه‌، هه‌روه‌ها وه‌ڵامی كه‌سوكاری ڕفێنراوه‌كانیش بداته‌وه‌ و چاره‌نوسیان ئاشكرا بكات".

,,

پێشمه‌رگه‌ دیله‌كانیش چاره‌نوسیان نادیاره‌

 

 شێخ عیرفان، نوێنەری پێشمەرگە دیلەکانە، پردی بەیەکەوەبەستنی کەسوکاری دیلەکان و لایەنی بەرپرسیارە، لەدوای کۆتاییهاتنی حوکمی داعش، چووەتە تەواوی ناوچە کۆنترۆڵکراوەکان، زۆر سەرەداوی دەستکەوتووە، زانیاریی هەیە 40 بۆ 50پێشمەرگەی دیل لەگەڵ کۆنترۆڵکردنەوەی ناوچەکان کەوتوونەتە دەست حەشدی شەعبی.

شێخ عیرفان بەرزنجی، نوێنەری پێشمەرگە دیلەکان به‌ تۆڕی میدیایی ڕووداوی ڕاگه‌یاند كه‌ "نزیکەی 40 بۆ 50 پێشمەرگە لە ژیان ماون لە چەند شوێنێکن و شوێنەکانمان پێ گوتراوە، بەڵام پێویستمان بە پشتگیری هەیە بۆئەوەی بتوانین پێیان بگەین، وەکو ئەو دیلە داعشانە گەڕانەوە و پێشمەرگەکانیان پێ نەگۆڕدرایەوە، با بتوانین هەوڵێک بدەین شتێک بۆ ئەمە بکەین".

لەشەڕی داعشدا 122 پێشمەرگە، پۆلیس و سەرباز بێسەروشوێن بوون، 102یان پێشمەرگەن و خەڵکی تەواوی ناوچەکانی باشووری کوردستانیان تێدایە بەجۆرێک 26یان خەڵکی دهۆک، 20یان خەڵکی کەرکووک، 18یان خەڵکی هەولێر، 14یان خەڵکی سلێمانی و حەوتیان خەڵکی سلێمانی، حەوتیان خەڵکی مەخموور و جەلەولا و کەلار و 10یشیان خەڵکی سنووری دەشتی نەینەوان.

,,

كازمی جیاوازه‌

 

 له‌لایه‌كی دیكه‌وه‌ د. ئیحسان شه‌مه‌ری سه‌رۆكی سه‌نته‌ری (التفكیر السیاسی) ده‌ڵێت:

" هێزه‌ سونیه‌كان مه‌رجی ئاشكراكردنی بێ سه‌روشوێنه‌كانیان له‌سه‌ر عادل عه‌بدولمه‌هدی دانا، به‌ڵام سه‌رۆك وه‌زیرانی پێشووتر ئه‌و به‌ڵێنه‌ی نه‌برده‌ سه‌ر".

ده‌شڵێت:" به‌ڵام وا دیاره‌ ئه‌مڕۆ كاره‌كه‌ جیاوازه‌، به‌تایبه‌ت كه‌ ده‌بینین كازمی ده‌یه‌وێت مامه‌ڵه‌ و ڕه‌فتاری جیاواز بێت له‌وانه‌ی پێش خۆی، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا كه‌یسی بێ سه‌رو شوێنه‌كان به‌ كه‌یسێكی ئاڵۆز ده‌مێنێته‌وه‌".

شه‌مه‌ری پێی وایه‌ ئه‌م كه‌یسه‌ كاتێكی زۆری پێویسته‌،چونكه‌ كاتی بێ سه‌روشوێن بووه‌كان هاوكات بوو له‌گه‌ڵ جه‌نگی دژی داعش،چه‌ندین تێروانینی حكومی هه‌یه‌ كه‌ پێویستیان به‌ دڵنیایی هه‌یه‌.

مسته‌فا كازمی له‌ وتارێكیدا كه‌ له‌ ڕۆژنامه‌ ناوخۆییه‌كاندا بڵاو كرایه‌وه‌ ده‌ڵێت:" خاكی عیراق بۆته‌ جێگای ململانێی لایه‌نه‌كانی دیكه‌، ئاسایشی هاوڵاتیه‌كانی هه‌ڕه‌شه‌ی له‌سه‌ره‌، ئه‌مه‌ش ته‌نها به‌هۆی به‌رده‌وامی بوونی داعش و خانه‌ نوستوه‌كانیه‌وه‌ نیه‌، به‌ڵكو به‌هۆی بوونی چه‌ك به‌ده‌ستی گروپه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی حكومه‌ته‌وه‌یه‌".

ده‌شڵێت:" داوا له‌لایه‌ن سیاسیه‌كان ده‌كه‌م هاوكاری حكومه‌تی نوێ بن، دووباره‌ دروستكردنه‌وه‌ی شكۆ و هه‌یبه‌تی حكومه‌ت وا له‌ هێزه‌ سیاسیه‌كان ده‌خوازێت، كه‌ هیچ هێزو لایه‌نێك له‌سه‌روی یاسا و ده‌ستوره‌وه‌ نه‌بێت،چه‌كیش ته‌نها به‌ده‌ستی ده‌وڵه‌ته‌وه‌ بێت".

 

author photo

نوسەر و رۆژنامەنوس

 بروانامەی بەکالۆریۆس لە زمان و ئەدەبی عەرەبی