كۆسرەت ڕەسوڵ چۆن باسی شەڕی ناوخۆ دەكات

" نێچیرڤان بارزانی، پێشمەرگایەتی نەكردووە، لە تاران‌و كەرەج بە بیئێم‌و كراسی نیوقۆڵەوە دەسوڕایەوەو ئێستاش خۆی بە زەعیمی كورد دەزانێت"

كۆسرەت ڕەسوڵ چۆن باسی شەڕی ناوخۆ دەكات

2590 خوێندراوەتەوە

ئەو دەمە، ئەو، سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان بوو، لەو كۆبوونەوەو چاوپێكەوتن‌و بۆنانەدا كە ناوەرۆكی قسەكانی لەم كتێبەدا كۆ كراوەتەوەو تۆمار كراوە، باس لە جەولەی یەكەمی شەڕی ناوخۆی نێوان پارتی‌و یەكێتی دەكات‌و تاوانی هەڵگیرساندنی شەڕ دەخاتە ئەستۆی پارتی.


كتێبی " كۆسرەت ڕەسوڵ‌و شەڕی ناوخۆ" ناوەرۆكی ئەو چاوپێكەوتن‌و كۆڕو كۆبوونەوانەیە كە كۆسرەت ڕەسووڵ، لە ماوەی نێوان ساڵانی 1993 – 1995 ئەنجامیداون‌و لە بەشێكیاندا باسلە شەڕی ناوخۆی نێوان پارتی‌و یەكێتی دەكات.


لە كۆبوونەوەی لەگەڵ ژمارەیەك مامۆستای زانكۆ زانكۆ سەبارەت بە هەوڵەكان بۆ ڕێگریكردن لە هەڵگیرساندنی شەڕ، كە لە لاپەڕە " 79 – 80 – 81- 82"ی كتێبەكەدا بڵاو بووتەوە، كۆسرەت ڕەسووڵ بەوان دەڵێت

،،

هەموو ئەو شەڕانەی كە لەناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی یەكێتی دا بووە، هەمووی ئەنجامی كاردانەوە بووەو ئێمە لەسەركردایەتی‌و مەكتەبی سیاسی‌و مام جەلالیش حەزمان لەشەڕ نەكردووە.


كۆبوونەوەی كۆسرەت ڕەسووڵ لەگەڵ ئەو مامۆستایانەی زانكۆدا لەكاتێكدایە كە هێشتا شەڕەكە نەبووەتە سەرتاسەری‌و تەواوی كوردستانی نەگرتووەتەوە، كۆسرەت ڕەسووڵ لەو كۆبوونەوەیەدا وتوویەتی:" كاك مەسعود شایەدی داوە، سەعات یەكی شەو وتی، ئەگەر ئێوە ناتانەوێت سەركدایەتی ئێمە بگرن، تۆ وەرە ئێرە، وتم ئێمە چۆن سەركردایەتی ئێوە دەگرین، شتیوا ماڵ وێرانییە بۆ هەموو كورد نەك بۆ ماڵی خۆمان، سەعات یەكی شەو چوومە ئەوێ، سبەینێ شەڕم ڕاگرتووە، داوایكرد شاخی سەفین چۆڵ بكەین، چۆڵمان كرد، داوایكرد شەقلاوە چۆڵ بكەین، چۆڵمان كرد، بەڵام لەدوای ئەوە زۆر ڕووداو هاتنە پێش كاك مەسعود ئەڵێت بەدەستی من نەبووەو ئاگام لێنەبووە".


وەكو بە مامۆستاكانی زانكۆی ڕاگەیاندووە، ئەو زۆر هەوڵی ڕاگرتنی شەڕی داوە، بەڵام پارتی شەڕی ڕا نەگرتووەو پاش ئەوەش پەلاماری گەڵاڵەو چۆمان‌و شەقلاوەی داوە، " لێتان ناشارمەوە، من بە تەما بووم ئەگەر وا بڕوات بێمە سەر تەلەفیزیۆن‌و بڵێم حاشا من كورد نیم، دوێنێ هەتا سەعات دوازدە چارەكی بووێت دكتۆر فوادو ئەوان لەوێبوون، تەلەفۆنم بۆ كرد وتم دێم، هەتا ئەمڕۆ پەلاماری گەڵاڵەو چۆمان‌و شەقلاوەی داوە، حەتمەن خۆ ئێمەش هێزێكی زۆرمان هەیە، ئێستا هەموو پڕوپاگەندەی ئەوە دەكەن كە كاك كۆسرەت بووەتە پارتی، ئەگەرنا بۆ نایەڵێت هێزی یەكێتی شەڕ بكات، بەڵ من نەمهێشتووە، چونكە شەڕكردن مالچ وێرانییە، هەتا ئەگەر سەركردایەتی‌و پارتی‌و كاك مەسعودیش بەشەڕ بیانەوێت شت چارەسەر بكەن، ئەوا هەڵەیەكی گەورەیە، چونكە لەگەڵ ئەوان پێكەوە دەمرین".


كۆسرەت ڕەسووڵ باسلەوەش دەكات كە ئێران دەمی كردووەتەوەو فیشەك‌و تەقەمەنی‌و پارە دەداتە پارتی‌و ئیسلامی‌و حیزبوڵا تا شەڕ بكەنن خۆ بۆ ئەوە نایانداتێ تا پارتی سەر بكەوێت یان یەكێتی بشكێت، بۆ ئەوە دەیانداتێ تا ئەم تەجروبەیە بمرێت.


لە كۆبوونەوەكەدا كۆسرەت ڕەسووڵ زۆرتر دەربارەی هەڵگیرسانی شەڕ قسە بۆ مامۆستایانی زانكۆ دەكات‌و دەڵێت:" شتەكە بەدەست ئەوانە " مەبەستی پارتییە"، شتەكە قسەكردن نییە، با كاك مەسعود یەك بانگەواز بڵاو بكاتەوە لە تەلەفیزیۆن یان ڕادیۆو بڵێت شەڕ ڕاگرن، لەهەر جێیەك یەكێتی شەڕی ڕانەگرت، من دەچەمە سەری، لەهەر جێیەك شەڕ ڕانەگیرا ئێمە تەحەمولی مەسولیەت دەكەین، یەكێَتی هێزێكی زۆر هاروهاجە، هێزێكی شەڕكەرە، بەڵام شەڕ لەگەڵ كێ، بەڕاستی ئینسان گریانی دێت بۆ ئەم كوردە، بریا یەكێتی‌و پارتی لەناوچوونایە، بەڵام میللەتی كورد مەحفوز بوایە، وەڵا دەمووت با شەڕ ببێت، بەڵام میللەتەكە لەگەڵ خۆمان لەناو دەبەین، میللەتەكە متمانەی داوەتە ئەو دوو حیزبە، بۆ ئەوەی گوزەرانی خەڵك چاك بكەین، ئەمنیەتی خەڵك بپارێزین، چەكداری نەهێڵین".
كۆسرەت ڕسووڵ لەو كۆبوونەوەیەدا، داوا لە مامۆستایانی زانكۆ دەكات كە ئەوان ببنە دادوەرو بزانن هەڵگیرسانی شەڕ تاوانی كێیەو كێ هۆكاری تێكدانی بارودۆخی كوردستانە.

،،

لە كۆتایشدا بەوان دەڵێت كە هەموو شتەكان بە دەستی مەسعود بارزانی‌و نێچیرڤان بارزانییەو دەشڵێت:" ئەگەر كاك مەسعود بەیانێك دەربكات شەڕە سبەینێ‌و دوو سبەی تەواو دەبێت، بەڵام ئەگەر وا نەكات ئەوا بەسەری خۆم هەمووی تێكدەچێت‌و ئەمجارە شەڕ دەكەوێتە سەر هەولێرو سەری ڕەش".


لە كۆتایی ساڵی 1995، كۆسرەت ڕەسووڵ، وەكو سەرۆكی حكومەتی ئەوكاتە، كۆبوونەوەیەك لەگەڵ مەڵبەندی هەولێری یەكێتی ئەنجام دەدات‌و باسلەوە دەكات كە پارتی لەبری حكومەت پارە لەڕێكخراوە بیانییەكان وەردەگرێت.


ئەو لە كۆبوونەوەكەدا كە ناوەرۆكەكەی لە لاپەڕە 156 تا 166ی كتێبی " كۆسرەت ڕەسووڵ‌و شەڕی ناوخۆ"دا بڵاو كراوەتەوە، دەڵێت:" قەناعەت بكەن بەس بۆ خودی بارزان 24 ملیۆن " مارك"یان وەرگرتووە، تا ئێستا جادەی بارزانیان قیر نەكردووە، كە دەڵێن بارزان زەحمەتی كێشاوەو مەلا مستەفای لێبووە، دەبوایە شارێكی نموونەییان لە بارزان دروست بكردایە بەو 24 ملیۆن ماركە، لەكۆی ئەو پارە زۆرە لە 70% یان بۆ خۆیان بردو باقیەكەشی كە دەكاتە 30% لەگەڵ چەند ڕێكخراوێك چەند ڕێكخراوێكیان دروستكرد، پارەكەشیان تەحویلی بانقەكانی سویسراو ئەڵمانیا كرد، من خۆم كۆبوونەوەم لەگەڵ ڕێكخراوەكان كردو پێمووتن قبوڵمان نییە هەر ڕێكخراوێك لەگەڵ چەند كەسێك ڕێك بكەوێت، دەبێت هەموویان لەگەڵ وەزارەتی هاوكاری‌و مرۆڤایەتی‌و وەزارەت ئاوەدان كردنەوە ڕێك بكەون، هەر پرۆژەیەكی هەتانە بیدەنە حكومەتی هەرێم، بیدەنە خەڵكی كوردستان، بەڵام نەیانهێشت لەڕێگەی وەزارەتی ئاوەدانكردنەوەوە كە وەزیرەكەشی هی خۆیان بوو پارەكە وەربگیرێت، بۆ ئەوەی پارەكە بخۆن‌و نەزانرێت چەندە"


ئەم كۆبوونەوەیەكی كۆسرەت ڕەسووڵ لەگەڵ مەڵەبەندی هەولێری یەكێتی، لە كاتێكدایە كە شەڕی ناوخۆ دەستیپێكردووەو كەمتر لە ساڵێكیش بەر لە ڕووداوی سیویەكی ئابەو ئەوكاتەیە كە یەكێتی دەستی بەسەر هەولێردا گرتووەو پارتی لە شارەكە كراوەتە دەرەوە.
لەو كۆبوونەوەیەدا، كۆسرەت ڕەسووڵ ئەوە باسدەكات كە كوڕی حەسۆ میرخان لە قەڵادزێ لەسەر كۆمەڵێك دوكان لەگەڵ خەڵكی قەڵادزێ دا كەیەكێتی بوون، بووەتە شەڕیان‌و لەوێوە شەڕ تەشەنەی سەندووەو فراوانبووە‌و لە تۆڵەی گرتنی ڕانیە لە لایەن یەكێتییەوە پارتیش چووە دهۆكی گرتووەو دواتریش یەكێتی سلێمانی‌و دهۆكی گرتووە.


كۆسرەت ڕەسووڵ دەڵێت:" كە زانیان وەزعیان خراپە، مەسعود بارزانی سێجار داوایكرد من بچمە مەسیف، وتی ئەگەر تۆ نەیەیت بۆ ئێرە، ئێرەش دەگرن، وتم ئەگەر هەركەس پەلاماری ئێرەی دا خۆمان شەڕی لەگەڵ دەكەین، نیازی شتیوامان نییەو لەبەرنامەشماندا نییە".
ئەو كە لە مەڵبەندی هەولێری یەكێتیدا قسە دەكات، باسلەوە دەكات كە پارتی، بزوتنەوەی ئیسلامی‌و ئێرانی هێناوەتە ناو شەڕەكەوەو دەشڵێت ساڵی پار لەپەرلەمان هەوڵی كوژانەوەی ئاگرەكەیان داوە، " تكای دنیامان لە مام جەلال‌و كاك مەسعود كرد، گوتمان بێن ببنە سەرۆكی وەزیران‌و سەرۆكی پەرلەمان، قەناعەتمان بە مام جەلال‌و كاك مەسعود كرد، پاش هەفتەیەك فڕەنسۆ وتارێكی نوسی‌و لەسەر تەلەفیزیۆنیش قسەی كردو وتی:" مەسعود لە پەرلەمان گەورەترە، چۆن دەبێت مەسعود بێتە پەرلەمان".


كۆسرەت ڕەسووڵ باسلە ڕێكەوتننامەی پاریس دەكات كە فرانسۆ میتران ڕێكی خستووەو وەكو ئەو دەڵێت كۆنگرەیەكی گەورە بووە بۆ پاڵپشتی‌و پشتیوانی كورد، وەفدی یەكێتی‌و پارتی چوونەتە ئەوێ، بەڵام زۆر داوایان لە مەسعود بارزانی كردووە كە بچێتە ئەوێ، بەڵام بارزانی لەسەر داوای توركیا نەچووە.
بەوتەی كۆسرەت ڕەسووڵ، لە كۆبوونەوەی 1-5ی ئەو ساڵەی پەرلەماندا بڕیار دراوە، ئەو پارەیەی كە پارتی‌و یەكێتی بردویانە بیگەڕێننەوە بۆ حكومەت، وەكو ئەو باسی دەكات لەوكاتەدا 13 ملیۆن‌و 400 هەزار لە بانكی هەرێمدا بووەو مەسعود بارزانی وتوویەتی با ئەو پارەیە لە نێوان پارتی‌و یەكێتیدا بەش بكەین.
لەو كۆبوونەوەیەدا كۆسرەت ڕەسووڵ باس لەوە دەكات كە پاش ئەوەی پارتی شەقلاوەیان گرتووە ئەمان پێیانوابووە كە بڕیاری شەڕیانداوەو ئیدی یەكێتیش دەستی بەشەڕ كردووە.


" گوتمان كە وابێ ئەگەر ئێمە بەرگری نەكەین، دیارە دەیانەوێت ڕۆژێك قۆڵبەستمان بكەن‌و هەموومان دادگایی بكەن، لەبەر ئەوە شەڕەكە دەستی پێكردەوە، پێشمەرگەی ئێمە شەڕی سەددامی زۆر بینیوە، بەڵام هی ئەوان هەموویان لە ئێران دانیشتبوون‌و پەناهەندەو دوورە پەرێز بوون، كاك شەڕیان كردووە؟ ئەوە خەڵكی هەولێر، لە ساڵەكانی 1980 بەدواوە قەت گوێتان لێبووە، ڕۆژێك بڵێن مەفرەزەیەكی پارتی لەناو هەولێر چالاكییەكی كردووە؟ لە دەشتی هەولێر كردوویەتی؟ لە خۆشناوەتی؟ كەندێناوە؟ لە قەراج؟ ئەوان 7431 كڵاشینكۆفیان دابەشكردبوو، ئێمە 1500 كەسمان لە هەولێر چەكدار بوو، هی ئێمە بە ماوەیەكی كەم جەماعەتەكەی ئەوانی دەركرد، لەگەڵ ئەوەش ئێمە لق‌و شیراتۆنمان هێشتەوە، گوتمان با نەگیرێت، هەر بۆ ئەوەی بگەینە ڕێكەوتنێك‌و كێشەكە چارەسەر بكرێ". كۆسرەت ڕەسووڵ لە كۆبوونەوەی لەگەڵ كادیرانی مەڵبەندی هەولێری یەكێتی وایووتووە.

،،

هەر لەو كۆبوونەوەیەی مەڵبەندی هەولێری یەكێتی دا، كۆسرەت ڕەسووڵ بە ئەندامانی یەكێتی دەڵێت كە لە 22 -12 نێچیرڤان بارزانی چووەتە ئەنقەرەو لەوێ نێچیرڤان‌و موخابەراتی عێراقی‌و توركەكان ڕێكەوتوون كە بە سێقۆڵ یەكێتی لە هەولێر دەر بكەن‌و پاشان ئەوان لەگەڵ سەددام ڕێبكەون، " لێتان ناشارمەوە ئێستا ئێران لەگەڵ ئەواندا دۆستە، چەكیان لە ئێران وەرگرتووە بە ڕاجیمەو تۆپی جۆراو جۆرەوە".


بە وتەی كۆسرەت ڕەسووڵ پارتی هەموو ڕێگایەكی بەكارهێناوە بۆ ئەوەی یەكێتی لە گۆڕەپانەكە دەربكات‌و یدی هیچ ڕكابەرێكی نەمێنێ‌و بە وێنەی 1975 ئاشبەتاڵ بە شۆڕش بكات‌و هەركەس بچێتەوە ماڵی خۆی.


ئەو كە وەكو ئەندامێكی مەكتەبی سیاسی یەكێتی قسە بۆ كادیرانی حیزبەكەی دەكات دەڵێت:" هەموو ئەو بەڵگەنامانەی كە لە بارەگای سەرجەم " لق"ەكانی ئەوان گرتوومانە، یەك وەرەقەی تێدا نییە باسی ڕژێمی سەددام بكات، هەمووی لەسەر یەكێتییە، ئێمە دوژمنی سەرەكیمان پارتی نییە، ئێمە دوژمنی سەرەكیمان سەددامەو بەڵام ئەوان دوژمنی سەرەكیان ئێمەین‌و دۆستی ڕاستەقینەیان سەددامە، ئەوە ڕاستییەكان‌و بەڵگەنامەكان ئەمەیان ئاشكرا كردووە".
وەكو پێشتریش باسیكردووە، كۆسرەت ڕەسووڵ لەو كۆبوونەوەیەدا ئاماژە بەوە دەدات ئەگەر مام جەلال‌و مەسعود بارزانی ببنە سەرۆكی حكومەت‌و سەرۆكی پەرلەمان كێشەكان چارەسەر دەبن‌و شەڕو ئاڵۆزییەكان كۆتاییان دێتئ ئەو كاتە حكومەتێك دروست دەبێت هەموو دەسەڵاتێكی دەبێت.


دواتر كۆسرەت ڕسووڵ باس لە بنەماڵەی بارزانی دەكات‌و دەڵێت:" ئێمە یەك میللەتین، ئەو بنەماڵەیەش خۆیان هیچ زەرەر ناكەن، خۆ كوڕی خۆیان نەكوژراوە، بە ڕێكەوت ئەمجارە 100 بۆ150 بارزانییەك كوژران، ئەگەرنا هەمووجارێك خەڵكیتریان بەكوشت داوە‌و خۆیان سەلامەت بوون، ئەوان هەر لەسەرەتاوە باوەڕیان بەم ئەزموونە نەبوو، هەر لەسەرەتاوە باوەڕیان بە حكومەت‌و پەرلەمان نەبوو، بۆیە لە ئەنجامدا گەشتینە ئەو شەڕەی كە لەنێوان ئێمەو ئەواندا ڕوویدا".


ئەو زۆرتر دەربارەی بنەماڵەی بارزانی دواوەو وتوویەتی:" مەلا مستەفا خوا لێی خۆشبێت كە ڕۆشت كەس پشتگیری ئەوە ناكات كە مەسعود جێگای مەلا مستەفا گرێتەوە، ناكرێت كە مەلا مستەفا ڕۆشت مەسعود جێگەی بگرێتەوە، كە مەسعود ڕۆی نێچیر جێگەی بگرێتەوە، كە نێچیر ڕۆی سوداد جێگەی بگرێتەوە، كە سوداد ڕۆی وەجی لە جێگەی خۆی دانێ، هەتا ئەو زنجیرەیە تەواو دەبێت سەد ساڵی دەوێت".


كۆسرەت ڕەسووڵ باسی نێچیرڤان بارزانی دەكات‌و دەڵێت:" نێچیر تەنیا دوای ڕاپەڕین كوردستانی دیوە، ئەگینا بە ژیانی خۆی كوردستانی عێراقی نەیدیوەو پێشمەرگایەتی نەكردووە، لە كەرەج‌و تاران بە بیئێم‌و كراسی نیوقۆڵەوە گەڕاوەو ئێستا هاتووەتەوەو خۆی بە زەعیمی كورد دەزانێت".

 

author photo

ڕۆژنامەنوسی سیاسی و دیكۆمێنتەری سیاسی و مێژویی