ئێران جێگرەوەی حەشدی شەعبی دروست دەكات

"پێنج گروپی چەكدارن و بارەگای ئەمریكیەكان بە ئامانج دەگرن"

ئێران جێگرەوەی حەشدی شەعبی دروست دەكات

423 خوێندراوەتەوە

لەم چەند ساڵەی دوایدا چەندین گروپی چەكداری شیعە لە عیراق دەركەوتوون، هەندێكیان بەرپرسیارێتی خۆیان لە هێرشەكانیان بۆ سەر بنكەكانی ئەمریكا لە عیراق ڕاگەیاندووە، بەشێكی دیكەشیان هیچ چالاكییه‌كى خۆیان ئاشكرا نەكردووە، بەڵام هەموویان لە یەك ئامانجدا بەشدارن، ئەویش هەڕەشە و بە ئامانجگرتنی بنكەكانی ئەمریكا و دەركردنیان لە عیراقە.

گروپەكان بە پێی كات و بارودۆخ دروست بوون، نوێترینیان پێنج گروپی چەكدارن، ئەم گروپانە سەر بە حەشدی شەعبی نین، بەڵكو سەر بە لیوای سائر موهەندیسن، مانگی ڕابردووش لە بەیاننامەیەكدا ئاشكرایان كرد كە بەسەركەوتوویی بنكەیەكی ئەمریكەیان لە نزیك بەغداد كردۆتە ئامانج، هەروەها توانیویانە هیلیكۆپتەرێكی ئەمریكیش بپێكن.

،،

لە پاڵ گروپەكەی سائر، گروپی چەكداری دیكەش هەن، كە چالاكیەكانیان ڕوو لە هەڵكشانە، ئەمانیش ناویان لە خۆیان ناوە" سەرایای شۆڕشی بیستی دووەم" وەك ئاماژەیەك بۆ ناڕەزایەتیەكانی خەڵكی عیراق دژ بە داگیركاری بەریتانیا لە ساڵی 1920دا.


یەكێك لە چەكدارەكانی سەرایای شۆڕشی بیستی دووەم بۆ ماڵپەڕی (عەرەبی پۆست) دەڵێت:" هیچ سەركردەیەك كۆمان ناكاتەوە، ئێمە سەر بە حەشدی شەعبی نین، یەك ئامانجمان هەیە ئەویش دەركردنی هێزەكانی ئەمریكا لە عیراقە".


كۆمەڵەی سائیرییەكان:
دوای ئەوەی كەتیبەكانی حیزبوڵڵای عیراقی كەوتنە ململانێ لەگەڵ ئەمریكیەكان، كەبەیەكێك لە گەورەترین گروپەكانی حەشدی شەعبی دادەنرێت، گروپی (كۆمەڵەی سائیرییەكان) دەركەوتن، كە بەرپرسیارێتی خۆیان لەهێرشەكەی سەر سەربازگەی تاجی لە باكوری بەغداد ڕاگەیاند، كە بەهۆیەوە دوو سەربازی ئەمریكی و یەك دانەی بەریتانی كوژران.


هەندێك چاودێر ئەم دوو گروپە بە یەكەوە دەبەستنەوە، ئاماژە بەوە دەكەن سائیریەكان درێژكراوەی كەتیبەكانی حیزبوڵڵان، هۆكاری دروستبونیشیان بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە بە ئاشكرا نەكەوتونەتە نێو ململانێ لەگەڵ ئەمریكان.


بەڵام فەرماندەیەكی كەتیبەكانی حیزبوڵڵا ئەمە ڕەت دەكاتەوە و دەڵێت:" ئەوان كۆمەڵەیەكی سەربەخۆن لە ئێمە، بەڵام ئەگەر چەكدارەكانیان پێویستیان بە رێنمایی بوو،ئەوا ئێمە لەگەڵیاندا درێغی ناكەین".


ئەم گروپە وا دیارە لە گروپە نوێیەكانی دیكە گەورەترن، لە مانگی نیسانی ئەمساڵدا نمایشێكیان لە نزیك بنكەی عەین ئەسەد لە پارێزگای ئەنبار ئەنجامدا، هەروەها لە نزیك باڵیۆزخانەی ئەمریكاش لە بەغداد هەمان كاریان كرد، ئامانج لە خۆ نمایشكردنەكەیان بۆ ئەوە بوو كە بە ترس و تۆقاندن لای ئەمریكیەكان بڵاو بكەنەوە و پێیان بڵێن كە بە ئامانجگرتنتان كارێكی ئاسانە.


گروپی یارانی ئەشكەوت:

لە چەند هەفتەی ڕابردوودا گروپێكی نوێی چەكدار دەركەوتن، ناویان لە خۆیان ناوە یارانی ئەشكەوت(اصحاب الكهف)، هەڕەشەی تۆڵەسەندنەوەی كوژرانی قاسمی سولەیمانی و ئەبو مەهدی موهەندیس-یان كرد، هاوكات گروپێكی دیكە بەناوی (حوكمی مەهدی) دەركەوتن و هەڕەشەیان لە نێردە دیپلۆماسیەكانی وڵاتان كرد، ئەگەر عێراق جێنەهێڵن، ئەوا بە ئامانجیان دەگرن.

ئێران و گروپە نوێیەكان:
هەرچەندە ئەم گروپانە لە چەندین شوێندا ڕەتی دەكەنەوە، كە سەر بە هیچ گروپێكی حەشدی شەعبی نزیك لە ئێران بن،بەڵام وا دیارە ئەجێندەكانی ئێران بۆ تۆڵە كردنەوە لە حەقی كوژرانی سولەیمانی و ئەبو مەهدی لە مەودایەكی دووردا جێبەجێ دەكەن.

،،
دوای هێرشەكانی ئێران بۆ سەر بنكەی عەین ئەسەد كە ئەمریكیەكانی لێیە، عەلی خامەنەئی ڕێبەری باڵای كۆماری ئیسلامی ئێران ڕایگەیاند، هێرشەكە تۆڵە كردنەوەیەكی توند نەبوو، بەڵكو تۆڵەی توندی ڕاستەقینە دەركردنی هێزەكانی ئەمریكا دەبێت لە ناوچەكە.


یەكێك لە چەكدارەكانی گروپی سائیرین دەڵێت:" ئێمە بۆ فەرمان لە وەلی خۆمان وەردەگرین بۆ دەركردنی هێزەكانی ئەمریكا لە عیراق، وەك ئاماژەیەك بۆ عەلی خامەنەئی.


چاودێری ئەمنی ئێرانی كە نەیویست ناوی خۆی ئاشكرا بكات، بۆ ماڵپەری (عربی پۆست) دەڵێت:" دوای كوژرانی سولەیمانی و ئەبو مەهدی موهەندیس، ئێران ستراتیژیەكی نوێ پەیڕەو دەكات،كە بریتی یە لە ئامانجە سەرەكیەكەی كە دەركردنی ئەمریكیەكانە لەناوچەكەدا".
دەشڵێت:" دوای دروستبوونی چەندین ناكۆكی لە نێو حەشدی شەعبیدا، عەلی خامەنەئیی بە باشی دەزانێت كە، گروپی نوێی چەكداری لە عیراق دروست بكات،گرنگی بە یەك ئامانج بدات، بەدوور بێت لە ململانێ كۆنەكان".

داهاتووی نفوزی ئێران:
نفوزی ئێران لەم چەند مانگەی ڕابردوودا بە تەواوەتی لە عیراق پاشەكشەی كردوە، دوای شەش مانگ لە كوژرانی قاسمی سولەیمانی ئێران نەیتوانیوە جێگرەوەیەكی بەهێزی بۆ دابنێت، ژەنراڵ ئیسماعیل قائانی كە لە جێگای سولەیمانی دانرا نەیتوانیوە ئەو بەتاڵیە پڕ بكاتەوە.
هەروەها ڕەزامەندی كۆماری ئیسلامی ئێران لە كاندید كردنی مستەفا كازمی بۆ سەرۆك وەزیرانی عیراق، ئاماژەیەكی ڕوونی ئەو پاشەكشێیە،چونكە كازمی لە ئەمریكاوە نزیكە، هەربۆیە ڕەزامەندییەكەی ئێران ڕەخنەی توندی گروپە چەكدارییەكانی سەر بە ئێرانی لێكەوتەوە.


كاتێك سەرۆك بەرهەم ساڵح، مستەفا كازمی بۆ پۆستی سەرۆك وەزیران كاندید كرد، حیزبوڵلا ڕەخنەی توندی لە كازمی گرت و بەوە تۆمەتباری كرد كە دەستی لە كوشتنی سولەیمانی و موهەندیسدا هەبووە، ئەو كاتەی كە سەرۆكی دەزگای هەواڵگری عیراقی بووە، پەیوەندییەكی توندوتۆڵی لەگەڵ ئەمریكیەكان هەبووە.
عەباس ئەمیر ئابادی مامۆستای زانستە سیاسیەكان لە تاران دەڵێت:" كوژرانی سولەیمانی لێدانێكی بە ئازار بوو بۆ ئێران،بەڵام من واینابینم كە ڕەزامەندی ئێران بۆ كاندید كردنی كازمی پاشەكشێی نفوزی بێت، بەڵكو ئەمە پاشەكشێیەكی كاتیە، بۆ دانانی پلانێك بۆ داهاتوو".


وا دیارە ئێران بڕیاری داوە لەلایەنی سیاسی عیراق دوور بكەوێتەوە، گرنگی تەنها بە لایەنی ئەمنی بدات، بۆ ئەم مەبەستەش گروپی چەكداری نوێ دابمەزرێنێت، كە ئامانجیان دەركردنی هێزەكانی ئەمریكا لە عیراق بێت.