قەیرانی هەموو مانگێك چییە؟

قەیرانی هەموو مانگێك چییە؟

397 خوێندراوەتەوە

توركیا لە چەند ساڵی ڕابردوودا،لەگەڵ سەرجەم وڵاتانی دراوسێی كەوتۆتە كێشەو ناكۆكیەوە، تا كار گەیشتۆتە ئەوەی هێرشیان بكاتە سەر و سەروەری خاكیان ببەزێنێت، بەمەش بووە دوژمنی میسر و كورد و قوبرس و ڕژێمەكەی ئەسەد.


ڕۆژنامەی" جیرۆزالم پۆست" لە ڕاپۆرتێكیدا بە وردی تیشك دەخاتە سەر هۆكاری ئەوەی كە بۆچی توركیا بەردەوام هێرش دەكاتە سەر دراوسێكانی. ڕۆژنامەكە هۆكاری ئەمە بۆ ستراتیژیەتی " قەیرانی هەموو مانگێك" دەگێڕێتەوە، كە توركیا بەسەركردایەتی رەجەب تەیب ئەردۆگان پەیڕەوی دەكات، ئامانج لەم كارەی ئەردۆگان بۆ ڕاكێشانی هەستی نەتەوەیی توركە، یان بەكارهێنانی ئاین بۆ مەبەستە كەسیەكانی خۆیەتی، هەروەها هەر لەم ڕێگایەوە دەیەوێت قەیرانەكانی خراپ بەڕێوەبردنی وڵات و داڕمانی ئابور دابپۆشێت. ئەم ستراتیژە كار لەسەر دروستكردنی قەیرانی هەمە جۆر دەكات ، سەركردایەتی توركیا هەر مانگەی قەیرانێك بە ویستی خۆی دروست دەكات، كە زیاتر لەگەڵ وڵاتانی دراوسێی خۆیەتی، جارێك داگیركاری نوێ، یان ناكۆكی دەریایی ، جارێكیش كێشەو قەیران لەگەڵ كورد هەر جارەی بەبیانوییەكەوە. بۆ نموونە لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ڕابردوودا، توركیا ڕێكەوتننامەیەكی لەگەڵ حكومەتی لیبیا واژۆ كرد و داوای ناوچەیەكی فراوانی لە دەریای ناوەڕاست كرد،بەم ڕێكەوتنەی خۆی خستە نێو كێشە و ململانێ لەگەڵ میسر و یۆنان و ئەوروپا،بەڵام ئەنكەرە لەم ڕووەوە كێشەی نیە و خۆی بە ئەنقەست ئەم كێشە و قەیرانانە دروست دەكات. نموونەیەكی دیكە، توركیا لە 15ی حوزەیراندا ئۆپراسیۆنی " چنگی هەڵۆ"ی دژی هەرێمی كوردستان بەبیانووی چەكدارەكانی پەكەكەوە دەست پێكرد و زۆرینەی گوندەكانی سەرسنوری هەرێمی بۆردومان كرد و زیانێكی زۆری لە ژینگە و رەزو باخ و پاوەنی هەرێم دا، ئەمە لەكاتێكدایە كە هیچ بەڵگەیەك نیە كە پەكەكە لەو ماوەیەدا یان ماوەكانی ڕابردوودا هیچ هێرشێكی كردبێتە سەر توركیا.

سەرقاڵ كردنی سوپا:

توركیا لە ماوەی ساڵانی 2016و2017 دواتریش لە یەنایەری 2018 لەژێر ناونیشانی " ئۆپراسیۆنی قەڵغانی فورات" شەڕی داگیركردنی سوریای دەست پێكرد،سەرەتا توانی بە هاوكاری گروپە تیرۆرستیەكان شاری عەفرین داگیر بكات، كە ئێستا بۆتە هۆی شوێنی بازرگانی كردن بە مرۆڤەوە، كە بۆتە هۆی ئەوەی زیاتر لە 160 هەزار كورد ماڵ و حاڵی خۆیان بەجێبهێڵن، هەروەها تیرۆستەكانی سەر بە ئۆپۆزسیۆنی سوریا كەمە نەتەوەیی و ئاینیەكانی ئەو ناوچانەیان ناچار كردووە، ژیانی ئاوارەیی هەڵبژێرن.


لە ئۆكتۆبەری 2019دا، توركیا شاری گرێ سپی لە ڕۆژئاوای كوردستان داگیر كرد، دواتریش ڕێكەوتننامەیەكی لەگەڵ تەرابلوس واژۆ كرد، دۆخێكی ئاڵۆزو پڕ لە كێشەی لە ڕۆژئاوای كوردستان و هەرێمی كوردستان و لیبیا دروست كرد، ئەمە جگە لەوەی بەهۆی ڕێكەوتنامەكەی لەگەڵ لیبیا قەیرانی دارایشی دروست كرد.


ئەرۆدگان بۆ ڕاكێشانی هەستی مسوڵمانان، مۆزەخانەی" ئایا سۆفیا"ی كردە مزگەوت، ئەم بڕیارەش قسەو باس و لێكدانەوەیەكی زۆری جیهانی بەدوای خۆیدا هێنا.


ڕۆژنامە ئیسرائیلیەكە دووپاتی دەكاتەوە، ڕژێمی توركیا هەمیشە ویستی هێرش كردنە سەر دراوسێكانی هەیە، بۆ ئەوەی سوپا سەرقاڵ بكات و كودەتا شكستخواردووەكەی ساڵی 2016 دووبارە نەبێتەوە.


لەم ڕۆژانەی دوایدا، توركیا كەوتە ناكۆكیەكی توند لەگەڵ وڵاتەكانی میسر و یۆنان، كە هۆكارەكەی بۆ خاوەنداری ناوچە ئاوییەكانی دەریای ناوەڕاست دەگەڕێتەوە، كە توركیا بەهۆی ڕێكەوتنەكەی لەگەڵ لیبیا سنوری ئەو ناوچە ئاوییەكانەی بەزاندووە، هەروەها كێشەكە قوڵتۆ بوویەوە، كاتێك توركیا كەشتیەكی كنەو پشكنینی بۆ ڕۆژهەڵاتی دەریای ناوەراست نارد، كە ناوچەیەكی ئاوی هەرێمیە و مافی توركیا نیە بچێتە ئەو ناوچانەوە،بەڵام ئەنكەرە بەبیانووی پاراستنی مافە ئاوییەكانی و مافەكانی لە باكوری قوبرس، هەموو ئەو پێشێلكاریانە دەكات.


ئەم هەنگاوەی توركیا، بووە هۆی توڕەكردنی یۆنان و ڕایگەیاند، ئەم جۆرە مامەڵە و دەستدرێژییە قبوڵ ناكەین، هەروەها داوای لە یەكێتی ئەوروپا كرد كە دەستوەردان بكەن و ڕێگا لەو كارە بێڕێزی كردنەوەی توركیا بگرن.


وا دیارە ئەنكەرە لەسەر قەیران و كێشەو ناكۆكی دەژیت و هەر مانگە قەیرانێك دروست دەكات، بۆ ئەوەی لە ناوخۆی وڵاتدا، كەس بیری بۆ زیندانەكان و داڕمانی بەهای دراو و مامەڵەی لەگەڵ ڤایرۆسی كۆرۆنا ناچێت.

 

author photo

نوسەر و رۆژنامەنوس

 بروانامەی بەکالۆریۆس لە زمان و ئەدەبی عەرەبی