تەڵەی قەرزە ملیاردیەكانی چین،وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەخاتە داوەكەوە

چین لە ڕێگای پێدانی قەرزەوە هەوڵی داگیركردنی وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەدات.

تەڵەی قەرزە ملیاردیەكانی چین،وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەخاتە داوەكەوە

427 خوێندراوەتەوە

توێژینەوەیەكی نوێ ئاماژە بەوە دەكات، كە قەرزەكانی چین بە ئوردن و سوریا و لوبنان، دەبێتە هۆی زیانگەیاندن بەو وڵاتانە، بەشێوەیەك زیانەكەی لە سودەكانی زۆرتر دەبێت، ئەمەش بە شێوەیەكی گەورە مەترسی لەسەر كەڵەكەبوونی قەرزەكان لەسەر ئەو وڵاتانە دروست دەكات، كە لە داهاتوودا ناتوانن قەرزەكانیان بدەنەوە، بۆیە ناچاردەبن بە هەژمونی چین ڕازی ببن.


.لە 9ی تەموزدا، شیجین بینگ سەرۆكی چین بەڵێنی دا كە بە بڕی 20 ملیار دۆلار قەرز بە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ببەخشێت،هەروەها 106 ملیۆن دۆلاریش وەك هاوكاری گەشەپێدان بە چەند وڵاتێك بەخشێت، لەناویاندا فەلەستین كە بڕی 15 ملیۆن دۆلاری پێدەبەخشێت. ئەم بەڵێنەی چین ڕێگەیەكی ئاسانی ئەو وڵاتەیە بۆ ئەوەی بگاتە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بۆیە چاودێران گومانیان لەم هەنگاوەی چین هەیە و پێیان وایە ئەو وڵاتە مەبەست و ئامانجێكی فراوانتری هەیە كە زۆر كەس نایزانێت، كە لەم دوایانەدا رۆڵ و پێگەی خۆی لە ڕۆژهەڵات فراوان كردووە. بەڵام هەنگاوەكانی چین بۆ گەشەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئومێد بەخش نیە، كە هەندێك وڵات دەیەوێت لە ڕێگای قەرز كردن لە چینەوە گەشە بە ژیبَر خانی ئابوری و لایەنە هەمەجۆرەكانی وڵاتەكەی بدات،دەبێت ئەو وڵاتانە باش بزانن كە سودی قەرزی چین و كۆمپانیاكانی بەشێوەیەكی بەرچاو لە هەڵكشاندا دەبێت، بەشێوەیەك دەبێتە هۆی دابەش بوونی ئابوری و كەڵەكەبوونی قەرزەكان كە توانای دانەوەیان نابێت و سودەكەشی هەر زیاد دەكات.

،،

یەكێك لە توێژینەوەكان ئاماژە بەوە دەكات، كە قەرزەكانی چین وڵاتانی سوریا و لوبنان و یەمەن و ئوردن، دەخاتە مەترسیەوە، بەشێوەیەك ئەو وڵاتانە لەبری سود زیانێكی زۆر لەو قەرزە دەكەن و لەژێر باری دەرناچن. مەترسی قەرزەكانی چین بۆ ئەو وڵاتانە هێندە ترسناكە، كە هەندێك چاودێر بەزەنگێكی مەترسیداری دادەنێن، چونكە چین لە ڕێگەی ئەم پلانی بەناو هاوكاری گەشەپێدانەوە، دەبێتە داگیركارێكی نوێی جیهانی و بە تەواوی هەژمونی خۆی بەسەر ئەو وڵاتەدا دەسەپێنێت.


قەرزەكانی چین لەسەر وڵاتانی ڕۆژهەڵات لە ملیۆنەها و بۆ ملیارەها بازی داوە، بۆنموونە تەنها ئوردن نزیكەی 200 ملیۆن دۆلاری چین قەرزدارە، بۆیە چاودێران ئەم قەرزە كەڵەكەبوانەی چین بە مەترسی دەزانن، كە ئەو وڵاتانە دەخاتە ژێر" گەمارۆی قەرز"، بە واتایەكی دیكە ئەو وڵاتانە ناتوانن قەرزەكانیان بدەنەوە، بۆیە كەڵەكەبوون و هەڵئاوسانی قەرز ڕوودەدات، لەم كاتەشدا قەرزەكان دەبنە مایەی زیادبوونی هەژمونی چین و هاتنی كۆمپانیاكانی ئەو وڵاتە بۆ ڕۆژهەڵات، كە دواتر بۆ بەرژەوەندی خۆیان كۆنترۆڵی تەواوی ئەو وڵاتە دەكەن، بەمەش قەرزەكان نەك نابنە مایەی سود، بەڵكو دەبنە مایەی زیانێكی بەردەوام و نەبڕاوە.