هەولێرو بەغداد، پێکەوە نەوتی هەرێم دەفرۆشن

هەولێرو بەغداد، پێکەوە نەوتی هەرێم دەفرۆشن

468 خوێندراوەتەوە

ئیحسان عەبدولجەبار وەزیری نەوتی عێراق، پێشنیاری دامەزراندنی كۆمپانیایەكی نەوتی هاوبەشی لە نێوان عیراق و كوردستان دەكات، بۆ ئەوەی سەرپەرشتی دەرهێنان و ناردنی نەوتی هەرێم بكات.


دانوستان بۆ گەیشتن بە ڕێكەوتننامە:
هەرێمی كوردستان ماوەیەكی زۆرە بە سەربەخۆیی نەوتی خۆی دەفرۆشێت، ئەم سەربەخۆی فرۆشتنەش بۆتە یەكێك لە پرسە هەڵواسراوەكانی نێوان هەرێم و بەغدا، بەو پێیەی مامەڵە كردنی سامانی سروشتی بە دەسەڵاتی فیدراڵی دادەنرێت، بەڵام بەهۆی هەندێك بارودۆخەوە ئێستا هەرێم و بەغداد دەیانەوێت بە هاوبەشی نەوتی هەرێم دەربهێنن و بەبازاڕی بكەن، بۆ ئەم كارەش پێشنیاری دروستكردنی كۆمپانیایەكی نەوتی كراوە، ماوەیەكی زۆریشە دانوستان لەسەر ئەو پرسە دەكرێت، بۆ ئەوەی لێكتێگەیشتن و ڕێكەوتننامەیەكی لەسەر بكرێت، بەشێوەیەك جێگای ڕەزامەندی هەردوولا بێت.

دروستكردنی كۆمپانیای كوردستان:
ئیحسان عەبدولجبار وەزیری نەوتی عێراق، لە لێدوانێكیدا بۆ ئاژانسی هەواڵەكانی عیراق " واع" وتی:" بەغداد پێشنیاری كردووە، كە كۆمپانیایەكی نەوتی لە هەرێمی كوردستان دابمەزرێنرێت، بۆ ئەوەی سەرپەرشتی دەرهێنان و ناردنی نەوتی هەرێم بكات".

دەربارەی ئەوەی ئەو كۆمپانیایە چۆن كار دەكات و سەر بە چ دەزگایەك دەبێت، وەزیری نەوتی عیراق وتی:" كۆمپانیاكە لەڕووی هونەرییەوە سەر بە سەرۆكایەتی هەرێم و وەزارەتی نەوتی عیراقەوە دەبێت".

،،

ئیحسان عەبدولجبار ڕوونیشی كردەوە، كە" تێگەیشتنێكی باش لەسەر بەرهەمهێنانی نەوت و ناردنی نەوت لە كێڵگە نەوتیەكان، لە نێوان حكومەتی ناوەندی و هەرێمی كوردستان هەیە، ئەم لێكتێگەیشتنە بەهۆی دانوستانەكانی نێوان هەردوو لاوە هاتۆتە دی، كە تیایدا بە وردی باس لە سیاسەتی نەوتی لە هەرێم كراوە، بەشێوەیەك هاوتا بێت لەگەڵ دەستوردا".


ئەو وەزیرەی عێراق دوپاتیشی كردەوە، كە" هەرێم دیدو بۆچونێكی نوێی لەسەر بەڕێوەبردنی كێڵگە نەوتیەكان بە هەماهەنگی بەغداد هەیە".
وتیشی:" سیاسەتی وەزارەتی نەوت بریتییە لە ئیدارەدانی سامانی نەوتی، جا لە هەرێم بێت یان لە هەر پارێزگایەكی دیكەی عێراق بێت، ئەم سیاسەتە بەپێی دەستور جێبەجێ دەكرێت".
بەغداد دەیەوێت ڕێكەوتنێكی كۆتایی و هەمیشەیی لە نێوان ناوەند و هەرێم بێتە كایەوە، بەشێوەیەك رشێكەوتنەكە لەسەر بنەمای دەستور بێت و مافی هەردوو لا پارێزراو بێت.

ناكۆكیەكی دوورو درێژە:
بەغداد پێشتر مانگانە بڕی 453 ملیار دیناری عیراقی (نزیكەی 380 ملیۆن دۆلاری ئەمریكی) وەك موچە بۆ هەرێمی كوردستان دەنارد،بەڵام لەسەرەتای ئەمساڵدا ئەو بڕە پارەیە ڕاگیرا،چونكە بەغداد پێی وابوو كە هەرێمی كوردستان پابەندی بەندەكانی بودجەی عیراق نەبووە و نەوتی خۆی ڕادەست نەكردووە.
بەپێی ڕێكەوتنی كۆنی نێوان هەرێم و حكومەتی پێشوو، پێویست بوو كە هەرێمی كوردستان ڕۆژانە بڕی 250 هەزار بەرمیل نەوتی خاو لە ڕێگای كۆمپانیای سۆمۆوە بفرۆشێت و داهاتەكەی بۆ گەنجینەی فیدراڵی بگێڕێتەوە.

،،

ناكۆكیەكانی نێوان هەرێم و بەغداد لەسەر چۆنیەتی ئیدارەدانی سامانی نەوتیە، كە ماوەیەكی زۆرە لەسەر ئەم خاڵە ناگەنە ڕێكەوتنێكی هەمیشەیی، هەروەها هەرێمی كوردستان لە ساڵی (2013)ەوە بەشێوەیەكی سەربەخۆ نەوتی هەرێمی دەفرۆشت،ئەمەش نارەزایەتی بەغدای لێكەوتەوە و بەهۆیەوە بودجەی هەرێمی بڕی، هەرێمی كوردستانیش بەهۆی دابەزینی بەهای نەوت و ناڕوونی لە فرۆشتن و گرێبەستەكانی توشی قەیرانێكی قوڵی دارایی بوویەوە، كە تاكو ئێستا بەردەوامی هەیە.


عیراق بە دووەم گەورەترین بەرهەمهێنەری نەوت لە ڕێكخراوی " ئۆپیك" دادەنرێت، بەشێوەیەك ڕۆژانە 4.6 ملیۆن بەرمیل نەوت بەرهەمدەهێنێت.
عیراق بەهۆی دابەزینی نرخی نەوت و بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆرۆنا، توشی قەیرانێكی قوڵی دارایی بۆتەوە،بەشێوەیەك داهاتی مانگی ئەیلولی ڕابردووی بریتی بووە لە 3.1 ملیار دۆلار، بەڵام بۆ دابین كردنی موچەی 4.5 ملیۆن فەرمانبەر پێویستی بە 5 ملیار دۆلار هەیە.