چێشتی ساردی ڕیفراندۆم لە بانگەشەی هەڵبژاردندا گەرمدەكرێتەوە

چێشتی ساردی ڕیفراندۆم لە بانگەشەی هەڵبژاردندا گەرمدەكرێتەوە

1479 خوێندراوەتەوە

لەم ڕۆژانەدا كە بانگەشەی هەڵبژاردنەكان دەچێتە قۆناغی زیوینەوە، جارێكی تر بابەتی ڕیفراندۆمی هەرێمی كوردستان دێتە پێشەوە.

لە 25 ئەیلولی ساڵی رابردوو هەرێمی كوردستان ریفراندۆمی سەربەخۆیی ئەنجامداو لەزۆرینەی كوردانی باشور چونە سەر سندووقەكانی دەنگدان و دەنگیان بۆ سەربەخۆی هەرێمەكەیانداو داوای جیابوونەوەیان لەعێراقێكی فیدراڵ دەكرد.

بەپێی راگەیەندراوی كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكانی كوردستان لە پرۆسەی ڕیفراندۆمدا 3 ملیۆن 305 هەزار و 92 كەس بەشداری هەڵبژاردنیان كرد لە كۆی 4 ملیۆن و 581 هەزار و 255 كەس بەڕیژەی 72,16% كۆی دەنگدەران.


لەو راپرسیەدا 92,73% بە بەڵێ‌ دەنگیان داو 7,27 ی دەنگدەرانیش بە نەخێر دەنگیاندا.


هەرچەندە ئەو رۆژانەش كە ریفراندۆمی تێدا ئەنجامدرا، سەرەرای ئەوەی دەنگی بەڵێ زۆرینەبوو، بەڵام پرۆسەكە بێ‌ مشتومڕیش نەبوو، چونكە گفتوگۆیەكی گەرمی لەنێوان یارو نەیاری ریفراندۆمدا درووستكرد، و كۆمەڵگەی دابەشكرد بۆ دووو بەرە.


ئێستا كە لەناوەراستی بانگەشەی هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی عێراق نزیك دەبینەوە جارێكی تر ئەو گفتوگۆیە زیندوو دەبێتەوە و بابەتی ڕیفراندۆم دەبێتە یەكێك لە بابەتە گەرمەكانی ململانێ‌ و بەشێكی گرنگی بانگەشەی هەڵبژاردنەكانی بۆ خۆی داگیركردووە.

،،

 د.شێركۆ جەودەت وەك كاندیدێكی لیستی یەكگرتووی ئیسلامی:

ئەوانەی ئەم بابەتە گەرم دەكەنەوە هەموو بانگەشەی هەڵبژاردنەكەیان كردووە بە هێرش كردنە سەر ئەو كەسانەی ریفراندۆمیان ئەنجامداوە ئەوانەن كە لە گوتاری سیاسیاندا سەرلێشوان هەیە و لەبانگەشەی هەڵبژاردنەكەیاندا ون بوون و بێ بەرنامەیی هەیە، چونكە سەركردەكانی خۆیان دەنگیان بەبەڵێ بۆ ریفراندۆم دا كەچی داوای دادگایكردنی ئەوانە دەكەن كەریفراندۆمیان ئەنجامداوە".

 

لەم بارەوە د.شێركۆ جەودەت وەك كاندیدێكی لیستی یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان، پێی وایە ئەوانەی ئەم بابەتە گەرم دەكەنەوە هەموو بانگەشەی هەڵبژاردنەكەیان كردووە بە هێرش كردنە سەر ئەو كەسانەی ریفراندۆمیان ئەنجامداوە ئەوانەن كە لە گوتاری سیاسیاندا سەرلێشوان هەیە و لەبانگەشەی هەڵبژاردنەكەیاندا ون بوون و بێ بەرنامەیی هەیە چونكە سەركردەكانی خۆیان دەنگیان بەبەڵێ بۆ ریفراندۆم دا كەچی داوای دادگایكردنی ئەوانە دەكەن كەریفراندۆمیان ئەنجامداوە".

ئەو كاندیدەی لیستی 175 دەشڵێـت" دەبێ ئەو كەسانە دادگای بكرێن كە خیانەتیان لە ریفراندۆم كرد و دەنگیان نەدا. و ئێستەش هەموو بەڵێن و پرۆژەیەكی هەڵبژاردنیان بریتییە لە هێرشكردن و چەواشەكاری".

،،

د.سامان تۆفیق كاندیدی لیستی هاوپەیمانی:

ئەو جەدەلە زیادەیە ئەمرۆ دەكرێت كە كێ تاوانبارە و كێ تاوانبار نییە، لەئەنجامدا ریفراندۆم شتێك بوو ئەنجامدراو رۆشت گرنگ ئەوەیە بۆ داهاتووی ئەم گەلە چی بكەین؟.

 

د.سامان تۆفیق كاندیدی لیستی هاوپەیمانی پێی وایە ئەو جەدەلە زیادەیە ئەمرۆ دەكرێت كە كێ تاوانبارە و كێ تاوانبار نییە، لەئەنجامدا ریفراندۆم شتێك بوو ئەنجامدراو رۆشت گرنگ ئەوەیە بۆ داهاتووی ئەم گەلە چی بكەین؟.

ئەو كاندیدەی هاوپەیمانی دەڵێت ئەگەر بە بیانوی ئەنجامدانی ریفراندۆم هێرش بكەینە سەر یەكتری، میلەت زەرەر دەكات و ئەو دەستكەوتانەش كە گەلی كورد ئەمرۆ هەیەتی ئەگەری زۆرە لەدەستیان بدەین بۆیە ناكرێت هەموو بانگەشە و بەڵێندانێك كورت بكرێتەوە لە هێرشكردنە سەر یەكدی".

،،

دارا محمد ئەمین وەك كاندید لە لیستی كۆمەڵی ئیسلامی:

ئەمیری كۆمەڵلەترسی تۆمەتباركردن و ئیهانەكردن و ناوەزەدكردنی بەدژەنەتەوەو كورد دەنگى بە ریفراندۆمدا

 

بەڵام دارا محمد ئەمین وەك كاندید لە لیستی كۆمەڵی ئیسلامی بەپێچەوانەی ئەو كاندیدەی هاوپەیمانییەوە پێی وایە باس كردن لەرابردووی یەكدی كارێكی زۆر ئاساییە و لەدونیای دیموكراتیدا دەگونجێ پارتە سیاسییەكان لەكاتی هەڵبژاردنەكاندا باس لەرابردووی یەكدی بكەن و پەڕەكانی یەكتر هەڵ بدەنەوە بەڵام بەبێ ناو زراندن و تەشهیركردن بەیەكدی.


ئەو كاندیدەی كۆمەڵ دەڵێت" زۆر ئاساییە لە بانگەشەی هەڵبژاردنەكانی ئەمرۆماندا باس لە شكستی ریفراندۆم بكەین كە چەند كارێكی هەڵە بوو دەسەڵاتدارانی هەرێمی كوردستان ئەنجامیاندا و دەبوو لەپەرلەمانەوە بریار لە ئەنجامدانی ریفراندۆم بدرێت نەك بە بریارێكی حزبی و كەسی. بۆیە دەبێت ئەوانەی ریفراندۆمیان ئەنجامدا پێیان بڵێن كە كارێكی هەڵەتان كرد".


سەبارەت بەوەی ئەگەر ڕیفراندۆم كارێكی هەڵەبوو بۆچی ئەمیری كۆمەڵ بەبەڵێ‌ دەنگیدا، بەڵام ئەمرۆ لەبانگەشەی هەڵبژاردن دژی ریفراندۆم قسە دەكەن.دارا حەمەئەمین دەڵێت" لەترسی تۆمەتباركردن و ئیهانەكردن و ناوەزەدكردنی بەدژەنەتەوەو كورد دەنگمان بە ریفراندۆمدا گەرنا بە ئاشكرا هاوارمان كرد كە كاتی ریفراندۆم و شێوازی ئەنجامدانی هەڵەبوو".

،،

ئەحمەدی حاجی رشید وەك كاندیدی لیستی كۆمەڵی ئیسلامی:

هەركەسێك مەلەفی ریفراندۆم هەڵبداتەوە و وەك شكست بۆ بەرانبەر، ئەوە خۆیان خاڵی لاوازیان هەیەو وە هەركەسێكیش بە سەروەری بۆ خۆی باسی بكات ئەوە توشی ئیفلاسیی سیاسی بووە.

 

بەڵام ئەحمەدی حاجی رشید وەك كاندیدی ژمارە یەك لە لیستی كۆمەڵی ئیسلامی بەپێچەوانەی دارا محەمەد ئەمینەوە پێی وایە هەركەسێك مەلەفی ریفراندۆم هەڵبداتەوە و وەك شكست بۆ بەرانبەر، ئەوە خۆیان خاڵی لاوازیان هەیەو وە هەركەسێكیش بە سەروەری بۆ خۆی باسی بكات ئەوە توشی ئیفلاسیی سیاسی بووە.


ئەحمەدی حاجی رشید ئەوەش ئاشكرا دەكات كە ریفراندۆم بەسەرچوو، دادگای فیدراڵی هەڵی وەشاندەوە و نابێ ئەمرۆ خۆمان سەرقاڵ بكەینەوە پێیەوە دەبێت ئەمرۆ ئێمە بێین بەیەك گوتارو یەك جەدەل روو بكەینە بەغدادو بزانین چۆن لەدەستوری عێراقدا مافە دەستووریەكان بۆ خەڵكی هەرێمی كوردستان بەدەست دەهێنین.


عەلی كەریم لە لیستی هاوپەیمانی هەمان رەئی هەیە و پێی وایە ئەو جەدەلەی لەسەر ریفراندۆم دەكرێت هەمووی لەبەرژەوەندی دەسەڵاتەو نابێ لایەنەكان لەبری خستنەرووی ناشرینییەكانی رابردووی دەسەڵات یەكتری تۆمەتبار بكەن.

،،

عەلی كەریم لە لیستی هاوپەیمانی:

ئەو جەدەلەی لەسەر ریفراندۆم دەكرێت هەمووی لەبەرژەوەندی دەسەڵاتەو نابێ لایەنەكان لەبری خستنەرووی ناشرینییەكانی رابردووی دەسەڵات یەكتری تۆمەتبار بكەن.

 

 

ئەو كاندیدەی هاوپەیمانی پێی وایە ریفراندۆم وەك بنەما كارێكی پیرۆزەو مافی رەوای گەلی كوردە، بەڵام كاتەكەی زۆر خراپ بوو، بۆیە دەرەنجام بینیمان كورد چ باجێكی لەسەر ریفراندۆمدا. بۆیە دەبێت ئەمرۆ پارتە سیاسییەكان لەبری یەكتر تۆمەتبار كردن و سەرقاڵ بوون بە رابردووەوە پرۆژەی خۆیان هەبێت و پێشكەشی هاوڵاتیانی بكەن تاكو دەنگیان پێ بدەن.

سامان تۆفیق كاندیدی هاوپەیمانی ئەوە ئاشكرا دەكات كە لیست و كاندیدەكان ئەمرۆ زۆربەیان سەرقاڵی تۆمەتباركردنی یەكدین و دەبێت بیر لەوە بكەنەوە بۆ ئایندە چی بكەین و چۆن كەسانی پسپۆرو بوێژ بۆ پەرلەمانی عێراق بنێرین.

 

author photo

ماسته‌ر له‌ زانسته‌ رامیارییه‌كان

ئه‌ندامى كاراى سه‌ندیكاى ڕۆژنامەنووسانی کوردستان