ژنانی كاندید كۆتای ئافرەتان بە غەدر دەزانن!

ژنانی كاندید كۆتای ئافرەتان بە غەدر دەزانن!

1194 خوێندراوەتەوە


.
لەدوای ساڵی 2005 لە عێراقی فیداڵ كاتێك دەستووری هەمیشەیی نوسرایەوە، چین و توێژە جیاجیاكانی عێراق لەسەر ئەوە رێك كەوتن كە رێژیەی (%25) لە پەرلەمانی عێراق بۆ ئافرەتان دابنرێت كە بە كۆتای ئافرەتان ناوزەندكرا، بۆ ئەوەی ئافرەتانیش هاوشانی پیاوان لە كایەی سیاسیدا بوونیان هەبێت.


هەرچەندە چۆمان محمد وەك یاساناسێك بۆ دبلۆماتیك مەگەزین دەدوێت و دەڵێت: كۆتای ئافرەتان لەخزمەتی ئافرەتاندایە و جیاكارییەكی یاساییە لەپێناو ئافرەتاندا، بەڵام كاندیدە ئافرەتەكان ئەمرۆ لە بانگەشەی هەڵبژاردنەكاندا لە هەرێمی كوردستان قسەیەكی دیكە دەكەن و چاوەروانی كۆتا ناكەن و پێیان وایە غەدرێكی گەورە لە ئافرەت كراوە.

فوتۆ: سەرتیپ عوسمان

،،

"كاندیدێكی یەكگرتووی ئیسلامیش بەناوی نەخشین علی وەك كاندیدە ئافرەتەكانی دیكە دەڵێت: كارم بۆ كۆتا نەكردووە و چاوەرێی كۆتاش ناكەم بەڵكو دەمەوێ بە دەنگی خۆم دەربچم، بەڵام لەبەر ئەوەی كۆمەڵگەی كوردی دەنگ بەئافرەت نادات زۆرتر لایەنگری پیاوانن ئەو كاتە ناچارین ئەگەر دەنگی پێویستمان نەهێنا پەنا بۆ كۆتای ئافرەتان ببەین"


جەمیلە عبدالرحمن وەك كاندیدێكی ئافرەت لە لیستی پارتی دیموكراتی كوردستان گللەی لە كۆتای ئافرەتان هەیەو پێی وایە ئەو رێژەی كە دیاریكراوە كە (%25) بۆ ئافرەتان غەدرێكی گەورەیە لە ئافرەتان كراوە دەبوو لانی كەم لەوە زۆرتر بوایە یاخود رێژە دیاری نەكرایە و كار بكرایە بۆ ئەوەی كاندیدی ئافرەتیش وەك پیاو بەحەقی خۆی دەربچێت.


ئەمە لەكاتێكدا شاناز محمد رەشید لە لیستی گۆران بەپێچەوانەی ئەو كاندیدەی پارتییەوە پێی وایە كۆتای ژنان بۆ ئەمرۆی كۆڵگەی كوردی زۆر باشە و ناهێڵێ مافی ئافرەتان لەلایەن پیاوانەوە بخورێت. هەرچەندە شاناز ئەوەش ناشارێتەوە وەك پیاو ماڵەو ماڵ دەكات و دەنگ كۆ دەكاتەوە و دەیەوێ بەحەقی خۆی دەربچێت و نایەوێ كەس خەیری پێ بكات و بەناوی كۆتای ئافرەتانەوە دەربچێت.


كاندیدێكی یەكگرتووی ئیسلامیش بەناوی نەخشین علی وەك كاندیدە ئافرەتەكانی دیكە دەڵێت: كارم بۆ كۆتا نەكردووە و چاوەرێی كۆتاش ناكەم بەڵكو دەمەوێ بە دەنگی خۆم دەربچم، بەڵام لەبەر ئەوەی كۆمەڵگەی كوردی دەنگ بەئافرەت نادات زۆرتر لایەنگری پیاوانن ئەو كاتە ناچارین ئەگەر دەنگی پێویستمان نەهێنا پەنا بۆ كۆتای ئافرەتان ببەین تاكو وەك پیاوان ئێمەش بتوانین بچینە نێو پەرلەمانی عێراق.


چۆمان محمد وەك یاساناس ئەم بابەتە زۆرتر بۆ دبلۆماتیك مەگەزین روون دەكاتەوە ئاماژە بەوە دەكات كە بەپێی مادەی 49 لەدەستووری هەمیشەیی عێراق ئەوەی پابەند كردووە كە نابێ پەرلەمانی عێراق رێژەی ئافرەتانی (%25) كەمتر بێت. باس لەوەش دەكات لەهەرێمی كوردستان ئەم رێژیە زیاتر كراوە و بووە بە (%30) ئەمەش زۆتر مافی ئافرەتانی دابین كردووە لە بەشداری سیاسی.


بەڵام ماردین عبدالكریم لە لیستی هاوپەیمانی وەك كاندیدێكی دیكەی ژن زۆر توندە بەرامبەر بە كۆتای ئافرەتان و دەڵێت: ناكرێـت هەركەسێك لاوازو بێ ئاست بوو بە كۆتای ئافرەتان دەربچێت, ئەو رونتر قسە دەكات و پێی وایە ئەگەر كۆتای ئافرەتان كاندیدی ئافرەتی لاواز دەربچێنت هیچ شتێكی باش نییە چونكە دواتر لە پەرلەمانی عێراق ئەدایەكی لاواز پێشكەش دەكات و دەبێتە هۆی ئەوەی لیستەكەیان رووبەرووی پرسیاری هاوڵاتیان بكاتەوە.


ئەم قسەی ماردین تەواوكەری وتەكانی جەمیلە بوو وەك كاندیدی پارتی كاتێك پێی وابوو ژنانیش هاوشانی پیاوان لە رابردوودا خەباتیان هەبووە و ماندوو بوون و كاریگەریان هەبوو و رۆڵێكی باشیان گێراوە و باس لەوەش دەكات ئەو بۆ خۆی پێشمەرگەو ژنە پێشمەرگەش بووە ئێستەش دەبێت ژنان پێشمەرگە ئاسا كاریگەری خۆیان هەبێت و چاوەروانی كۆتای ئافرەتان نەكەن و هەوڵ بدەن بەدەنگی خۆیان دەربچن. و پێشی وایە پیاوان چۆن كار دەكەن بۆ ئەوەی دەربچن ژنانیش دەبێت بەهەمان شێوە كار بكەن بۆ ئەوەی دەربچن لەناچاریدا نەبێ پەنا بۆ كۆتا نەبەن.

،،

"ناكرێـت هەركەسێك لاوازو بێ ئاست بوو بە كۆتای ئافرەتان دەربچێت, ئەو  پێی وایە ئەگەر كۆتای ئافرەتان كاندیدی ئافرەتی لاواز دەربچێنت هیچ شتێكی باش نییە چونكە دواتر لە پەرلەمانی عێراق ئەدایەكی لاواز پێشكەش دەكات و دەبێتە هۆی ئەوەی لیستەكەیان رووبەرووی پرسیاری هاوڵاتیان بكاتەوە"


كاندیدەكەی یەكگرتووش بەهەمانشێوە پێی وایە كۆتای ئافرەتان شتێكی ناچارییە چونكە هوشیاری كۆمەڵگەی كوردی لەو ئاستەدا نیە هێشتا كە چۆن دەنگدەر دەنگ بە پیاو دەدات بەهەمانشێوەش دەنگ بەژن بدات. بۆیە دەكرێت بەكۆتای ئافرەتان شتێك بۆ ئافرەتان بكرێت و ئەوانیش وەك پیاوان دەوری خۆیان هەبێت.
ماردین كاندیدەكەی هاوپەیمانی پێ لەسەر ئەوە دادەگرێـت كە نابێ كاندیدی بێ مستەوا برواتە پەرلەمانی عێراق و بیەوێ نوێنەرایەتی گەلێكی مافخوارو بكات بۆیە ئەگەر وریا نەبیت ئەمە لەكۆتای ئافرەتاندا روو دەدات كە بەناوی كۆتاوە كاندیدی لاواز دەردەچێت هەربۆیە باشترە لیستەكان ئاگاداری ئەمەبن و كاندیدی لاواز نەنێرنە بەغداد.


شاناز محمد وەك كاندیدی گۆران كە لە سەرەتادا باسی لەوە كرد كۆتا بۆ كۆمەڵگای كوردی باشە بەڵام لەكۆتایی وتەكانیدا ئەوەش ئاشكرا دەكات بۆ دبلۆماتیك مەگەزین كاتێك 2005 لە دەستووری هەمیشەی عێراق ئەم مادەیە پابەند كرا مافی تەواوی ئافرەتانی نەداوە چونكە ئافرەتان نیوەی كۆمەڵگان و دەبێت لەهەموو بوارەكانی دیكەشدا وەك نیوەی كۆمەڵگا ئەژمار بكرێن. بۆیە ئەو وەك كاندیدە ئافرەتەكانی دیكە چاوەرێی كۆتای ئافرەتان ناكات و دەیەوێ دەنگی پێویست بهێنێ‌.
هەرچەندە لەكۆتایدا چۆمان محمد كە وەك یاساناسێك بۆمان دوا ئاماژە بەوەش دەكات هیچ جیاكارییەك لەنێوان ژن و پیاودا لەسەر ئەسایی جێندەر باش نییە بكرێت، بەڵام ئەم جیاكارییە كە مادەی 49 دەیكات لەنێوان كاندیدی ژن و پیاودا شتێكی زۆر باشە و سوودی زۆر تێدایە بۆ ئافرەتان و بۆ كۆمەڵگەی كوردی لە ئەمرۆدا زۆر پێویستە.

 

author photo

ماسته‌ر له‌ زانسته‌ رامیارییه‌كان

ئه‌ندامى كاراى سه‌ندیكاى ڕۆژنامەنووسانی کوردستان