سەلاحەدین بەهادین، لە گێمی دووەمی یاریەكەدا

سەلاحەدین بەهادین، لە گێمی دووەمی یاریەكەدا

8912 خوێندراوەتەوە

سەلاحەدین بەهادین، سیاسیەكی كەمدوو بێدەنگ، بەڵام چالاك و كاریگەر، یەكێكە لەو كارەكتەرە سیاسیانەی لەدوای 16 ی ئۆكتۆبەرەوە لە گۆڕەپانی سیاسی كوردستاندا چالاكانە دەجوڵێت و كاریگەری هەیە لەسەر ڕوداوەكان .


بەشی زۆری كارەكانی سەلاحەدین بەهادین لەم ماوەیەدا لە تارمایدا و دور لە چاوی راگەیاندنەكان بووە، هەر لەبەر ئەوەشە كە تەنها نوخبەی سیاسی ئاگاداری كارەكانی بوون.


لەوانەیە كەم كەس بزانێت ڕۆڵی سەلاحەدین بەهادین چی بووە لە وازهێنانی بارزانیدا؟، بەڵام بەدڵنیایەوە یەكێك بوە لەو كەسانەی كە تەدارەكی وازهێنانی بارزانی لە سەرۆكایەتی هەرێم ڕێكخستوە.

،،

هەموان هەست بەوە دەكەن كە جیاوازی هەیە لە نێوان لێدوانەكانی سەلاحەدین بەهادین پێش گەڕانەوەی بۆ لوتكەی حیزبەكەی لەگەڵ لێدوانەكانی ئێستای.بەر لە گەڕانەوەی دووەمی، سەلاحەدین بەهادین، ڕەخنەگرتر و ناڕازیی تربوو لە سیاسەتی هەرێم و نزیكتربوو لە بیركردنەوەی بزوتنەوەی گۆڕان و توندتربوو بەرامبەر سیاسەتی پارتی،ئەمانە راستن، بەڵام ئایا چی لە پشت ئەم گۆڕانەوە بوو لە هەڵوێستەكانیدا؟


هەرچەندە سیاسەتی یەكگرتوی ئیسلامی و ئەمینداری حیزبەكە لە دوای هاتنەوەی سەلاحەدین بەهادین و ئەوەی كە ناونراوە بە " هاتنەوەی سەلاحەدینی دووەم" جێگەی ڕەخنەبوە و هەندێك پێیان وایە یەكگرتوی ئیسلامی و ئەمیندارەكەی تەسلیمی ئەجێندای سیاسی پارتی بوون، بەڵام ئەوە هەموو وێنە راستەقینەكە نییە. كاتێك دەچیتە وردەكارییەوە دەردەكەوێت سەلاحەدین بەهادین حیزبەكەی بەدوای كارێكی دیكەوەن.


هەموان هەست بەوە دەكەن كە جیاوازی هەیە لە نێوان لێدوانەكانی سەلاحەدین بەهادین پێش گەڕانەوەی بۆ لوتكەی حیزبەكەی لەگەڵ لێدوانەكانی ئێستای.
بەر لە گەڕانەوەی دووەمی، سەلاحەدین بەهادین، ڕەخنەگرتر و ناڕازیی تربوو لە سیاسەتی هەرێم و نزیكتربوو لە بیركردنەوەی بزوتنەوەی گۆڕان و توندتربوو بەرامبەر سیاسەتی پارتی،ئەمانە راستن، بەڵام ئایا چی لە پشت ئەم گۆڕانەوە بوو لە هەڵوێستەكانیدا؟


كاتێك سەلاحەدین بەهادین گەڕایەوە، بەسەر یەكگرتوویەكی تەواو جیاوازدا كەوت لەو یەكگرتووەی بەجێی هێشتبوو.


یەكگرتوو لە غیابی سەلاحەدین بەهادیندا گەیشتبوە مەترسیدارترین ئاستی دابەشبونی سیاسەتی باڵای حیزبەكە بەسەر ناوچەگەری و راكێشانی سیاسەتی حیزب لەلایەن هەر ناوچەیەكەوە بەلای خۆیدا، ئەمەش سەرەنجام واتای دابەشبونی سیاسەتی یەكگرتوی دەگەیاند بەسەر دەڤەری زەرد و سەوز و نیلیدا.


ئەم بابەتە لە دانیشتنی پەرلەماندا لە 23ی حوزەیران بۆ هەمواری یاسای سەرۆكایەتی بەتەواوی زەق بویەوە. كاتێك پەرلەمانتارەكانی یەكگرتوو دابەشبون پێنج بە پێنج، نیوەیان چونە ژوور و نیوەیان بایكۆتیان كرد،لەوانەیە زۆر كەس وایزانیبێت ئەمە تاكتیكی حیزبەكەیە بۆ مامەڵە لەگەڵ ئەو ڕوداوە، بەڵام راستیەكەی گوزارشت بوو لە دابەشبونی سیاسەتی یەكگرتوو، پەرلەمانتارانی سلێمانی چونە ژوور و پەرلەمانتارانی هەولێر و بادینان بایكۆتیان كرد.تەنانەت جیاوازیەكان گەیشتە ئاستی تەقینەوە و دابەشبونی حەقیقی.


بێگومان چوار ساڵ غیابی سەلاحەدین بەهادین رۆڵی هەبوو لەوەی پارتی بەڕێگەی جۆراوجۆر كاریگەری لەسەر یەكگرتوو دابنێت.
لەم دۆخەدا ئەركی سەرەكی سەلاحەدین بەهادین پاراستنی یەكڕیزی ناو حیزبەكەی بوو، ئەگەر بە وریایەوە مامەڵەی نەكردایە ئەگەری لەتكردن و لێكردنەوەی پارچەیەك لە یەكگرتوو زۆر دور نەبوو.


بۆیە سیاسەتی یەكگرتوو لە دوای هاتنەوەی سەلاحەدین بەهادین بە پلەی یەكەم لەژێركاریگەری دۆخی ناوخۆیی و دروستكردنی هاوسەنگی و پاراستنی یەكڕیزی ناو حیزبەكە داڕێژراوە.


یەكگرتوو لەم قۆناغەدا پێویستی بە سیاسەتێك بوو كە بتوانێت لەژێرهەژمونی پارتی و گۆڕاندا نەبێت، بەڵام لەواقعدا لەماوەی رابردوو سیاسەتی یەكگرتوو بەجۆرێك بوو كە لەگەڵ ئەجێندای پارتی نزیكتر و تەبا تربووە. لەمەشدا چەند هۆكارێك ڕۆڵی سەرەكیان بینیوە لەوانە یەكگرتووی ئیسلامی خۆی لەبەرەی سونی ئەژمار دەكات كە توركیا و سعودیە و ئەمریكا پاڵپشتی دەكەن و پارتیش سیاسەتی خۆی هەر لەناو ئەم بەرە هەرێمایەتیەدا دادەڕێژێت بەرامبەر بە بەرەی شیعەگەرا كە ئێران نوێنەرایەتی دەكات.


هەروەها مەترسی پارتی لەدهۆك و هەولێر لەسەر یەكگرتوو زیاتربوە، ئەمەش وایكردوە كە لەژێر كاریگەری سەركردایەتی ئەو دوو دەڤەرەدا و بۆ دوركەوتنەوە لەمەترسی لەتبون سیاسەتێكی لەوشێوەیە بگرێتە بەر. تەنانەت بەپێی زانیاریەكانی ئێمە بەشێكی زۆر لە حەماسەتی یەكگرتوو بۆ پرسی ریفراندۆم پەیوەندی بەم بابەتەوە هەبووە.

،،

سەلاحەدین بەهادین چەند جارێك  سەردانی بارزانى كردو قەناعەتی پێكرد كە واز لە پۆستی سەرۆكی هەرێم بهێنێت و پۆستەكە جێبهێڵێت، بە بەهانەی كەمبونەوەی گوشارەكان لەسەر هەرێم و خودی خویشی، دوای چەند دانیشتنێك بارزانی بە داواكاریەكە ڕازی بوو .


لەدوای تیرۆركردنی مەلا هۆشیار ئیسماعیل كادێری باڵای یەكگرتوو لەناو شاری هەولێر، پەیوەندیەكانی نێوان پارتی و یەكگرتوو قۆناغێكی دیكەی بەخۆوە بینی.
هەر زوو یەكگرتوو بۆی دەركەوت كردەی تیرۆركردنەكە باڵێكی دیاریكراوی پارتی لێی بەرپرسیارە، تەنانەت نێچیرڤان بارزانی سەردانی مەكتەبی سیاسی یەكگرتوی كردو ووتی" ئەم تاوانە بەرامبەر بەمن و حكومەتەكەم ئەنجام دراوە"


سیاسەتی یەكگرتوو لەدوای ئەو ڕوداوەوە، سیاسەتی پاڵپشتی نێچرڤان بارزانی و باڵادەستی ئەم ئاراستەیەبوو لە دەڤەری زەرددا. ئەوەی كە ئێستا دەگوزەرێت هاوپەیمانیەكی رانەگەیەنراوە لە نێوان یەكگرتوو نێچیرڤان بارزانی كە بۆ یەكگرتوو زیاتر لە رەهەندێكی هەیە.


لەم دواییانەدا زیاتر لە جارێك نێچیرڤان بارزانی بۆ چارەسەری هەندێ پرس زیاتر لە جارێك هانای بۆ سەلاحەدین بەهادین بردووە.


كاتێك بارزانی بڕیاری ڕیفراندۆمیدا، هەر لە سەرەتاوە نێچیرڤان بارزانی لەگەڵیدا نەبوو، پێشی وابوو كە لە قۆناغێكدا پرۆسەكە دەوەستێت، بەڵام كاتێك زانی بارزانی سورە لەسەر ئەنجامدانی ئەو كات هەوڵی زۆریدا كە بە دواخستنی ڕازی بكات، تەنانەت لە ڕۆژەكانی پێش ڕیفراندۆمدا چەند جارێك سەلاحەدین بەهادینی راسپارد كە بارزانی پەشیمان بكاتەوە، بەڵام هەوڵەكانی ئەویش بۆ پەشیمانكردنەوەی سودی نەبوو.


لەدوای ڕیفراندۆم و شكستی 16ی ئۆكتۆبەر قۆناغێكی تاوە هاتە كایەوە. پەیوەندیە هەرێمیەكانی حكومەتی هەرێم و دراوسێكانی بەتەواوی تێكچوو، نێچیرەڤان بارزانی دوای لە سەلاحەدین بەهادین كرد دۆستایەتیان لەگەڵ توركیا و بەرپرسانی، بەكاربهێنن تا رەجەب تەیب ئەردۆغان ڕازی بكەن كە سیاسەتێكی نەرمتر بەرامبەر بە حكومەتی هەرێم پیادە بكات.


لەمڕوەشەوە یەكگرتوو لە ڕێگەی د.عەلی قەرەداغی و راشد غەنوشیەوە قسەیان لەگەڵ ئەردۆغان كرد. لە وەڵامدا ئەردۆغان وتبوی بارزانی پرسی پێنەكردوم بۆیە زۆر لێی توڕەم.

كاتێكیش كە فشارەكان لەسەر هەرێم زیادیانكرد بۆ دەستلەكاركێشانەوەی بارزانی، سەختبوو یەكێك پێشنیاری وازهێنانی بخاتە بەردەست، لەم كارەشدا سەلاحەدین بەهادین فریای نێچیرڤان بارزنی كەوت. سەلاحەدین بەهادین چەند جارێك بۆ ئەو مەبەستە سەردانی كردو قەناعەتی پێكرد كە واز لە پۆستی سەرۆكی هەرێم بهێنێت و پۆستەكە جێبهێڵێت، بە بەهانەی كەمبونەوەی گوشارەكان لەسەر هەرێم و خودی خویشی، دوای چەند دانیشتنێك بارزانی بە داواكاریەكە ڕازی بوو بەمەرجی ئەوەی گۆڕان و نەیارەكانی لەسەری نەكەنە هەڵا لە راگەیاندنەكانەوە. سەلاحەدین بەهادین بۆ ئەو بابەتی بەڵێنی لە عومەری سەید عەلی و بزوتنەوەی گۆڕان وەرگرت تا پرۆسەكە بە هێمنی تێپەڕێت.

،،

لەكاتێكدا نەیارەكانی یەكگرتوو بە سیاسەتی ئەم دوایەی سەلاحەدین بەهادین دەڵین تەسلیم بون، ئەو پێی وایە ئەوەی كردویەتی مناوەرەیەكی سەركەوتوو بوە كە بە پلەی یەكەم توانیویەتی بە یەكدەنگی و یەكپارچەیی حیزبەكەی بهێڵێتەوە لەسەردەمێكدا كە مەترسی پارچە پارچەبوون لە هەمووكات زیاتر بووو لێی.

هەر لەو سەروبەندەدا سەلاحەدین بەهادین ئیمزای لەسێدارەدانی بكوژەكانی مەلا هۆشیاری لە بارزانی وەرگرت، كە تەنها ئیمزای بارزانی مابوو بۆ دەرچونی فەرمانی لە سێدارەدانیان.


بەڵام بڕیاری وازهێنانەكە بۆ پاراستن و باڵەكەی مەسرور بارزانی قبوڵكردنی سەخت بوو. چونكە جگە لەوەی كە دەیزانی ئەم كارە بەمانای كۆتایهاتنی سەردەمی باوكی دێت، لە هەمان كاتیش دەیزانی كە دەسەڵاتەكانی خۆیشی كەم دەبنەوە و دەسەڵاتەكانی نێچرڤان زیاتر دەبن.


مەسرور بارزانی چەند جارێك ئەو دەستلەكاركێشانەوەیە دواخست، تا لە كۆتایدا بارزانی بەبێ گوێگرتن لە مەسرور دەستلەكاركێشانەوەكەی ڕاگەیاند.ئەوەبوو ئێوارەی كۆبونەوەكەی پەرلەمان دۆخێك لە هەولێر دروستكرا كە لەتەقینەوەوە نزیك بوو، هەڵكوتانە سەر پەرلەمان و پەلاماردانی پەرلەمانتاران و راگەیاندنكاران و دامودەزگاكانیان. ئەوەی ئەو شەوە ڕویدا ململانێی ناوخۆیی پارتی و شەڕی باڵەكان بوو تا نەیارەكان.


ئێستا كە سەلاحەدین بەهادین هەست بە كەمبونەوەی گوشارەكانی پارتی دەكات لەسەر حیزبەكەی لە هەوڵی ئەوەدایە وردە وردە گۆڕانكاری لە سیاسەتی حیزبەكەیدا بكات بە ئاراستەی ئاشتكردنەوە ی دەنگدەر و جەماوەرەكەی لە سلێمانی.


پێدەچێت ئەمینداری یەكگرتوو گەیشتبێتە ئەو بڕوایەی ئیتر ئێستا ئەو قۆناغەیە كە هەڕەشەی لەتكردن و زاڵبونی دەستی پارتی لەناو حیزبەكەیدا لاواز بوبێت، تا یەكگرتوو بخاتەوە سەر سكەی سیاسەتتی راستەقینەی خۆی.


لە پێش دواهەمین كۆبوەنەوەی سەركردایەتی یەكگرتوو بڕیاری ئەوە دراوە كە یەكگرتوو پشتگیری دروستكردنی حكومەتی كاتی و هەڵوەشاندنەوەی حكومەتی ئێستا بكات. لە دوا كۆبونەوەش تەنها مۆڵەتی 20 رۆژی داوە بە حكومەت بۆمانەوە تیایدا.

لەكاتێكدا نەیارەكانی یەكگرتوو بە سیاسەتی ئەم دوایەی سەلاحەدین بەهادین دەڵین تەسلیم بون، ئەو پێی وایە ئەوەی كردویەتی مناوەرەیەكی سەركەوتوو بوە كە بە پلەی یەكەم توانیویەتی بە یەكدەنگی و یەكپارچەیی حیزبەكەی بهێڵێتەوە لەسەردەمێكدا كە مەترسی پارچە پارچەبوون لە هەمووكات زیاتر بووو لێی.
لەناو ئاراستە سیاسیەكانی هەرێممدا یەكگرتووی ئیسلامی حیزبێكی پاریزگارە، نەك رادیكاڵ، هەردوو ئاراستەكە بۆ سیاسەتكردن لە ناو دونیا سیاسەتدا بونیان هەیەو هەریەكەشیان پاساوی خۆی هەیە،بۆیە كاتێك سەیری نەخشەی سیاسی كوردستان دەكەیت دەبێت ئاراستەو دیدگای سیاسی هێزەكان لەبەرچاوت ڕون بێت، ئەوانەی بە چەمكە سیاسیە رادیكاڵەكان یەكگرتوو هەڵدەسەنگێنن لە بنەرەتدا یەكگرتوویان نەناسیوە. بۆیە یەكگرتوو هەرچەند دژی سیاسەتی حكومەتی هەرێمیش نایەوێت لەگەڵیدا ئەزمونەكە بكەوێت و بڕوات،لەكاتێكدا هێزی رادیكاڵ گۆڕانكاری دەوێت بە هەر نرخێك بووە، هێزی پارێزگار زیاتر دروشمی گونجاو لەگەڵ واقیع بەرز دەكاتەوە تا دروشمی ڕادیكاڵانە و هێنانە خوارەوە لەكاتێكدا كەرەستەكانی نین.

،،

لە گێمی دووەمی یاریەكە، دەبێت سەلاحەدین بەهادین بەوردی ئاگای لە جوڵەكانى بێت.ئەگەر تا ئێستا لەبەر 60 هەزار دەنگی بادینان پەیڕەوی سیاسەتێكی تایبەتی كردوە دەبێت ئاگای لەوەش بێت لە سلێمانی نزیك بە 100 هەزار دەنگدەری هەیە. 


ئەمە وادەكات سەلاحەدین بەهادین ئامادەبێت لەكاتێكدا پێی وایە ئەزمونی سیاسی هەرێم لەژێر فشاردا خەریكە دەكەوێت،بێتە پاڵپشتی پارتی بۆ درێژكردنەوەی شەرعیەتی پەرلەمان، هەروەها دواتریش بە نوێنەرایەتی هەرێم بچێتە توركیا و كار بۆ گۆڕینی دیدگای توركەكان بكات لەسەر هەرێمی كوردستان و سەركردە سیاسیەكانی بە تایبەتی سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران.

ئەوەی تێبینی دەكرێت ئەوەیە، تا ئێستا ئەو جوڵە سیاسیانەی ئەمینداری یەكگرتوو كردویەتی لەوانەیە تەنها لە دەڤەری زەرددا بەهایان هەبێت ، بەڵام. ئەوەی ماوە بیكات ئەنجامدانی كۆمەڵێك جوڵەی سیاسیە كە لە دەڤەری سەوز و نیلیدا بەهایان هەبێت و سەرمایەگوزاری سیاسی لەسەر بكرێت .


ئێستا گێمی دووەمی یاریەكەیە، دەبێت سەلاحەدین بەهادین بەوردی ئاگای لە یاریەكە بێت.

ئەگەر تا ئێستا لەبەر 60 هەزار دەنگی بادینان پەیڕەوی سیاسەتێكی تایبەتی كردوە دەبێت ئاگای لەوەش بێت لە سلێمانی نزیك بە 100 هەزار دەنگدەری هەیە. ناچارە وەك چۆن بادینانی رازی كردووە هەنگاوێكی واش بنێت كە ئاوێك بەدڵی ئەندام و لایەنگران و تەنانەت سەركردەكانی یەكگرتوو لە دەڤەری سلێمانی بكات.

لەسەر ئاستی گشتی كوردستان گرنگە یەكگرتوو ئاگای لە وێنە گشتییەكە بێت. دەیەوێت وێنەی لەپاڵ دەسەڵاتدا بێت بە هەموو تاوانەكانیانەوە یان لەگەڵ ئۆپۆزسیۆن بە هەموو كەموكورتیەكانیانەوە؟.

یەكگرتوو كەخۆی بە داهێنەری بەرەی چاكەخوازی دەزانێت لە كوردستان ئاو دەكاتە ئاشی كام بەرەیەوە و كامەیان بەهێز دەكات؟.

لە گێمی دووەمی یاریەكەدا ئەوەی گرنگە ئەوەیە، ئایا یەكگرتوو دەتوانێت ئەو وێنەیە لەسەر خۆی بگۆڕێت بەرەیەكی فراوانی نیشتمانی لەگەڵ هێزەكانی دیكە دروست بكات؟

ئەمانە كۆمەڵێك هەڵبژاردنی كراوەن لەبەردەم ئەمینداری یەكگرتوودا كە لە گێمی دووەمی یاریەكەدا چاوەڕێ‌ دەكرێت هەنگاوی بۆبنێت و تاوڵەی یاریەكەی پێ‌ هەڵبگێرێتەوە.

 

author photo

ڕۆژنامەنوس و مامۆستای زانكۆ

سەرنوسەری دیپلۆماتیك مەگەزین

ڕۆژنامەنوسی تایبەتمەند لە ڕۆژنامەوانی بنكۆڵكاری