دانی پێدابنێن، ئەوەی ڕویدا، ساختەكاری نییە!

لەدوای 12/5 وە زەمەنێكی سیاسی نوێ‌ دەبینین

دانی پێدابنێن، ئەوەی ڕویدا، ساختەكاری نییە!

7408 خوێندراوەتەوە

هێزەكانی دەرەوەی یەكێتی و پارتی خۆیان دەخەڵەتێنن ئەگەر وابزانن ئەوەی لە 12/5 بەرامبەریان كراوە تەزویر و ساختەكاری بوە.

ئەو هێزە سیاسیەی ئەو ڕوداوە بەتەنها وەك تەزویر سەیردەكات، ئەوا هەم خۆی و هەم جەماوەرەكەی دەخەڵەتێنێت.

ئەوەی ڕویداوە هەر بەتەنها حاڵەتێكی ساختەكاری نییە لە هەڵبژاردنەكاندا، تا چاوەڕێ‌ بكەیت لەڕێگەی سكاڵاو كۆكردنەوەی بەڵگەی ساختەكاریەكانەوە بیسەلمێنیت و مافی خۆت وەربگریتەوە.

،،

ئەوەی ڕویداوە هەر بەتەنها حاڵەتێكی ساختەكاری نییە لە هەڵبژاردنەكاندا، تا چاوەڕێ‌ بكەیت لەڕێگەی سكاڵاو كۆكردنەوەی بەڵگەی ساختەكاریەكانەوە بیسەلمێنیت و مافی خۆت وەربگریتەوە.

ئەوانەی خۆیان میدیاكانیان و جەماوەرەكەیان بەم كارەوە سەرقاڵ كردووە، یان هێشتا پەیامەكەیان پێ‌ نەگەیشتوە، یان خۆیان لەمانا مەترسیدارەكانی دەدزنەوە.

نەخێر، بەهەموو پێوەرێك ئەوەی ڕویداوە ساختەكاری هەڵبژاردن نییە، بەڵكو سەپاندنی دۆخێكی سیاسی نوێیە بە زەبری هێز و بەبەهانەی هەڵبژاردنەوە.

ساختەكاری هەڵبژاردن، بە هەر قەبارەیەك بێت، ڕێ و شوێنی خۆی هەیە و تا ئەو كاتە دەخوات كە ئاشكرا نەبێت، بەڵام ئەوەی كە ڕویداوە وەك ڕۆژی ڕۆشن دیارە چییە، تەنانەت لەهەندێ‌ باردا نایشارنەوە و بێ‌ منەتن لە دەرئەنجامەكانی.چونكە دەزانن بەزەبری هێز دەتوانن بیسەپێنن و پارێزگاری لێ‌ بكەن.

ئەوەی ڕویداوە تەزویر نییە، ئەوەی پێی وابێت ئەوە تەنها تەزویرە هێشتا خاوەنی سەلیقەی سیاسی نییە.


بەڵكو لە راسترین واتایدا ئەوەی ڕویداوە سەپاندنی دۆخێكی نوێی سیاسیە لە هەرێمی كوردستاندا.

لەدوای 12/5 وە كارەكتەرێكی سیاسی نوێ‌ داخڵی كاری سیاسی دەبێت بەشێوەیەكی پراكتیكی، ئەویش پاڤێڵ تاڵەبانییە.

،،

12 ئایار، سەرەتای دەركەوتنی زەمەنێكی سیاسی نوێیە لە هەرێمی كوردستان كەدەشێت ناوی بنێین زەمەنی پاڤێڵ تاڵەبانی.

دۆخی سیاسی كوردستان لەدوای هاتنە ناوەوەی ئەم كارەكتەرە سیاسیەوە چیتر زەمەنی سیاسەتی نەرم نییە وەك زەمەنی تاڵەبانی باوك، بەڵكو بردنە پێشەوەی خەونی سیاسی و دۆخی سیاسیە لەڕێگەی ڕێكەوتن و سەفقەی سیاسیەوە.


12 ئایار، سەرەتای دەركەوتنی زەمەنێكی سیاسی نوێیە لە هەرێمی كوردستان كەدەشێت ناوی بنێین زەمەنی پاڤێڵ تاڵەبانی.

دۆخی سیاسی كوردستان لەدوای هاتنە ناوەوەی ئەم كارەكتەرە سیاسیەوە چیتر زەمەنی سیاسەتی نەرم نییە وەك زەمەنی تاڵەبانی باوك، بەڵكو بردنە پێشەوەی خەونی سیاسی و دۆخی سیاسیە لەڕێگەی ڕێكەوتن و سەفقەی سیاسیەوە.

یەكەمین تەلەفۆنی پاڤێڵ تاڵەبانی بەچەند كاتژمێرێك دوای داخستنی بنكەكانی دەنگدان لە ئێوارەی 12 ی ئایار بۆ عومەری سەید عەلی ڕێكخەری گشتی بزوتنەوەی گۆڕان، هەر بەتەنها گلەیی نەبووە، بەڵكو هەڕەشەی قبوڵكردنی ئەو دۆخە نوێیەش بوە كەلەدوای 12ی ئایارە وە دێتە گۆڕێ‌.

ئێستا كە هێزەكانی دەرەوەی یەكێتی و پارتی دەڵێن ئەنجامەكە رەتدەكەنەوە و دەنگی دزراوی دەنگدەرانیان دەگەڕێننەوە، دەبێت پێمان بڵێن چۆن؟ لەڕێگەی كۆمسیۆن و دادگاوە؟ لەڕێگەی بەغدا یان ئێران و ئەمریكاوە؟

،،

پێشتر نەوشیروان موستەفا وتبوی" هەڵبژاردن شاڕێی گۆڕانكاریە"، ئەمەش بەمانای ئەوەی تەنها هێزی دیموكراسی بەسە بۆ گۆڕین، لەدیدی بەرهەم ساڵحدا لەپاڵ دەنگی خەڵك دوو خاڵی دیكە هەن كە دەبێت حسابیان بۆ بكرێت ئەوانیش پەیوەندی نێودەوڵەتی و نزیكی لەهێزی چەكدارەوە. بەڵام لەئاستی عەمەلیدا تائێستا پەیوەندییە نێودەوڵەتیەكانی بەرهەم ساڵح نەیتوانیوە شتێك بكات.

ئێستا كاتی ئەوەیە هێزەكانی دەرەوەی یەكێتی و پارتی بەتایبەت گۆڕان و هاوپەیمانی كە بەڵێنی ئەوەیاندا ئەگەر هەڵبژاردنیان بردەوە دەسەڵات لەیەكێتی و پارتی وەردەگرن، بەلایەنگرانیان بڵێن بە چی ڕیگەیەك دەنگە دزراوەكانیان بەدەستدەهێننەوە.


هەتائێستا ئەو پرسیارە لەلای لایەنگر و دەنگدەرانی ئەو شەش لایەنە بە ناڕونی ماوەتەوە ئەو ڕێگەیە چییە كە بەهۆیەوە دەنگە دزراوەكان دەگەڕێننەوە.

پێشتر نەوشیروان موستەفا وتبوی" هەڵبژاردن شاڕێی گۆڕانكاریە"، ئەمەش بەمانای ئەوەی تەنها هێزی دیموكراسی بەسە بۆ گۆڕین، لەدیدی بەرهەم ساڵحدا لەپاڵ دەنگی خەڵك دوو خاڵی دیكە هەن كە دەبێت حسابیان بۆ بكرێت ئەوانیش پەیوەندی نێودەوڵەتی و نزیكی لەهێزی چەكدارەوە. بەڵام لەئاستی عەمەلیدا تائێستا پەیوەندییە نێودەوڵەتیەكانی بەرهەم ساڵح نەیتوانیوە شتێك بكات.


هەرچی دروستكردنی قوڵاییە لەناو هێزی چەكدار و نزیكییە لە هێزی چەكدار، بە دەقیقی نازانرێت ئەو نزیكایەتیە تا چ ڕادەیەكە، ئایا هێشتا سۆزی فەرماندە سەربازیەكانی ماوە یان ئەوانیش رازیكراون و دوركەوتونەتەوە.

لەوانەیە چیتر گەڕان بەدوای كۆكردنەوەی بەڵگە بۆ سەلماندنی ساختەكاریەكانی هەڵبژاردن كات بەفیڕۆدان بێت، لەكاتێكدا كەسێك نییە سكاڵا وەرگرێت.

كۆمسیۆنی هەڵبژاردنەكان بۆخۆی بەشێكی سەرەكیە لە یاریەكە، ئێران هێزی پشتەوەی ئەنجامدانی ساختەكاریەكەیە، حكومەت لەلایەك دەسەڵاتی نیە و لەلایەكی دیكە چاوی لەوەیە لەگەڵ لایەنە براوەكان ڕێكەوێت بۆ ویلایەتی دوەم، پەرلەمانی عێراق پێیویستی بە دەنگی زۆرینەیە و زۆرینەش ئەوانەن كە تەزویر لە بەرژەوەندیان كراوە. ئەمریكا چاوی لە ئارامی و ئیستیقراری عێراقە و كوردستان شتێكی بچوكە كە جێگای بایەخ نییە بۆی.

،،

شەش لایەنەكە لەبارێكی تەواو ئیحراجكەردان، یان ڕازیبونە بەو كودەتایەی كراوە و ملدانە بۆ قۆناغێكی نوێی سیاسی كە تیایدا بەزەبری هێز بابەتەكان یەكلایی دەكرێنەوە، یان هاتنە سەر شەقام و تەنانەت بیركردنەوەیە لە هێزی چەكداری.

تەنها شتێك ئەمریكی و ئێرانیەكان لەبارەیەوە ڕێك بن بریتییە لە ئیستیقراری ناوچەكە. لەوانەیە بەشێك لە هۆكاری بێدەنگی ئێرانی و ئەمریكیەكان ئەوەبێت وەك هاوڕێیەكی ڕۆژنامەنوس وتی، لەدیدی ئێرانی و ئەمریكیەكاندا ئەو لایەنانەی كە دەنگیان دزراوە ئیستیقراریان پێ‌ تێك نادرێت، هەربۆیە بەبێ‌ سڵەمینەوە یان بەشدارن لەوەی كە كراوە یان بێدەنگیان لێكردوە.

ئێمە نازانین بەدروستی ئەو هێزانەی كە داوای دەنگەكانیان دەكەن دەبێت چی بكەن، بەڵام دەزانین كە خۆشیان گەیشتونەتە ئەو باوەڕەی ئەوەی ڕویدا تازە تێپەڕیوە و بە كۆمسیۆن و سكاڵا ناگەڕێتەوە.


ئەوەشی لە ڕاگەیاندنەكانەوە دەیڵێن سەبارەت بە گەڕانەوەی دەنگی دزراوی دەنگدەرانیان هەر تەنها بۆ ڕازیكردنی دەنگدەرانیانە و بۆئەوەیە بەتەواوی نائومێد نەبن.


شەش لایەنەكە لەبارێكی تەواو ئیحراجكەردان، یان ڕازیبونە بەو كودەتایەی كراوە و ملدانە بۆ قۆناغێكی نوێی سیاسی كە تیایدا بەزەبری هێز بابەتەكان یەكلایی دەكرێنەوە، یان هاتنە سەر شەقام و تەنانەت بیركردنەوەیە لە هێزی چەكداری كە لەوانیە دەسەڵات ئەوەشی پێ ناخۆش نەبێت و خۆی بۆ ئامادەكردبێت.


لەحاڵێكی لەم جۆرەشدا ئەوەی كە جوڵەی تێدا دەكرێت تەنها پارێزگای سلێمانی دەبێت و لایەنەكان لەهەولێر و دهۆك بەسنگی ڕوتی دەنگدەرانیانەوە ناتوانن ڕوبەڕوی دەسەڵات ببنەوە.

لەوانەیە پاڤێڵ تاڵەبانی و سەركردەكانی دیكەی یەكێتی پێیان خۆش بێت ئەم پەیامە بەڕونی بگات، لە زەمەنی سیاسی ئەودا چیتر یاریەكان لەسەر ڕێساكانی پێشویان بەڕێوەناچن، بەڵكو چیتر هێز و سەفەقەی سیاسی یاریەكان یەكلایی دەكەنەوە.

بەدیدی ئێمە پاڤێڵ تاڵەبانی دەیەوێت تا دوا جێگا ئیستیفزازی ئەو لایەنانە بكات و فەحسی ئەوە بكات دواپلەی توڕەبون و وەڵامدانەوەیان تا كوێ‌ بڕدەكات.

 

author photo

ڕۆژنامەنوس و مامۆستای زانكۆ

سەرنوسەری دیپلۆماتیك مەگەزین

ڕۆژنامەنوسی تایبەتمەند لە ڕۆژنامەوانی بنكۆڵكاری