دیپلۆماتیك نامەیەكی موستەفا زەڵمی بۆ سەرۆكی حكومەت ئاشكرا دەكات

"كوردستانم لەسەر تاپۆ بكەیت، یەك حوكمی شەرعی ناگۆرم"

دیپلۆماتیك نامەیەكی موستەفا زەڵمی بۆ سەرۆكی حكومەت ئاشكرا دەكات

2563 خوێندراوەتەوە

پاش ئەوەی لەسەر داوای سەرۆكی حكومەت دوای چەندین ساڵ غەریبی موستەفا زەڵمی وەك زانایەكی كورد لە بەغداوە دەگەرێتەوە هەرێمی كوردستان و دەبێتە راوێژكاری سەرۆكی حكومەت بەڵام بە سەرۆكی حكومەت رادەگەیەنێت "هەموو كوردستانم لەسەر تاپۆ بكەیت یەك حكومی شەرعی ناگۆرم و ئەوەی حەقە دەیڵێم" و لەنامەیەكیشدا داوا لە حكومەت دەكات چاودێری وتاری هەینی بكرێـت تا مەلاكان بەناوی دینەوە خورافە بڵاو نەكەنەوە.


پاش ئەوەش زەڵمی لەنزیكەوە ئاگاداری كارو بارەكانی حكومەت دەبێت و هەست بە كەموو كورییەكان دەكات نامەیەكی 19 خاڵی ئاراستەی حكومەت دەكات و چەندین مەترسی دەخاتە روو كە ئەمرۆ هەرێمی كوردستان بەدەستیانەوە دەناڵێنێت، بۆیە دبلۆماتیك مەگەزین بە گرنگی دەزانێت هەندێ لەو خاڵ و پێشنیارانە خوێندنەوەیان بۆ بكات وە بۆ خوێنەریان بخاتە روو ئەوانیش:

یەكەم: كردنەوەی پەیمانگای دادوەری دوور لە بەغدا


لەسەرەتای نامەكەدا و لەیەكەم خاڵدا زەڵمی پشت بەست بە ئەزموونی حەفتا ساڵی كاروباری لە نێوان شەریعەت و یاسا داوا لە سەرۆكی حكومەت دەكات كە پەیمانگایەكی دادوەری لە هەولێر بكاتەوە و دەستبەرداری بەغدا بن تاكو نەوەیەكی دادوەری لێهاتوو لەهەرێم پێ بگەیەنن.
موستەفا زەڵمی لەنامەكەشدا باس لەوەش دەكات كە هەستاوە بە ئامادەكردنی پرۆژە یاسای ئەم پەیمانگایەو و پێش شەش مانگ ئاراستەی سەرۆكی حكومەتی كردووە بۆ جێ بەجێكردنی.

 

دووەم: رزگار بوون لە فرە فتوایی و فرە مەزهەبی


موستەفا زەڵمی لە سۆنگەی هەستكردن بە فرە فتوایی و فرە رایی دژ بەیەك لە پارێزگاو قەزاو شوێنە جیا جیاكان كە هەركەسە بۆ خۆی و بە بەرژەوەندی خۆی فتوا دەدات داوا دەكات لیژنەیەكی ئاینی یەكگرتوو بۆ فەتوا پێك بهێنرێت كە مەڵبەندەكەی لە هەولێر بێت تا رزگاریان بێت لەو فتوایانەی كە دژن لەگەڵ قورئانی پیرۆزو سووننەتی پێغەمبەر و یاسای باری كەسێتی.

،،

كۆلێژێكی یاسای ئێواران تایبەت بە كادرانی سیاسی بكرێتەوە تاكو هۆشیار ببن لە رووی یاساییەوە هەروەك زەڵمی دەشڵێت: "یاساو سیاسەت دوو لایەنن كە هەردووكیان لایەكی تر تەواو دەكات و بەبێ یەك نایانكرێت."

  

وێنەی سەرۆكی حكومەت كاتێك وەك رێزێك بۆ زەڵمی لەسەر چۆك لەبەردەمیدا دادەنیشت.

 

سێیەم: یاساو سیاسەت

ئەو پرۆفیسۆرە كۆچكردووە لە نامەكەیدا بۆ سەرۆكی حكومەت كە مێژووەكەی دەگەرێتەوە بۆ ساڵی 2009 نزیكەی دە ساڵێك بەر لە ئێستا، داوا دەكات كە كۆلێژێكی یاسای ئێواران تایبەت بە كادرانی سیاسی بكرێتەوە تاكو هۆشیار ببن لە رووی یاساییەوە هەروەك زەڵمی دەشڵێت: "یاساو سیاسەت دوو لایەنن كە هەردووكیان لایەكی تر تەواو دەكات و بەبێ یەك نایانكرێت."


چوارەم: كردنەوەی خول بۆ مەلاكان


هەمیشە زەڵمی قسەی هەبووە لەبارەی ئاستی هۆشیارو تێگەشتنی مەلاكان (زانای ئایینی) بۆیە داوای كردووە لە سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان خول و دەورە بكرێتەوە بۆ مامۆستایانی ئایینی و تێیدا وانەی باری كەسێتی و كاروباری خێزان بوترێتەوە دوور لە دەمارگیری مەزهەبی و خۆبەستنەوە بە تاكە مەزهەبێكەوە.
هەمیشەی ئاماژەی بەوەش كردووە كە زانای ئایینی تاكو یاسا نەخوێنێت ناتوانێـت بەتەواوی لە هەندێ دەقی شەرعی و بابەتی میرات بگات بۆیە پێویستە لە رووی یاساییەوە باشتر بزانن.

 

،،

چاودێری وتاری ئاینیی رۆژانی هەینی تا دوور بێت لەخورفات‌و لەگەڵ كێشەكانی خەڵكیدا ببن‌و چارەسەری ئاینی بۆ بخەنە روو.

 

 

پێنجەم: چاودێری وتاری هەینی

هەرچەندە پرۆفیسۆر موستەفا زەڵمی خودی خۆی مەلا بووە و پەروەردەی دەستی حوجرە بووە و ماوەیەكی زۆریش مەلایەتی كردووە و وتاربێژی مزگەوت بووە بەڵام لەنامەكەدا دەڵێـت: " چاودێری وتاری ئاینیی رۆژانی هەینی تا دوور بێت لەخورفات‌و لەگەڵ كێشەكانی خەڵكیدا ببن‌و چارەسەری ئاینی بۆ بخەنە روو."
هەرچەندە ئەم بابەتە لای زۆرێك لە زانایانی ئایینی بە ئاسانی هەزم ناكرێت و لەماوەی یەك دوو ساڵی رابردوودا وەزارەتی ئەوقاف ویستی بەناوی چاودێریكردنەوە سانسۆر بخاتە سەر وتاری مەلاكان و وتارەكانیان سنووردار بكات بەڵام تا ئێستا نەتوانراوە ئەو كارە بەتەواوی بكرێت.

.

شەشەم: رێگریكردن لە هەندێ دامەزراوە كە بوون بە چایخانە

هەر لە درێژەی نامەكەیدا موستەفا زەڵمی بۆ حكومەت، لەبەرامبەر رێگریكردن لە بڵاو بوونەوەی خورافە داواش دەكات هەندێ دامەزراوە و رێكخراو كە بە بیانووی رێگرتن لە بڵاوبوونەوەی خورافەو توندرەوی درووست بوون بەڵام جگە لەوەی بوون بە چایخانەو قاوەخانە بۆ كات بەسەر بردن هیچ شتێكی دیكە نین بۆیە داوا دەكات دابخرێن و چاوێكیان پێدا بگێردرێتەوە. و ئەوەش قەدەغە بكرێت كە بەم بیانوەوە لە راگەیاندنەكانەوە سوكایەتی بە حورمەتی ئاین بكرێت و بەناوی ئازادییەوە شتی بەرەڵایی (خلاعی) پەخش بكرێت، لەبەردەم دوژمن یەكتر بشكێنین و دڵی دوژمن خۆش بكەین.

 

سەردانی سەرۆك كۆمار بۆ لای موستەفا زەڵمی

 

حەوتەم: پارێزگاری لە سامانی گشتی

لەیەكێك لە خاڵەكانی دیكەی نامەكەیدا داوا دەكات بە بیانووی بەستنی كۆر و كۆنفرانسەوە، پێویست ناكات وەزارەتەكان ئەو هەموو پارەیە بە فیرۆ بدەن و خواردن و خواردنەوە و میوە شتی زیادە پێشكەش بكەن، لەكاتێكدا ئەسڵی كارەكە بۆ ئەوەیە چۆن لە رووی فكری و رۆشنبیرییەوە سوود بە كۆمەڵگە بگەیەنرێت نەوەكو لە رووی مادییەوە زەرەری لێ بدەیت.

 

،،

موچەی وەزیر یاخود ئەندام پەرلەمان لێرە زیاترە لەموچەی سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا كەبەدەوڵەمەندترین‌و گەورەترین وڵاتە لەجیهاندا.

 
هەشتەم: كەمكردنەوەی موچەی وەزیرو ئەندام پەرلەمانەكان

لە خاڵەكانی كۆتایی نامەكەدا موستەفا زەڵمی باس لە حاڵەتێك دەكات كە ئەمرۆ هەرێمی كوردستان پێوەی دەناڵێنێت ئەویش بابەتی موچەخۆری بندیوارو موچەی پلە تایبەتەكان كە لەم بارەشەوە حكومەت پرۆژەیەكی چاكسازی رەوانەی پەرلەمان كردووە بۆ گفتوگۆ كە ئەمرۆ بووتە جێگەی را جیاوازی نێوان لایەنە سیاسییەكان لەپەرلەمان.


زەڵمی داوا لە سەرۆكی حكومەت دەكات كە ژمارەی وەزیرو بریكارو راوێژكار و بەرێوەبەرە گشتییەكان كەم بكاتەوە چونكە بە نیشانەیەكی دواكەوتووی دەزانێـت و پێشی وایە لەسەر حسابی میللەت هەندێك خۆش دەژین و دواتر خانەنشین دەبن.


هەروەها داوای كەمكردنەوەی موچەی وەزیر‌و ئەندام پەرلەمانەكان دەكات، دەشڵێت " موچەی وەزیر یاخود ئەندام پەرلەمان لێرە زیاترە لەموچەی سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا كەبەدەوڵەمەندترین‌و گەورەترین وڵاتە لەجیهاندا."
هەروەها داوای برینی موچەی ئەوانە دەكات كە زیاد لە موچەیەكیان هەیە و بوون بە بار بەسەر حكومەتی هەرێمی كوردستانەوە.

 

لەكۆتایی نامەكەدا دەشڵێت: " زیاتر لەسی دانراوم هەیە لەشەریعەت‌و یاسادا كەبەشێوازێكی نوێی سەردەمیانە نوسراون‌و هەندێك لەو دانراوانەم مەنهەجن لەزانكۆكانی عێراقدا، داواكارم چاپ كرێنەوە‌و بەخۆرایی دابەش بكرێن بەسەر مامۆستایانی ئاینی‌و یاسا ناساندا تاسوودی بۆ هەمووان هەبێت."

.....

 

تێبینی: مێژووی ئەم نامەیەی خوالێخۆشبوو موستەفا زەڵمی كە ئاراستەی خودی نێچیرڤان بارزانی وەك سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستانی كردووە دەگەرێتەوە بۆ (30/6/2009).

 

author photo

ماسته‌ر له‌ زانسته‌ رامیارییه‌كان

ئه‌ندامى كاراى سه‌ندیكاى ڕۆژنامەنووسانی کوردستان