ئەو خاتوونە گەنجەی، لە پشتی پەردەوە وڵات بەرێوە دەبات

خوشكەكەی سەرۆكی كۆریای باكور رێكخەری پەیوەندییە دبلۆماسییەكان

ئەو خاتوونە گەنجەی، لە پشتی پەردەوە وڵات بەرێوە دەبات

3099 خوێندراوەتەوە

.

دەركەوتنی گەنجێكی دیكتاتۆر

 
دوای ئەوەی سەرۆكی كۆریای باكور ( كیم جون ئیل)ی باوك، لە رۆژەكانی كۆتایی تەمەنی نزیك بوویەوە، كورە بچوكەكەی بەناوی (كیم جون ئون) كاری لەسەر ئەوە دەكرد چۆن دوای باوكی ببێتە سەرداری وڵات، بۆ ئەم کارەش پشتى تەواوى بە خوشکە بچوکەکەى بەست.!


هەر بۆیە دوای مردنی باوكی ساڵی 2011 هاتە سەر كورسی حوكم و دەستی كرد بە بەرێوەبردنی وڵات، بەڵام ئەوەی جێگەی سەرنج بوو جیاواز لە باوكی بە بەرنامە و ستراتیژێكی نوێوە هەرچی كەس و دۆستە نزیكەكانی خۆی بوو نزیكی كردنەوە لە دەسەڵات و دۆست و یارەكانی باوكی بە توندترین شێوە لەناوی بردن و سزای دان.

دەكرێت ئەمانەی پێشەوە ناو بنێین سەرەتای دەركەوتنی گەنجێكی دیكتاتۆر لەیەكێك له دوو كۆریاكەی جیهان، كە كۆریای باكورە.

 

كیم جون ئیل، سەرۆكی پێشووی كۆریای باكوور

،،

سەرۆكە گەنجەكە، دوای مردنی باوكی كۆمەڵێك كەسی بەنهێنی درووست كرد تاكو لەپشتی پەردەوە هاوكاری بن، رەنگە هۆكارەكەشی زۆرتر بۆ ئەوە بگەرێتەوە هەستی بەوە كردبێـت كە ئەو تەمەنە سی ساڵییە كەمەی ئەو هی ئەوە نەبێت بتوانی بەتەنها كۆنترۆڵی ناوخۆو دەرەوەی وڵات بكات.

 


هاوكارانی پشتی پەردە:

 سەرۆكە گەنجەكە، دوای مردنی باوكی كۆمەڵێك كەسی بەنهێنی درووست كرد تاكو لەپشتی پەردەوە هاوكاری بن، رەنگە هۆكارەكەشی زۆرتر بۆ ئەوە بگەرێتەوە هەستی بەوە كردبێـت كە ئەو تەمەنە سی ساڵییە كەمەی ئەو هی ئەوە نەبێت بتوانی بەتەنها كۆنترۆڵی ناوخۆو دەرەوەی وڵات بكات. بۆیە زیرەكانە توانی سوود لە هاوكارانی پشتی پەردە وەر بگرێـت و راوێژیان پێ بكات لە بەرێوەبردنی وڵات.

 

خوشكێك لە پشتی پەردەوە چاوی لە براكەیەتی:

 (كیم یو جون)ی تەمەن سی ساڵ، یەكێك دەبێت لەو كەسانەی كە هاوكارێكی جدی و خەمخۆرێكی باشی سەرۆكی وڵات دەبێت. ئەم خاتوونە گەنجە كە خوشكی سەرۆكی كوریا باكورە، هەرچەندە ئەوكاتە تەمەنی زۆر كەم دەبێـت و تەنها  27 ساڵ دەبێت. بەڵام سەرۆك متمانەیەكی تەواوی پێ دەكات و دەسەڵاتێكی رەهای پێ دەدات و دەیكات بە راوێژكاری خۆی تاكو لە پشتی پەردەوە هاوكاری براكەی بێت.

 
هێندە دەسەڵاتەكانی ئەو خاتوونە گەنجە فراوان بوون، بە تاكە ژنی دەسەڵاتدار ناو دەبرێـت لە كوریای باكور تەنانەت دەسەڵات و رەمزیەتی ژنی سەرۆكیش كە دەكاتە براژنی و شاژنی وڵات، تێ دەپەرێنێت و دەبێـتە ژنی یەكلاكەرەوەی كێشەكان و قسەی كۆتایی و جدی هەبێت لە رووداوەكان.

 

دەركەوتنی كیمی خوشك، لەگەڵ براكەی كە سەرۆكی كۆریای باكوورە

 

كارە گرنگ و دبلۆماسییەكان خوشكەكەی سەرۆك:

 


یەكەم: هاوكاریكردنی براكەی تا ببێـتە سەرۆك


لە سەرەتای دەركەوتن و هاتنە سەر كورسی دەسەڵاتی براكەی، كیمی بچوك بە تەمەنێكی كەمەوە توانی هاوكارێكی باشی براكەی بێت لە پروپاگەندە و ریكلام كردن تاكو ببێتە سەرۆكی وڵات دوای مردنی باوكیان.

 
دووەم: رێگە نیشاندان لە پشتی پەردەوە

هەمیشە كیمی خوشك لە پشت پەردەوە رێگە دادەنێـت بۆ براكەی تاكو چی بكات و چی نەكات و چۆن بێت لەگەڵ خەڵكیداو چۆن كەسێكی كۆمەڵایەتی و كراوە بێت و لەبەردەم كەناڵەكانی راگەیاندان چۆن بە كەسێكی بەهێز دەركەوێت.

 

،،

بەڵام كیمی بچوك توانی چاوپێكەوتن و دیدارێكی مێژووی لەنێوان براكەی و سەرۆكی كۆریای باشور رێك بخات دوای ئەوەی كە بۆ كردنەوەی ئۆڵۆمپیاد لە كۆریای باشور بانگهێشت كرابوو، توانی ئەم دیداره مێژووییە رێك بخات.

 

 

سێیەم: شكاندنی بەستەڵەكی هەردوو كۆریا بەدەستی ژنێك

یەكێكی دیكە لە كاره گرنگە و مێژووییەكانی خوشكەكەی سەرۆك كە بۆ وڵات و براكەیی كردبێت، تواندنەوەی بەستەڵەكی چەندین ساڵەی نێوان هەردوو كۆریاكە بوو كە بۆ ماوەی زیاد لە 60 ساڵ و بەتایبەتی لەدوای سەرهەڵدانی شەری ناوخۆ لەنێوانیان ساڵی 1953 ئەم دوو وڵات پەیوەندیەكانیان بە ئاستێكی زۆر خراپدا تێ دەپەرین و تا ئاستی دوژمنایەتی دەرۆشت.

 

سەردانیكردنی كیم بۆ كۆریای باشوور

 
بەڵام كیمی بچوك توانی چاوپێكەوتن و دیدارێكی مێژووی لەنێوان براكەی و سەرۆكی كۆریای باشور رێك بخات دوای ئەوەی كە بۆ كردنەوەی ئۆڵۆمپیاد لە كۆریای باشور بانگهێشت كرابوو، توانی ئەم دیداره مێژووییە رێك بخات.

 
چوارەم: ئەمریكا و كۆریای باكور

هەر ئەم خاتوونە گەنجە توانی لە رێگەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی لەگەڵ ئەمریكا چاوپێكەوتن و دیدارێكی دیكەی مێژووی بۆ براكەی ساز بكات ئەویش كۆبوونەوەی سەرۆكی كۆریای باكوور لەگەڵ سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا دۆناڵد ترەپ بوو، كە ئەم رۆژانە دەنگدانەوەیەكی گەورەی هەبوو لەجیهاندا و بەرای شارەزایان دەكرێت دوای ئەو دیدارە لەنێوان دوو سەرۆكی دیاری جیهان شتی جیاواز بێتە ئاراوە.

 
پێنجەم: رۆح سووك بەڵام گیر


شارەزایان بە كیمی بچوك دەڵێن: " كچێكی رۆح سووك و كراوە، بەڵام گیرە و درەنگ خۆی دەدات بەدەستەوە." ئەم سیفەتە وایكردووە كە نەهێڵێت كۆریا رووبەرووی ئابڵوقەو داخران ببێته وه و چەندین گرێبەست و پەیوەندی لەگەڵ كۆمپانیا زەبەلاحەكانی جیهاندا ببەستێت.

 

كیم، لەكاتی رێكەوتن لەگەڵ یەكێك لە كۆمپانیاكان

 

 

"سەرۆك گوومان لە سێبەری خۆشی دەكات"

 كاتێك باوكی دەمرێت، و سەرۆكە گەنجەكە هاتە سەرحوكم, گومانی لەهەموو كەس هەبوو بەتایبەت نزیكەكانی باوكی، پێ دەچێت ئەو قسە راست بێ كە "سەرۆك گوومانی لە سێبەرەكەی خۆشی دەكرد"بۆیە سەرۆك لیستێكی رەشی كردەوە بۆ ئەو كەسانەی كە گومانی لێ دەكردن تاكو لە سێدەرایان بدات.

و هەندێ لەو كەسانە بە دەستی خۆی لەناوی بردوون بۆ نموونە مام و ژنی مامی و وەزیری ئاسایشی ناوخۆ لە رێگەی (قازفە ) و تۆپی دژە فرۆكە لەبەرچاوی خەڵكی بەدەستی خۆی لەناوی بردوون، لەگەڵ سەدان كەسی دیكە كە نزیك بوون لەم كەسانەوە و گوومانی خیانەت و جاسوسی لێكردوون.

 

،،

كیمی خوشك تاكە كەسێك دەبێت لە بنەماڵەكەیان كە سەرۆك گوومانی لێ نەكات و لەبری خستنە ژێر پەتی سێدارە، لە كۆشكی پاشەیەتیدا هەموو دەسەڵاتێكی پێ بدات.

 


بەڵام، بەهۆكاری ئەوەی سەرۆك و خوشكەكەی هەر لە منداڵییەوە پەیوەندییان زۆر خۆش دەبێت و پێكەوە زانكۆ تەواو دەكەن لە ئوسترالیا و پێكەوە یاری باسكەو هەندێ وەرزشی دیكەیان كردووە وە هەمیشە پێكەوە بوون، بووەتە هۆی ئەوەی پەیوەندییەكەیان بەهێز بێت و هەمیشە هاوكاری یەك بن، و كاتێك براكەشی دەبێـتە سەرۆك كۆمەڵێك كاری گرنگی بۆ بكات، بۆیە كیمی خوشك تاكە كەسێك دەبێت لە بنەماڵەكەیان كە سەرۆك گوومانی لێ نەكات و لەبری خستنە ژێر پەتی سێدارە، لە كۆشكی پاشەیەتیدا هەموو دەسەڵاتێكی پێ بدات.


كیمی بچوك چوار ساڵ لە براكەی بچوكترە، و منداڵی سێیەم ژنی باوكیانە بەناوی (كو یون هوی) كە سەماكەرێك بووە باوكیان پرۆسەی زەواجی لەگەڵ ئەنجام داوە، كیم هێندە دەسەڵاتەكانی زۆر دەبن و لەپشت پەردەوە كاریگەی تەواوی لەسەر براكەی و وڵات دەبێت، هەندێ كات بەهۆكاری نەخۆش كەوتنی براكەی بەتەنها وڵاتی بەرێوەبردووە و نەیهێشتووە وڵات توشی قەیرانی بێ سەرۆكی ببێت، هەر بۆیە لای براكەی خاوەن قورسایی و رێز دەبێت.


كیم و شەیدای دەسەڵات:

 
پێ ناچێت هەموو هۆكارەكە بگەرێتەوە بۆ خودی سەرۆك كە متمانەی تەواوی بە خوشكەكەی هەبووە بۆیە لە پشتی پەردەوە كاریگەری هەبووە، بەڵكو كیم بۆ خودی خۆشی زۆر شەیدای دەسەڵات و سیاسەت بووە، هەر بۆ نموونە كاتێك ساڵی 1987 دەچێتە دەرەوە بۆ خوێندن بیر لەوە دەكاتەوە كە واز لە خوێندن بهێنێت و بگەرێتەوە بۆ وڵات تاكو لە نزیكەوە ئاگاداری ژیان و گوزەرانی وڵاتەكەی بێت و دوور نەبێت لە گۆرانكارییە ناوخۆییەكانی كۆریای باكور.


كیم، كچە نازدارەكەی باوكی و دەركەوتنی لە حزبی حاكم

 
كیمی بچووك، جگە لەزمانی دایك هەردوو زمانی ئینگلیزی و فەرەنسیش دەزانێت، و بۆ یەكەمین جار لە ساڵی 2010 لەگەڵ باوكی دەركەوت لە كۆبوونەوەیەكی حزبەكەیاندا، ئیدی لەدوای ئەوەوە كیم لەنێو حزبەكەدا كاروباری بەرێكردووە و پۆستی پێدراوە، لەسەردەمی باوكیدا نوێنەری بەرێوەبەری بەشی ریكلام و پروپاگەندە بووە لە حزبی حاكمدا.
كیم، كچێكی خۆشەویست بوو لای باوكی بۆیە هەمیشە هەوڵی ئەدا كچەكەی بهێنێتە پێشەوە و درووستی بكات، و لەكاتی مردنی باوكیشی لە پشتی براكەیەوە راوەستاوە و بەدەموچاوێكی هەڵبزركاوەوە دەگریت و ئەمە بوویە مایەی تێرامان لەلایەن چاودێران و كەناڵەكانی راگەیاندنەوە.

 

كیم و براكەی، كاتێك باوكیان مردووە و دەگرین.

 

دوای مردنی باوكیشی، براكەی نەیهێشت كیمی خوشك كەنارگیر بێت و بۆیە هەرچەنە تەمەنەكەی كەم بوو و27 ساڵ دەبوو بەڵام پۆست و پلەی پێدا و لە حزبدا پلەكەی بەرز كردەوە تەنانەت هاوسەرەكەی كیمیش پلەیەكی بەرزی سەربازی پێ درا لەنێو سوپادا.

  

،،

كیم، سەر پەرشتی هێڵەكانی ئەنتەرنێت دەكات و ناهێڵێ هەموو هێڵێك كار بكات و تەنها 28 سایتی رەسمی لە وڵاتی كۆریا رێگەیان پێ دەدات كە یەكێیكان سایتی رەسمی وڵاتە.

 

كیم، داواكاری ئەمریكییەكان:


كەواتە دەردەكەوێت كیم دەسەڵاتەكانی كورت نابنەوە تەنها لەناوخۆی وڵاتدا بەڵكو كاریگەری و دەسەڵاتەكانیشی پەلیان هاویشتووە بۆ دەرەوە وكۆمەڵێك كاری گرنگی و پەیوەندی گرنگی رێكخستووە و لەهەندێ لە رێورەسم و سەردانە گرنگەكاندا كە سەرۆكی وڵات كیم جون ئون بەشداری كردووە كیمی خوشكیش لەگەڵ براكەیدا دەركەوتووە و هاوكاری بووە.


كیم، سەر پەرشتی هێڵەكانی ئەنتەرنێت دەكات و ناهێڵێ هەموو هێڵێك كار بكات و تەنها 28 سایتی رەسمی لە وڵاتی كۆریا رێگەیان پێ دەدات كە یەكێیكان سایتی رەسمی وڵاتە.

 
ئەو فرە كاری و كاریگەرییەی كیم وایكردووە كە لە لیستی رەشدا بێت لای ئەمرییەكان و بە وردی چاودێری بكرێت. تەنانەت ساڵی 2017 واشنتۆن بریایدا هەموو ئاڵوگۆرێكی بازرگانی لەنێوان و كیم و هەر هاوڵاتییەكی ئەمریكیدا قەدەغە بكات و بیانووی ئەوەی كە كیم مافەكانی مرۆڤی نەپاراستووە.

 

author photo

ماسته‌ر له‌ زانسته‌ رامیارییه‌كان

ئه‌ندامى كاراى سه‌ندیكاى ڕۆژنامەنووسانی کوردستان