هادی عامری كێیە؟

هادی عامری كێیە؟

2039 خوێندراوەتەوە

 

 

هادی عامری و رێكخراوی بەدر:

"ئەگەر ئیمام ـ خومەینی ـ وتی سوڵح...ئه‌وه‌ سوڵح.. ئەگەریش وتی شەڕ.. ئه‌وه‌ شەڕ، چونكە ئەو نوێنەرایەتی ئیسلام دەكات"، ئەمە وتەی ساڵانی هەشتاكانی هادی عامرییە بۆ كەناڵێكی تەلەفزیۆنی تاران كاتێك شان بەشانی هێزی زەمینی ئێران لە دژی سوپای عێراق دەجەنگا،

كەچی ئێستا جگە لەوەی وەزیری خانەنشینی عێراق و سەرۆكی رێكخراوی بەدرە، یەكێكە لە دیارترین فەرماندە ئەمنییەكانی عێراق، زۆرجاریش وەك سەرپەرشتیاری هێزەكانی حەشدی شەعبی رەفتار دەكات كە خەریكە دەبنە جێگرەوەو بەدیلی سوپا.

 

هادی عامری، لە ساڵانی هەشتاكان لەگەڵ سوپای پاسداران دژی عێراق شەر دەكات 

 

،،

سەرەتای كاری هادی عامری لە سایەی بنەماڵەی حەكیم و رێبەرایەتی محەمەد باقر حەكیم ـ دا بووە لە چوارچێوەی "ئەنجومەنی باڵای شۆڕشی ئیسلامی لە عێراق".

 

 
عامری و تێكەڵبوون لەگەڵ خەباتی چەكداریی:

هادی فەرحان عەبدوڵڵا ئەلعامری كە نازناوە ئێرانییەكەی "أبو الحسن" ـه و، پێی خۆشە پێی بوترێت حاجی هادی عامری، لە بنەڕەتدا خەڵكی پارێزگای دیالەیەو ساڵی 1976 بڕوانامەی بەكالۆریۆسی لە زانستی ئاماردا بەدەستهێناوە لە زانكۆی بەغدا، بەڵام هەڵایسانی جەنگی عێراق ـ ئێران و دواتریش لە سێدارەدانی باوكی رۆحی حیزبی دەعوە ئایەتوڵڵا محەمەد باقر سەدر (1980)، ناچاریكرد وەك زۆرێكیتر لە چالاكوانە گەنجەكانی شیعەی عێراق، لەمەنی 26 ساڵیدا بارگەو بنە بپێچێتەوە بەرەو سوریاو لەوێشەوە بڕوات بەرەو لانكەی "شۆڕشی ئیسلامی" لە ئێران.

 

 


سەرەتای كاری هادی عامری لە سایەی بنەماڵەی حەكیم و رێبەرایەتی محەمەد باقر حەكیم ـ دا بووە لە چوارچێوەی "ئەنجومەنی باڵای شۆڕشی ئیسلامی لە عێراق". ئەم ئەنجومەنە كە بەرەیەك بوو بۆ كۆكردنەوەی هێزە عێراقی و شیعییەكانی دۆستی ئێران لە لایەن رێبەرایەتی شۆڕشی ئێرانەوە بەچەندین شێوازو جۆر كۆمەك كرا و هەوڵی بەهێزكردنی درا، یەكێك لەو رێگایانەش دروستكردنی فەیلەقی بەدر بوو (1982) تا ئەم ئەنجومەنە بتوانێت لەرێگایەوە بەشداربێت لە "جیهاد" ی بەرەنگاربونەوەی رژێمی سەدام.

 


فه‌یله‌قی به‌در بەناوی یەكەم جەنگی پێغەمبەر لەگەڵ بت پەرستەكانی قورەیشدا ناونرا، بەشی زۆری میلاكی فەیلەقەكەش لەو ئەفسەرو سەربازە بەندكراوانەی سوپای عێراق پێكهێنرا كە شیعەبوون و لەناو گرتووخانەكانی ئێراندا پەشیمان بوونەوەو تەوبەیان كرد لە بەشداریكردنی تۆپزیانەی جەنگ لە ریزەكانی سوپای عێراق لە دژی "كۆماری ئیسلامی ئێران"، هەروەها ئامادەیی بەرەنگاربونەوەی رژێمەكەی سەدام حسێن ـ یان لە ریزی ئەم فەیلەقە نوێیە بەرهەڵستكارەی شیعەدا پیشان دا.

 

هادی عامری، لەگەڵ سوپای پاسداران

 

،،

هەرچەندە تەوبەكاران ژمارەو تواناو تفاقیان كەمتربوو لەچاو دوژمنەكانیان بەڵام وەك كەفارەتی بە تەنگەوە نەچوونی ئیمام حوسێنی رابەرو پێشەوایان و، بۆ قەرەبووكردنەوەی سەرنەخستنی لە كاتی خۆیدا، زۆربەیان خۆیان بەكوشت دا.

 

 

ئەم هەڵگەڕانەوەی دیلە عێراقییە شیعەكان كە رژێمی ئێرانیی سەروكاریی دەكرد بنەڕەت و رەگێكی مێژویی هەیە لە كەلەپوریی مەزهەبیی شیعەدا و وەها وێنا كرا كە هاوشێوەی ماجەرای تەوبەكاران ـ ی كوفەیە كە لەپاش كوژرانی ئیمام حوسێن لە كەربەلا (61 ك) بەهۆی هەستكردنیانەوە بە كەمتەرخەمی لە سەرخسنتنیدا بزوتنەوەی تەوبەكاران ـ یان پێكهێنا بۆ بەرەنگاربونەوەی ئومەوییەكان.

هەرچەندە تەوبەكاران ژمارەو تواناو تفاقیان كەمتربوو لەچاو دوژمنەكانیان بەڵام وەك كەفارەتی بە تەنگەوە نەچوونی ئیمام حوسێنی رابەرو پێشەوایان و، بۆ قەرەبووكردنەوەی سەرنەخستنی لە كاتی خۆیدا، زۆربەیان خۆیان بەكوشت دا.

 
ئەركی نوێی بەدر لەپاش رووخانی سەدام:


هێزەكانی بەدر وەك یەكێك لەرێكخراوترین و چالاكترین میلیشیای شیعی لە دوای رووخانی سەدام (2003) لەرێی هەرێمی كوردستان و خاڵە سنورییەكانیترەوە بنكەو تفاقی خۆیان لە ئێرانەوە گەڕاندەوە بۆ عێراق. بەدرێژایی مێژووی خەباتی چەكدارییان وەكو باڵی سەربازیی ئەنجومەنی باڵای شۆڕشی ئیسلامی دەناسران و چالاكیی سەربازییان ئەنجام دەدا.

كاتێكیش شیعەی عێراق لەقۆناغی شۆڕش و یاخیبوونەوە پەڕینەوە بۆ قۆناغی حوكمڕانی، هەروەها پاش دەرچوونی یاسای ژمارە 91 بریمەر بۆ قەدەغەكردنی میلیشیای چەكدار، محەمەد باقر حەكیم ناوی "فەیلەقی بەدر" ی گۆڕی بۆ "رێكخراوی بەدر"، لەگەڵ ئەم ناو گۆڕینەشدا ئەوە راگەیەنرا لەوە بەدوا ئامانجەكانی بەدر لەبری خەباتی چەكداریی دەبێتە ئاوەدانكردنەوەو پەرەپێدان، سەرۆكایەتییەكەشی هەر لە لای هادی عامریی مایەوە كە ساڵێك بەر لە رووخانی سەدام پێی سپێردرابوو، بەڵام لە بری ئاوەدانكردنەوەو پەرەپێدان ناوی بەدر لەگەڵ تاوان و كوشتاری تایفیی شیعەو سوننەدا (2006 ـ 2008) تێوەگلا.

جگە لەوەش تۆمەتباركرا بەوەی جێبەجێكاری پلانی رفاندن و تەسفیەی جەستەیی زانایانی ئەتۆمی عێراق و فڕۆكەوانان و بەرپرسانی پێشوی بەعسه‌، وەك تۆڵەی بەشداری و رۆڵیان لە جەنگی عێراق ـ ئێران.

 

هادی عامری لەگەڵ قاسم سولەیمانی

 

هەندێ زانیاری و بەڵگەش بڵاوكرانەتەوە لەسەر ئەوەی كە هادی عامری هاوكات لەگەڵ سەرۆكایەتی بەدر، پلەو موچەو ئیمتیازی تایبەتی هەیە وەك ئەفسەرێكی باڵا لە فەیلەقی قودسی سوپای پاسداران، چالاكییەكانی ئەم فەیلەقەش تایبەتە بەدەرەوەی سنوری ئێران، ئەوەی زیاتریش ئەم تۆمەت و گومانانەی پاشكۆیەتی عامری بۆ ئێران پشتڕاست دەكاتەوە گوتاری بەدر و هەڵوێستە مەزهەبی و سیاسییە هاوتاكانییەتی لەگەڵ سیاسەتی رژێمی ئێران، لە ساڵی 2011 شدا و لەبەرچاوی كامێراكانی میدیا، هادی عامریی چەمییەوە بۆ ئەوەی دەستی ئایەتوڵڵا خامنەیی رێبەری شۆڕشی ئێرانی ماچ بكات لە كاتێكدا ئەو وەزیری گواستنەوەبوو لە حكومەتی عێراق.

 
جگە لەوەش راپۆرتە رۆژنامەوانییەكان ئاماژە بەوە دەكەن ئەو كاتەی عامری لەكابینەی دوەمی مالیكی وەزیری گواستنەوە بوو (2006_ 2010)، خۆی و رێكخراوەكەی درێغییان نەكردوە لە ئاسانكاریی گواستنەوەی كۆمەك و پیتاكی ئێرانی بۆ سوریا لە رێگای وشكانی و هەروەها فڕۆكەخانەی بەغدا، بەڵام بۆ رەواندنەوەی تۆمەتی پاشكۆیەتی ئێران و بارتەقای دەركەوتنە بەردەوامەكانیدا لەگەڵ قاسم سلێمانی، هادی عامری لە زۆربەی بۆنەكاندا دشداشەو عەگاڵی عەرەبیی دەپۆشێت و شانازیی بەوەوە دەكات كە رەچەڵەكیان دەگەرێتەوە بۆ هۆزە عەرەبییە رەسەنەكانی بیابان.

 

،،

  كاتێك فڕۆكەیەكی لوبنانی سەر بە كۆمپانیای (الشرق الَاوسط)  لەبەر دواكەوتن لە وادەی دیاریكراوی سەركەوتن، كوڕە گەورەی هادی عامریی وەزیری بەرگریی لەبەیروت بەجێهێشتبوو، دەستوپێوەندی وەزیر وەكو تۆڵەیەك لەفڕۆكەخانەی بەغدا رێگەی نیشتنەوەیان بەفڕۆكەكە نەدا، دواتر حكومەتی عێراق ناچاربوو پۆزش بهێنێتەوە بۆ حكومەتی لوبنان.

 

 
بەجێهێشتنی عەممارو پەیوەندیكردن بە مالیكی:


لەپاش تیرۆركردنی محەمەد باقر حەكیم (2003) و مردنی عەبدولعەزیزی برای (2009)، رایەڵەكانی پەیوەندیی هادی عامری بە ئەنجومەنی باڵای ئیسلامییەوە لاوازبوون، سەرەنجام لە 2012 بەشێوەیەكی ئاشتەوایی هەردوولا بریاری جیابونەوەیان لەیەكتر راگەیاند، زۆربەی شرۆڤەو بۆچوونەكانیش لەسەر ئەوەن لایەنگریی مالیكی و ناكۆكیی لەسەر كارنامەی مالیكی سەركردەكانی رێكخراوی بەدرو هادی عامریی لە ئەنجومەنی باڵا دورخستەوەو رایكێشا بەلای ئیئتیلافی "دەوڵەتی یاسا" ی مالیكیدا، هەر ئەم پەیوەندیی و كەین و بەینەش وەهایكرد نوری مالیكی هیچی پێ نەكرێت لە ئاست فەزیحەی فڕۆكە لوبنانییەكە (2014) كە حكومەتەكەی تووشی شەرمەزارییكرد لەبەرچاوی هەموو جیهان.

  هۆكاری ئەم شەرمەزارییەش لەوەوەهات كاتێك فڕۆكەیەكی لوبنانی سەر بە كۆمپانیای (الشرق الَاوسط)  لەبەر دواكەوتن لە وادەی دیاریكراوی سەركەوتن، كوڕە گەورەی هادی عامریی وەزیری بەرگریی لەبەیروت بەجێهێشتبوو، دەستوپێوەندی وەزیر وەكو تۆڵەیەك لەفڕۆكەخانەی بەغدا رێگەی نیشتنەوەیان بەفڕۆكەكە نەدا، دواتر حكومەتی عێراق ناچاربوو پۆزش بهێنێتەوە بۆ حكومەتی لوبنان.

 
هەندێ زانیاری و ئاماژەیتر دەریدەخەن لە پاش تیرۆركردنی باقر حەكیم و مردنی عەبدولعەزیزی برایەوە ، هادی عامری رازیی نەبوو لەسایەی عەممار حەكیم ـ دا كار بكات، سەرەتا بە جیابوونەوە لە ئەنجومەنی باڵا دەستیپێكردو دواتر لە هەڵبژاردنی 2014 بوو بە یەكێك لە پێكهێنەرەكانی ئیئتیلافی دەوڵەتی یاسا، لەناو ئەم هاوپەیمانێتییەشدا 22 كورسی پەرلەمانی عێراقی بەدەستهێناو _ له‌ 2018 شدا به‌ هه‌مان مایه‌ هه‌ستایه‌وه‌ _ ئێستاش لە دەستەگەریی نێوان عەبادی و مالیكیدا لاسەنگە بەلای دووەمیان، بەتایبەت پاش ئەوەی گوشاری ئەمەریكی و سوننی لەسەر عەبادی نەیانهێشت ناوبراو رازیی ببێت بە پێدانی وەزارەتی ناوخۆ بە عامری، بەو پێیەی سەرۆكی میلیشیایەو پەیوەندییەكی بتەوی لەگەڵ ئێراندا هەیە، سەرەنجام و پاش بێنەو بڕۆو مشتومرێكی زۆر وەزارەتی ناوخۆ لەبری هادی عامری بە یەكێكیتر لە سەركردەكانی بەدر (محمد الغبان) دراو دواتر (قاسم ئه‌عره‌جی) كە بەفەرمانی هادی عامری سەرۆكی رێكخراوەكەی هەڵسوكەوت دەكات، جگە لە وەزارەتی ناوخۆش بەدر 4 وەزارەتیتریان پێدرا كە دووانیان بەر هەڵمەتی چاكسازی كەوتن و بەم هۆیەشەوە هەمیشە نیگەران و دردۆنگن لە عەبادی.

،،

كە مەترسیی لەسەر بەغدا دروستبوو له‌ ده‌می هاتنی داعش (2014)، شیعەكان زۆر ئاتاجی شارەزایی و توانای سەربازیی رێكخراوی بەدر بوونەوە وەك هێزێكی كۆن و خاوەن ئەزموون و عەقیدەیی تایفەكەیان، هەر لەبەر ئەمەش كردیانە یەكێك له هەوێنەكانی پێكهێنانی حەشدی شەعبی.

 

 
رۆڵی عامری و بەدر لە ناو حەشدی شەعبیدا:


كە مەترسیی لەسەر بەغدا دروستبوو له‌ ده‌می هاتنی داعش (2014)، شیعەكان زۆر ئاتاجی شارەزایی و توانای سەربازیی رێكخراوی بەدر بوونەوە وەك هێزێكی كۆن و خاوەن ئەزموون و عەقیدەیی تایفەكەیان، هەر لەبەر ئەمەش كردیانە یەكێك له هەوێنەكانی پێكهێنانی حەشدی شەعبی.

بەهۆی ئەوەشی هادی عامری خۆی لە بنەڕەتدا خەڵكی پارێزگای دیالەیە بەشێوەیەكی بەرچاو چالاكی خۆی و هێزەكەی لە سنوری دیالەدا چڕ كردۆتەوە كە لا كەلەكەی ئێرانەو كۆنترۆڵكردنی زۆر گرنگە بۆ ئاسایشی ئەو وڵاتە، هەندێ زانیاریش ئاماژە بەوە دەكەن ئێران پاراستنی دیالەی سپاردوە بە هادی عامری، ئەمەش وایكردوە چەندینجار هێزەكانی لەگەڵ پێشمەرگەدا لە ناوچە جێ ناكۆكەكان بكەونە كێشەوەو شەڕە قسە بكەوێتە نێوانیان، بەڵام لەبەر ئەوەی عامری دەزانێت و پێشتریش دانی ناوە بەوەی كە كوردو شیعە كۆڵەكەی ئەم سیستمە سیاسییەی ئێستای عێراقن، بەزویی گرژییەكانی كوردو بەدر كۆنترۆڵ كراون.

 

 

author photo

نوسەر و ڕۆژنامەنوس