تەنها گۆران و یەكگرتوو ئاگایان لە سندووقەكانە

"هێشتا بریار نەدراوە كەی دەست دەكرێت بە ئەژماكردنی دەنگەكان"

تەنها گۆران و یەكگرتوو ئاگایان لە سندووقەكانە

922 خوێندراوەتەوە

.

دوای ئەوەی رۆژی 21 حوزەیران دادگای باڵای فیدراڵی، هەمواركردنەوەی یاسای هەڵبژاردنەكانی لە لایەن پەرلەمانەوە بە دەستووری و یاسایی لەقەڵەمدا، ئیدی بووە سەرەتای بریارێكی گرنگ كە دەبێت دەنگەكان بەدەست ئەژمار بكرێنەوە.

 
بەڵام كۆمەڵێك پرسیاری گرنگ دێنە بەردەم پرۆسەكە كە دەنگدەر بەدوای وەڵامەكەیاندا دەگەرێت ئەوانیش:
پرۆسەی ئەژماكردنەوەی دەنگەكان چەند دەخایەنێت؟ مانگ یاخود زیاتر؟ و كەی دەست دەكرێت بە جیاكردنەوە دەستی دەنگەكان؟
ئەو ئەندامانەی كۆمسیۆن كە سركراون لە ئێستا لەكوێن و چی دەكەن؟ و كەی دەگەرێنەوە سەر كارەكانیان.؟
سندووقەكانی دەنگدان لەكوێ هەڵگیراون و ئایا پارێزراون؟ و هەموو كیانە سیاسییەكان نوێنەریان لە كۆگاكان داناوە تاكو چاودێری سندووقەكان بكەن.؟


هەوڵ دەدەین بەوردی وەڵامی ئەم پرسیارانەی سەرەوە بدەینەوە لەسەر ئەساسی ئەو زانیاریانەی كە دیپلۆماتیك لە راپۆرتێكی مەیدانیدا دەستی كەوتوون:

 

كۆمەڵگەی گەنجینەكانی هوانە، كە سندووقەكانی تێدا هەڵگیراون

 

 

“پرۆسەی ئەژماكردنەوەی دەنگەكان زیاتر لە مانگێك دەخایەنێت”

كۆمسیارێكی پێشووی ئەنجوومەنی كۆمسیارانی عێراق سەبارەت بە دەستكردن بە پرۆسەی ئەژماركردنەوەی دەستی دەنگەكان بۆ دیپلۆماتیك دەدوێت و دەڵێت: "پێ ناچێت ئەژماكردنەوەی دەنگەكان هێندە بە ئاسانی كۆتایی پێ بێت، چونكە سەرەرای ئەوەی ئەنجوومەنی تازەی كۆمسیاران كە پێك هاتووە لە نۆ دادوەرەكە بریاریاندا تەنها ئەو سندووقانە ئەژمار بكرێنەوە كە گومانی ساختە و سكاڵایان لەسەرە بەڵام هێشتا بریار نەدراوە چ رۆژێك دەست دەكرێت بە پرۆسەكە وە كەی قوفڵی سەر سندووقەكان دەكرێنەوە.؟"

 

 

سەعد كاكەی كۆمسیاری پێشووی كۆمسیۆنی عێراق پێشی وایە: لەم چەند رۆژەدا ئەو ئەنجوومەنە كۆ دەبێتەوە و یەكەم رۆژی دەستكردن بە ئەژماكردنەوەی دەنگەكان دیاری دەكات و بۆ كەناڵەكانی راگەیاندنی ئاشكرا دەكەن تاكو بەپێی رێنماییەكان چاودێری پرۆسەكە بكەن، بەڵام تا ئەمرۆ ئەو بریارە نەدراوە.
هەروەها دەشڵێت: "دوای ئەوەی كە بریارەكەش درا ئەگەر ژمارەی كارمەندەكانی كۆمسیۆن زۆر بن بۆ ئەنجامدانی پرۆسەكە پێ ناچێت پرۆسەكە لە مانگێك زیاتر بخایەنێـت بەڵام ئەگەر ئەندامانی كۆمسیۆن كەم بن و رێگە بە هەموو ئەندامێك نەدرێت كە لە پرۆسەكەدا بێت ئەوا پرۆسەكە نزیكەی دوو مانگ یاخود زیاتر دەخایەنێت."

 

 

 


ئەمە لەكاتێكدا ئەگەر هیچ كێشەیەكی هونەری یاخود مەترسی بۆ سندووقەكان درووست نەبێت و ببێتە هۆی ئەوەی پرۆسەكە نەك هەر دوا بخات بەڵكو پەكی بخات و ببێتە هۆی دووبارە ئەنجامدانەوەی پرۆسەی هەڵبژاردن.

 

،،

ئەو ئەندامانەی كۆمسیۆن كە سركراون هەرچییەكیان لایە لە دەمانچە و سەیارە و شتومەكێكی دیكە كە پەیوەندی بە كارەكەیانەوە هەبووە دەبێت بەزووترین كات بیگەرێنەوە و گەرنا مامەڵەی یاسایان لەگەڵ دەكەن.

 

 
"ئەندامە سركراوەكانی كۆمسیۆن سزا دەدرێن"

ئەو ئەندامانەی كۆمسیۆن بەتایبەت بەرێوەبەری وێستگە و لقەكانی كۆمسیۆن كە سركراون لە ئێستادا بێكارن و نابێت بەهیچ شێوەیەك دەر بكەن و لێدوان بۆ كەناڵەكانی راگەیاندن بدەن، و كە دەست دەكرێـت بە پرۆسەی ئەژماكردنەوەی دەنگەكانیش نابێت نزیك ببنەوە لەو شوێنەی دەنگەكان ئەژمار دەكرێن چونكە سزا دەدرێن.


ئەو ئەندامانەی كۆمسیۆن كە سركراون هەرچییەكیان لایە لە دەمانچە و سەیارە و شتومەكێكی دیكە كە پەیوەندی بە كارەكەیانەوە هەبووە دەبێت بەزووترین كات بیگەرێنەوە و گەرنا مامەڵەی یاسایان لەگەڵ دەكەن.


و هەركاتێك پرۆسەی ئەژماركردنەوەی دەنگەكان كۆتایی هات و دەرەنجامەكان راگەیەندراون و كاری ئەو دادوەرانەی كە لەبری ئەنجوومەنی كۆمسیارانی كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكان تەواو بوو ئەوكاتە ئەندامە سركراوەكانی كۆمسیۆن دێنەوە سەر كارەكانیان ئەگەر دەركەوت هیچ تاوانێكیان لەسەر ساخ نەبووەتەوە.

 

 

سندووقەكان لەدەستی ئەمیندان یاخود نا؟

 
شەش لایەنە نارازییەكەی هەڵبژاردن لە هەرێمی كوردستان لە راگەیەندراوێكدا ئەوەیان بۆ كەناڵەكانی راگەیاندن ئاشكرا كرد كە ئەوان لە سەرەتاوە ئاگاداری سندووقەكانی دەنگدان نەبوون و نەیانتوانیوە بەوردی چاودێری سندووقەكان بكەن لەو شوێنەی كە هەڵگیراون.


لە سەردانێكی مەیدانیدا بۆ یەكێك لە كۆگاكان كە زۆرترین سندووقەكانی دەنگدانی تێدا هەڵگیراوە لە كۆمەڵگای گەنجینەكانی هوانە لە پارێزگای سلێمانی دیپلۆماتیك لەزاری چەند چاودێرێكی سندووقەكانەوە كە نوێنەری كیانی سیاسی بوون لەو كۆگایە ئەوەی بۆ دەركەوت كە تا ئەمرۆ هیچ شتێكی نامۆ لە نزیكی كۆگاكە رووی نەداوە و مەترسییەكی ئەوتۆ بۆ سەر سندووقەكان درووست نەبووە و بەهێزێكی زۆری ئەمنی وە چالاكی مەدەنی چواردەوری ئەو گەنجینانە دراون و ناهێڵن هەموو كەسێك بچێتە ژوورەوە.

 

 

 

 
ئەمە لەكاتێكدا چوونە ژوورەوە تەنها بۆ نوێنەری كیانە سیاسییەكانە و تەنانەت ئەوانیش ناتوانن بە ویستی خۆیان هاتووچۆ بكەن لەو شوێنەی سندووقەكانی لێیە. و بە وتەی چاودێرەكانیش بێت ئەم رۆژانەی كۆتایی و بەتایبەت لەدوای بریارەكەی دادگاوە بۆ ئەژماكردنەوەی دەنگەكان بەدەست رێوشوێنەكان لە رووی ئەمنییەوە توندتر بوون و ناهێڵن هیچ كامێرایەك یاخود مۆبایلێك و كەنالێكی راگەیاندن نزیكی ئەو كۆگایە ببێتەوە بیەوێ وێنە بگرێت.

،،

ئەو چاودێرانەشی كە لەوێن و باجی كیانی سیاسیان پێیە نیگەرانن و دەڵێن: "هێزە ئەمنییەكان ناهێڵن بە ویستی خۆمان و لەنزیكەوە سندووقەكان ببینین و شوێنێكی تایبەتیان بۆ دیاریكردووین و نابێت لەوە زیاتر برۆینە پێشەوە."

 

 "تەنها گۆران و یەكگرتوو چاودێریان داناوە"


كۆمەڵگای گەنجینەكانی هوانە، كە زۆرترین سندووقەكانی دەنگدانی تێدا هەڵگیراوە، بەهێزێكی ئەمنی زۆر چوار دەوری گیراوە و رێگە نادرێت بەهیچ كەناڵێكی راگەیاندن وێنەی ئەو شوێنە بگرێت.

 
ئەو چاودێرانەشی كە لەوێن و باجی كیانی سیاسیان پێیە نیگەرانن و دەڵێن: "هێزە ئەمنییەكان ناهێڵن بە ویستی خۆمان و لەنزیكەوە سندووقەكان ببینین و شوێنێكی تایبەتیان بۆ دیاریكردووین و نابێت لەوە زیاتر برۆینە پێشەوە."

 
و بەپێی زانیارییەكان تەنها گۆران و یەكگرتوو شەوو رۆژ ئاگاداری سندووقەكانن و نوێنەریان لەوێ داناوە تاكو لەنزیكەوە چاویان لە كۆگاكە ببێت و هەر مەترسییەك روو بدات بۆ سەر سندووقەكان كەناڵەكان و حزبەكانی لێ ئاگادار دەكەنەوە.

 

  

  
پێ دەچێت هۆكاری نەبوونی نوێنەر و چاودێری سیاسی لایەنەكانی دیكە بگەرێتەوە بۆ ئەو هۆكارەی كە وەك خۆیان لە راگەیەندراوەكەدا گووتیان هێزە ئەمنییەكان نەهێڵێن بە ئاسانی چاودێری سندووقەكان بكەن یاخود كەمتەرخەمی و دڵساردی هەندێ لایەن لە سندووقەكان وایكردبێت نەیانەوێت چاودێری وردی سندووقەكان بكەن چونكە لەزاری هەندێ سەركردەی سیاسی حزبەكانەوە ئەوەمان بەر گوێ دەكەوێت كە دەڵێن: "سندووقەكان لەدەستی ئەمیندا نین."

 

author photo

ماسته‌ر له‌ زانسته‌ رامیارییه‌كان

ئه‌ندامى كاراى سه‌ندیكاى ڕۆژنامەنووسانی کوردستان