لە نێوان واقیع و پڕوپاگەندەدا: ڕەهەندەکانی بەیاننامەی دۆناڵد ترەمپ سەبارەت بە چەکدارکردنی خۆپیشاندەران لە ڕێگەی کوردەوە!!

عەتا_شەمێرانی

 لێدوانەکەی دۆناڵد تڕەمپ  سەبارەت بە "ناردنی چەک بۆ خۆپیشاندەران لە ڕێگەی کوردەوە و دواتر دەست بەسەرداگرتن" وەک بەشێک لە گوتارێکی سیاسی  دەردەکەوێ . بۆ ئەوەی بە وردی لێی تێبگەین، پێویستە لە چوارچێوەی بەرفراوانی ململانێ لەگەڵ ئێران و ئاڵۆزییەکانی بارودۆخی عێراق و سوریادا تەماشا بکرێت!!

یەکەم: بە شێوەیەکی واقیعی، بیرۆکەی گواستنەوەی چەک “لە ڕێگەی کوردەوە” لە بنەڕەتدا ئەستەم نییە، بەڵام لە ڕادەبەدەر ئاڵۆزە. ئەو ناوچانەی کە زۆرینەیان کوردن، سنووری چەند وڵاتێک دەگرێتەوە و تا ڕادەیەک لە ئۆتۆنۆمی یان کاریگەریی ناوخۆیی بەهرەمەندن، بەتایبەتی لە باکوری عێراق و باکوری ڕۆژهەڵاتی سوریا. ئەم ناوچانە لە ڕووی مێژووییەوە هاوکاری سەربازییان لەگەڵ ئەمەریکا کردووە، بەتایبەتی لە بەرەنگاربوونەوەی داعش. بەڵام ئەم هاوکارییە تا ڕادەیەکی زۆر ئاشکرا و ئامانجدار بووە، نەک لە ڕێگەی کەناڵە شاراوەکانەوە بۆ پشتیوانیکردن لە ناڕەزایەتییەکانی ناو وڵاتێکی دیکە. هەر ئۆپەراسیۆنێکی لەم جۆرە ڕووبەڕووی مەترسیی لۆجستی و هەواڵگریی بەرچاو دەبێتەوە، هەروەها ئاڵۆزی سیاسی کە دەتوانێت ببێتە هۆی گرژی لەگەڵ ئەکتەرە ناوچەییەکانی وەک تورکیا کە لەڕادەبەدەر هەستیارە بەرامبەر هەر چەکدارکردنی کورد.

دووەم: تەنانەت بە گریمانەکردنی ئەگەری سیناریۆیەکی لەو شێوەیە، پرسی “دەستبەسەرداگرتنی چەکی کورد” ڕەنگدانەوەی سروشتی نایەکسانی سیاسەتی نێودەوڵەتییە. کورد سەرەڕای هاوپەیمانی لەگەڵ واشنتۆن لە هەندێک بابەتدا، بەڵام بە تەواوی ژێردەستەیی نییە؛ ئەجێندای تایبەت بە خۆیان هەیە کە بەستراوەتەوە بە ئاسایشی نیشتمانی و بەرژەوەندییە ناوخۆییەکانیانەوە. لە ڕووی مێژووییەوە پەیوەندی نێوان زلهێزەکان و کوتلە ناوخۆییەکان شایەتی جیاوازی یان تەنانەت پێچەوانەبوونەوەی بەرژەوەندییەکان بووە، ئەمەش وایکردووە کە بانگەشەیەکی لەو شێوەیە - ئەگەر ڕاست بێت - بەشێکە لە واقیعێکی ئاڵۆز کە ناتوانرێت بە ئاسانی سادە بکرێتەوە!

بەڵام لە “ئەگەری ڕووداوەکە” گرنگتر “کارکردی بەیاننامەکە”یە. لێرەدا لێدوانێک دەبێتە ئامرازێکی تاکتیکی. کاتێک ئەم گێڕانەوەیە دەخرێتەڕوو، چەند ئامانجێک لە یەک کاتدا بەدی دێت. یەکەمیان ئەوەیە کە ئەو بڕوایە دروست بکەین کە ئەمریکا کەناڵی کاریگەری لە قووڵایی ئێراندا هەیە، تەنانەت ئەگەر ئەمە زیادەڕەوی تێدا بکرێت. ئەمە زیاتر ڕێگرییەکی دەروونییە نەک وەسفێکی وردی ئۆپەراسیۆنە مەیدانییەکان. دووەم: وێنەی ناڕەزایەتییەکان لە ناوخۆی ئێراندا دووبارە دادەڕێژێتەوە و لە دەربڕینێکی جەماوەرییەوە دەیانگوازێتەوە بۆ سیناریۆیەک کە دەتوانرێت بە دەستێوەردانی دەرەکییەوە ببەسترێتەوە، ئەمەش ئەگەری ئەوە هەیە کە دواتر هەڵوێستی توندڕەوتر ڕەوایەتی پێبدات!

سێیەم: بەیاننامەکە واتایەکی هەیە سەبارەت بە بەڕێوەبردنی پەیوەندییەکان لەگەڵ خودی کورد. ئاماژەکردنیان لەم چوارچێوەیەدا دەتوانێت جۆرێک بێت لە فشاری ناڕاستەوخۆ، یان بیرخستنەوەیەک بێت کە ڕۆڵی ناوچەیییان بەردەوام چاودێری و هەڵسەنگاندنی بۆ دەکرێت. لە ژینگەیەکی سیاسیدا کە بە گۆڕانی هاوپەیمانییەکان تایبەتمەندە، ئەم جۆرە سیگناڵانە دەبنە بەشێک لە کردەوەیەکی هاوسەنگکردن، کە هاوپەیمانی هەمیشەیی و دوژمنی هەمیشەیی تێدا نییە!!

چوارەم: ڕەهەندی ناوخۆیی لە ئەمریکادا ناتوانرێت پشتگوێ بخرێت. زۆرجار قسەی توند بۆ بەهێزکردنی وێنەی سەرکردایەتی بەهێز بەکاردەهێنرێت، بەتایبەتی لە کاتی گرژیدا. باسکردن لە ئۆپەراسیۆنە نهێنییەکان یان کاریگەریی دەرەکی، کاریگەرییەکی کۆنترۆڵ و دەستپێشخەری دەگەیەنێت، تەنانەت ئەگەر وردەکارییەکانی پشتڕاستکردنەوەیشی تێدا نەبێت!

لە کۆتاییدا ئەم سیناریۆیە واقیعی بێت یان نا، گرنگییەکەی لە کاریگەرییەکانیدایە نەک وردبینییەکەی. ئێمە ڕووبەڕووی گوتارێک دەبینەوە کە فشاری سیاسی و تەمومژاوی ستراتیژی و دووبارە داڕشتنی گێڕانەوەکان تێکەڵ دەکات. ئەمە نموونەیەکی ڕوونە کە چۆن لێدوانەکان وەک ئامرازێک لە ململانێدا بەکاردەهێنرێن، نەک تەنها بۆ گەیاندنی ڕاستییەکان، بەڵکو بۆ دەستکاریکردنی، یان تەنانەت بۆ پێناسەکردنەوەی بۆ خزمەتکردنی ئامانجەکانی دیکە.