کوردی
عربي
English
سیاسی
ئابووری
توێژینەوە
کولتور
فۆتۆستۆری
مەڵتی میدیا
بەرنامەکان
پۆدکاست
بیرووڕا
English
عربي
سیاسی
نهێنیی دیارنەمانی 11 زانای ئەتۆمی و تەكنەلۆژی ئەمریکا چییە؟
2026-04-20
لە کاتێکدا جیهان سەرقاڵی ململانێیە سیاسییە ئاشکراکانە، لە پشت پەردەی دامەزراوە ئەمنییە هەرە هەستیارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، درامایەکی ترسناک و پڕ لە گومان خەریکە دەردەکەوێت. دیارنەمانی زیاتر لە ١١ زانا و توێژەری باڵا لە بوارەکانی وزەی ئەتۆمی، تەکنەلۆژیای بۆشایی ئاسمان و پڕۆژە تەكنەلۆژییە نهێنیەكان،واشنتۆنی خستووەتە حاڵەتی ئامادەباشییەوە.
دیارنەمان یان پاکتاوکردن؟
ئەوەی ئەم دۆسێیەی کردووەتە سەردێڕی میدیا جیهانییەکان، تەنها ونبوونی کەسەکان نییە، بەڵکو ئەو زانیارییە مەترسیدارانەیە کە ئەم زانایانە هەڵیانگرتبوو. یەکێک لە دیارترین قوربانییەکان، ژەنەراڵ ویلیام نیل مکاسلاندە؛ پیاوێک کە کلیلی نهێنییەکانی هێزی ئاسمانی و پڕۆژە سێبەرەکانی ئەمریکای لەلا بوو. ئایا چۆن دەکرێت ژەنراڵێکی خاوەن ئەزموون لەناو ماڵەکەی خۆیدا بێسەروشوێن بێت؟
هەروەها دۆسێی ئیمی ئیسکریدج، کە گومانی گەورەی دروست کردووە. ئەو لەسەر "تەکنەلۆژیای دژە کێشکردن" کاری دەکرد—تەکنەلۆژیایەک کە دەتوانێت هاوسەنگی هێز لە جیهاندا بگۆڕێت. مەرگی ئەو بە "خۆکوشتن" کۆتایی پێهات، بەڵام هاوکارانی دەڵێن ئەو خەریکی ئاشکراکردنی ڕاستییەکان بووە دەربارەی دۆسێی "تەنە فڕیوە نەناسراوەکان".
سیناریۆ گەرمەکان و ترسی ترەمپ:
دۆناڵد ترەمپ، بە توڕەییەوە فەرمانی لێکۆڵینەوەی داوە و ئەم ڕووداوانەی بە "هەڕەشەیەک بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەیی" ناوبردووە.
لەبارەی چارەنوسی ئەو زانایانەوە سێ ئەگەر لە ئارادان کە ناوەندە هەواڵگرییەکان تاوتوێی دەکەن:
١. نێچیرێکی بیانی: ئایا چین و ڕووسیا دەستیان گەیشتووەتە ناو جەرگەی ناوەندە ئەتۆمییەکان بۆ ڕفاندنی مێشکەکان؟
٢. دەوڵەتی قووڵ: ئایا ئەم زانایانە کراونەتە قوربانی بۆ ئەوەی نهێنییەکانی واشنتۆن لەناو تاقیگە نهێنییەکاندا بمێننەوە؟
٣. جەنگی وزە: ئایا ئەمە پەیوەندی بەو پێشکەوتنە ئەتۆمییە نوێیانەوە هەیە کە ئەمریکا دەیەوێت بە تەنها خاوەندارێتی بکات؟
ئەم دۆسێیە تەنها چیرۆکێکی پۆلیسی نییە، بەڵکو ململانێیەکە لەسەر زانست و دەسەڵات. ئەگەر ئەمریکا نەتوانێت پارێزگاری لە "مێشکە زێڕینەکانی" بکات، ئایا دەتوانێت پارێزگاری لە پێگەی خۆی وەک زلهێزی جیهان بکات؟ ڕۆژانی داهاتوو دەری دەخەن کە ئایا ئەم زانایانە لە ژیاندا ماون، یان بوونەتە بەشێک لە مێژوویەکی ڕەش کە هەرگیز ڕاستییەکەی نابینین.
ڕۆژنامەی مەعاریفی ئیسرائیلی پەردە لەسەر هەماهەنگییەکی سەربازیی چڕی نێوان ئەمریکاو ئیسرائیل لادەباتو بهگوێرهى زانیارییەکان، هەردولا خۆیان بۆ ئەگەرێکی کوتوپڕو هێرشى لهناكاو بۆسهر ئێران ئامادە دەکەن، بەجۆرێک کە ئەمجارە وەڵامەکان زۆر لەوە توندتربن کە چاوەڕواندەکرێت.
ڕۆژنامهكه ئاشكرایكردوه، لەچەند ڕۆژی ڕابردودا، کۆبونەوەی لوتکەی سەربازیی بهڕێوهچوه، ئەدمیراڵ فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکایە (CENTCOM) کە بەرپرسە لەئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی ئەمریکا لەڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەتەلئەبیب بوەو لەگەڵ بەرپرسانی باڵای سوپای ئیسرائیل نەخشەی ڕوبەڕوبونەوەی داهاتوی کێشاوە.
بەرپرسێکی باڵای سەربازی ئیسرائیل ئاماژهى بهوهكردوه، "بانکی ئامانجەکان" نوێکراوەتەوە، جیاوازیی ئەمجارە لەوەدایە کە دامەزراوەکانی وزەو ژێرخانە هەستیارەکانی ئێران خراونەتە ناو لیستەکەوە، ئەوەش وەک پەیامێکی ڕاشکاو بۆ تاران کە هەر هەڵەیەکی کوشندە باجەکەی لەدەستدانی سەرچاوە ئابورییەکان دەبێت.
بەرپرسە ئیسرائیلییەکە وتویهتى، "ئێمەو ئەمریکییەکان بەتەواوی ئامادەین، ئەگەر ناچاربین شەڕ دەستپێبکەینەوە، دەزانین چی دەکەین، ئەو گورزەی دەیوەشێنین زۆر بەژان دەبێتو زیانی گەورەو قەرەبونەکراوە بەئێرانییەکان دەگەیەنێت".
دەزگای هەواڵگریی سەربازیی ئیسرائیل (ئەمان) سات بەسات چاودێری جوڵەکانی ناوخۆی ئێران دەکات، تاوەکو ڕێگریی بکەن لەهەر سوپرایزێکی سەربازیی کە ڕەنگە هاوسەنگییەکان تێکبدات.
ئەم جموجۆڵە سەربازییانە نیشانەی ئەوەن کە ناوچەکە لەبەردەم وەرچەرخانێکی مەترسیداردایەو دیپلۆماسییەت لەژێر سێبەری فڕۆکە جەنگییەکاندا هەوڵی مانەوە دەدات
زۆرترین سەردان
1
چۆن لە وەرزی هاوین بە ئاسانترین شێوە کێشی لەشت دادەبەزێنی؟
2
سیناریۆی جەنگی ساردی نێوان ئەردۆگان و ناتانیاهۆ
زیاتر بخوێنەرەوە
سیناریۆی جەنگی ساردی نێوان ئەردۆگان و ناتانیاهۆ
گۆڕان لە دەرکەوتن تا کەوتن
پێش حیزبسازی، مرۆڤسازی؛ تراژیدیای بزوتنەوەی گۆڕان و جینی تێکچووی حیزب لە کوردستان!
عەجاج تکریتی، وەک سیمبولی ستەمکاریی لەبەردەم قانوندا
چەکە درۆیینەکانی ترەمپ و گەمژەیی کورد
پێشمەرگە موسڵمان؛ لە خەونی "موفتیزادە"وە بۆ قەڵغانی "پاسداران"
×
زمانەکان
کوردی
العربیة
English
بابەتەکان
سیاسی
ئابووری
توێژینەوە
کولتور
فۆتۆستۆری
مەڵتی میدیا
بەرنامەکان
پۆدکاست
بیروڕا
ئەرشیف
ئێمە کێێن
دەربارە
پەیوەندی
تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان
© 2026 Diplomatic Magazine