عینادی سیاسی یەکێکە لە کوشندەترین ئەو نەخۆشییە سیاسییانەی کە دەبێتە هۆی داڕووخانی نەتەوەکان و لەناوچوونی نیشتمان. 
کاتێك سەرکردە، یان لایەنە سیاسییەکان بەرژەوەندییە تەسکەکانی خۆیان، کینە کۆنەکان، یان بۆ باڵادەست بوون و هەژموون دەخەنە پێش بەرژەوەندییە نیشتمانییەکانەوە، کۆمەڵگە بەرەو هەڵدێر دەبەن، مێژوو پڕە لە نموونەی ئەو نەتەوانەی کە بەهۆی سەرەڕۆیی و کێبڕکێی کوێرانەی ناوخۆییەوە، قەوارە، خاك و سەروەری خۆیان لەدەستداوە.

دەرئەنجامی عینادی سیاسی؛
•پارچەبوونی ناوخۆیی و لاوازبوونی بەرگری؛ کاتێك لایەنە سیاسییەکان ئامادە نین لەسەر هێڵە گشتی و نیشتمانییەکان ڕێك بکەون، کۆمەڵگە تووشی ترازانی قووڵ دەبێت، ئەم ناکۆکییە ناوخۆییە تەواوی جومگەکانی دەوڵەت یان قەوارەکە لاواز دەکات، بە شێوەیەك کە ناتوانێت لە کاتی مەترسییە دەرەکییەکاندا وەك یەك جەستە بەرگری لە خۆی بکات.

•ڕەخساندنی دەرفەت بۆ دەستێوەردانی دەرەکی؛ مێژوو سەلماندوویەتی کە نەیارانی دەرەکی هەمیشە لە ڕێگەی درزە ناوخۆییەکانەوە دێنە ژوورەوە، کاتێك لایەنێکی ناوخۆیی لەبەر عینادی سیاسی لەگەڵ هاونیشتمانییەکەی خۆی پێك نایەت، پەنا بۆ هێزێکی دەرەکی دەبات، ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی نیشتمانەکە ببێتە مەیدانی شەڕی بریکارایەتی و دواجار سەربەخۆیی خۆی لەدەست بدات.

•داڕووخانی دامەزراوەکان و ئابووری؛ عینادی سیاسی ڕێگرە لە چاکسازی و گەشەپێدان، پۆستە گرنگەکان لەسەر بنەمای دڵسۆزیی حزبی یان شەخسی دابەش دەکرێن نەك لێهاتوویی، ئەمەش دەبێتە هۆی، بڵاوبوونەوەی گەندەڵی، داڕووخانی ژێرخانی ئابووری و سەرمایەگوزاری، بێ هیوابوونی هاووڵاتیان و کۆچی بەکۆمەڵی گەنجان و دوورخستنەوەی عەقڵە گەورەکان.
 
•گۆڕینی ململانێ بۆ (قۆڵبادانێك کە براوەی تێدا نییە)؛ لە کایەی سیاسیی تەندروستدا، سازش بنەمای سەرەکییە، بەڵام لە کاتی هەبوونی عینادی سیاسیدا، لایەنەکان پێیان وایە (شکستی نەیارە ناوخۆییەکەم واتە سەرکوتنی من)، تەنانەت ئەگەر ئەو شکستە بە نرخی وێرانبوونی تەواوی وڵاتەکەش بێت! ئەم عەقڵییەتە هیچ بوارێك بۆ دیالۆگ و گفتوگۆ ناهێڵێتەوە.

سەرنجدان لە مێژووی سیاسیی سەد ساڵی ڕابردووی کورد (لە دوای جەنگی جیھانیی یەکەم و پەیمانی لۆزان لە ١٩٢٣ تا ئێستا) نیشانی دەدات کە چەمکی (عینادی سیاسی) یان پێداگریی ڕەها، یەکێک بووە لەو دیاردە دیارانەی کە کاریگەری قووڵی لەسەر چارەنووسی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد جێھێشتووە.
ئەم خەسڵەتە سیاسییە، کە زۆرجار لە نێوان (پێداگری لەسەر مافە نەتەوەییەکان) و (نەرمی نە نواندن لە کایەی دیپلۆماسیدا) کێشمەکێشی کردووە، دەکرێت لە چەند ڕەهەندێکی سەرەکییەوە شیکاری بۆ بکرێت؛

لە هەمان کاتدا، ئەم خەسڵەتە زۆرجار وەرگێڕدراوە بۆ (نەخوێندنەوەی هاوسەنگیی هێز) سووربوون لەسەر داواکارییەکان لە کاتێکدا کە زەمینەی نێودەوڵەتی یان ناوچەیی گونجاو نەبووە، و نەبوونی نەرمی لە کاتی سازشە پێویستەکاندا.

لەکاتی پێداچوونەوەی ئەم سەد ساڵەدا، چەند وێستگەیەکی جومگەیی هەن کە تێیدا بڕیاری سەرکردایەتی کورد ڕەنگدانەوەی ئەم پێداگرییە توندە بووە، وەك؛
ئەزموونی شێخ مەحمودی حەفید (بیستەکانی سەدەی ڕابردوو) شێخ مەحمود ململانێ یەکی توندی لەگەڵ ئینگلیزەکاندا کرد، ڕاستە پێداگری ئەو لەسەر مافی گەلی کورد و ڕەتکردنەوەی ژێردەستەیی بوو، بەڵام لە ڕوانگەی پراگماتییەوە، نەتوانرا هاوسەنگی لە نێوان هێزی گەورەی ئیمپراتۆریەتی ئینگلیز و توانای ناوخۆیی کورددا بکرێت، کە دواجار بەهۆی جیاوازی هێزەوە کۆتایی بەو قۆناغە هات.

کۆماری کوردستان لە مەهاباد (١٩٤٦)
سەرکردایەتی کۆمار (پێشەوا قازی محەمەد) پێداگر بوو لەسەر پاراستنی قەوارە و مافە وەدەست هاتووەکان کاتێک هێزەکانی یەکێتی سۆڤیەت پاشەکشەیان کرد، پێداگری لەسەر مانەوە لە ناوخۆ و بەرگری، یان تەسلیمبوون بەبێ خوێنڕشتن بۆ پاراستنی شارەکە، نیشانەی جۆرێك لە هەڵوێستی ئەخلاقی بەرز بوو، بەڵام لە هاوکێشەی نێودەوڵەتیدا کورد نەیتوانی مامەڵەیەکی گونجاو بکات دواجا کرایە قوربانی ململانێی بلۆکی ڕۆژهەڵات و ڕۆژاوا.

قۆناغی دوای ڕاپەڕینی جەماوەری لە مانگی ئازاری ١٩٩١ و شەڕی ناوخۆ
دوای ڕاپەڕین و دروستبوونی قەوارەی هەرێمی کوردستان، عینادی سیاسی شێوازێکی نەرێنی ناوخۆیی وەرگرت، حیزبە سەرەکییەکان (پارتی و یەکێتی) لەبری سازش بۆ یەکترو دروستکردنی دەوڵەتێکی دامەزراوەیی بکەن، پێداگرییان لەسەر پشك و دەسەڵاتی حیزبی کرد، کە کوشندەترین جۆری عیناد بوو و بووە هۆی شەڕی ناوخۆ و دابەشبوونی هەرێم بۆ دوو زۆن.

ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی (٢٠١٧)
نزیکترین و ڕوونترین نموونەی (عینادی سیاسی)ە لە مێژووی نوێ ماندا، کە سەرکردایەتی سیاسیی کورد سەرەڕای هۆشداری توندی هاوپەیمانە نێودەوڵەتییەکان (ئەمریکا، ئەوروپا) و هەڕەشەی وڵاتانی دراوسێ (عێراق، ئێران و تورکیا)، پێداگریان کرد لەسەر ئەنجامدانی پڕۆسەکە، لێرەدا عینادییەکە وەك پەیامێکی نەتەوەیی سەیر دەکرا، بەڵام دەرئەنجامەکەی (ڕووداوەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەر و لەدەستدانی نیوەی خاك و ناوچە دابڕێندراوەکان) نیشانی دا کە بڕیارەکە لە دەرەوەی حیساباتی هاوسەنگی هێز بووە.

لەکۆتاییدا؛
کاتێك گەلێك یان نەتەوەیەك دەگاتە ئەو قۆناغەی کە هۆشیاری گشتی تێیدا لاوازدەبێت و ڕێگە بە سەرکردە عیناد و کەللەڕەقەکان دەدات چارەنووسی گەلەکە دیاری بکەن، ئەنجامەکەی سڕینەوەی قەوارەی سیاسی، داگیرکاری یان کەوتنە ژێر ڕەحمەتی نەخشەسازی نوێی نێودەوڵەتی، بەداخەوە نیشتمانەکان بە هێزی دوژمنان ناڕووخێن، بەڵکو بەهۆی لاوازی و عینادی و نەبوونی یەکگرتوویی ناوخۆییەوە دەڕووخێن و ڕێگە بۆ دوژمنان خۆش دەکەن.