سیاسەت لەخوارووی ناوک نییە گەلۆ

فارس نەورۆڵی

2024-03-31

سیاسەت هونەرێکە بۆ ڕێکخستنی ژیان، هەر بۆیە لە ئاستی جیهانییدا گرنگییەکی تایبەتیی پێدەدرێت و، خزێنراوەتە نێو کایە زانستی و ئەکادیمییەکان و، زانکۆ و ناوەندی جیاجیای بۆدەکرێتەوەو بڕوانامەی لەسەر وەردەگیرێ، تا ئەو شوێنەی لەناو کایەکانی دیکەدا سیاسەت ڕۆڵی سەرەکی هەیە و، چەندین کایەی دیکەشی پێوە دەبەسرێتەوە؛ هەر لە کۆمەڵناسیی سیاسییەوە بگرە تا ئابوری سیاسی ، دەرونناسی سیاسی، جغرافیای سیاسی و سیاسەتی نێودەوڵەتی و...هتد. واتە سیاسەت بۆخزمەتی هەموکایەکانەو هەموکایەکانی دیکە لەخزمەتی سیاسەتدایە.هەموو ئەمانە ش بۆخزمەت و  ڕێکخستنی ژیانی مرۆڤ و چۆنییەتی ڕاگرتنی هاوسەنگییە، لەپێناو  بەر یەکنەکەوتنی بەردەوامی گەلان و بەڕێوەبردنی کۆمەڵگاکان. ئەمەش لەڕێگای بەرنامەی دروست و گفتوگۆی ئەرێنیەوە. ئەو میللەتانەی لەئاستێکی بەرزدا سیاسەت و لە پێناو رێکخستنی کایەکانی ژیان و بەریەکنەکەوتنی بەرژەوەندی تاک و گەل سیاسەت پڕاکتیزە دەکەن،  ئەوا ژیانێکیان دەستەبەر کردووە، کە شایستەی کەرامەتی مرۆیی بێت. بەپێچەوانەوە ئەو میللەتانەش، کە لەئاستێکی نزمدا سیاسەت دەکەن و نوکەش سیاسەتیان لە تان وپۆی کتێب و تیۆرییەوە دەرباز نەکردووە، جەهەنەم دەخولقێنن بۆ خۆیان و نیشتیمانەکەیان. واتە جوانی و ناشرینی سیاسەت پەیوەندی بەبیرکردنەوە و دەست و پەنجەی ئەو مرۆڤانەوە هەیە، کەدیزاینی دەکەن.

خوداش کەمرۆڤی هێناوەتە بوون،وەک بوونەوەرێکی خاوەن عەقڵ و ویست خولقاندووییەتی و، ئەندامانی جەستەی هەریەکە و ئەرکێکی پێدراوە؛ بەتایبەتی (مێشک و دڵ و چاو وزمان وگوێچکە ) یاریدەدەری عەقڵ و ژیریین لە ئیدارەدانی جەستە و ڕێکخستنی ژیان، زیادەڕۆیی یەکێکیان سەنتەر تێکدەدات. لەسیاسەتیشدا بینین و بیرکردنەوە و حەز، ڕێڕەو دیاری دەکات. واتە سیاسەت ئەندامەکانی جەستەی سەروی ناووک بەڕێوەی دەبات، چ جوان کردن و چ وێران کردن. بەپێچەوانەوە، کەسیاسەت دادەبەزێ بۆ ئاستێکی نزم، چیدی  خواری ناوک ڕۆڵ دەبینێ. وەک لە ململانێ سیاسییەکان هەرێمی کوردستاندا دەگوزەرێت، سیاسەت  لەبری کرداری جوان بۆ پێشبڕکێ یاخود لەبری ئەرگۆمێنت سازی، هەموو میدیا و تۆڕی کۆمەڵایەتی، ململانێی سیاسی، چاودێری کردنی دامودەزگا میری و نامیرییەکان، بەشێک لەئەحزاب ڕکابەری بەئامرازەکانی لەپشتێن بۆ خوارەوەیە و،  لەبری خستنەڕوی بەڵگەی عەقڵانی، بیر لە یەکدی شکاندن،  دروستکردنی ڤیدیۆ و دانانی ئافرەت بۆ یەکتر دەکەنەوە، کە ئەمەش ترۆپکی بێ مۆڕاڵییە. 

بە لێ ووردبوونەوەکی سەرپێیانە لە میدیا و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی بەکارهێنەری کورد، ئینجا ئەو شوورەییەمان لێ دەردەکەوێت، کە ئەم جۆرە میدیایانە، نەتەوەیەکیان بەچییەوە سەرقاڵ و ئالودە کردووە؛ ئەویش کام نەتەوە!!  ئەو نەتەوەیەی، کە هەزاران برین لەجەستەیدایە. ( مەلایەک ژنی حەوتەمی هێنا، قەشەیەک لە حەوت ژن دورکەوتەوە، و شتی دیکەش). لەهەمان کاتدا بەشێکی زۆری ململانێکە دروستکردنی ڤیدیۆیە بۆ شکاندنی سیاسییەکان. ئەگەر جاران ئەم گەمە قێزەونە، بۆ شکاندنی حزبە نەیارەکان بوو، ئەوا ئێستا عەیبەکە چەند ئەوەندە بووەتەوە و دابەزیوە بۆئاستی ناوخۆی حزبەکان و شەڕی کادیر و بەرپرسە خۆییەکان. لە بری پەروەردە کردنی کادیر و تاک،  ئەم گەمە قێزەونە دەکەنە خاڵی لاواز بۆ ململانێی ناوحزب. ئەم جۆرە گەمە قێزەونە لەمایە پوچی و لەبێ پەروەردەییە. 

بۆیە سیاسەت لەناو گەلی ئێمەدا، گەشتوەتە نزمترین ئاستی متمانە پێکردن. ئەمەیە پێی دەڵێن شکست، کە لەخواری ناوکەوە ڕکەبەرایەتی سیاسی دەکەن. ئیتر شکست خواردویت و چۆن دەتوانێ پێوەر بۆ سەرکەوتن دیاری بکەیت؟ ئەمە حاڵی فەزای سیاسی ومیدیایی کوردستانە .